Trân Văn/Người Việt
Ông Dương Ngọc Thái, người điều hành Calif, vừa bộc bạch: Ngoài khía cạnh kỹ thuật, WeWorm có thể tác động đến an ninh quốc gia và quan hệ Mỹ-Trung. Đó là lý do Calif chọn WeWorm làm thông điệp, kêu gọi các quốc gia hợp tác trong việc phát triển và sử dụng AI an toàn.
Worm là sâu, Worm trong WeWorm là sâu máy tính. Còn We dường như là WeChat, tên quốc tế của siêu ứng dụng thuộc tập đoàn Tencent ở Trung Quốc, tại Trung Quốc, WeChat được gọi là Weixin. WeChat chào đời năm 2011.
Hiện có khoảng 1.4 tỷ người đang dùng WeChat cả trong giao tiếp (gửi/nhận tin nhắn, gọi/nghe, tương tác/giải trí theo kiểu mạng xã hội), lẫn mua sắm. WeChat còn là nơi tiếp nhận và cung cấp hàng loạt dịch vụ thường nhật (đặt xe, khám bệnh, nộp hồ sơ,…). Đó là lý do người ta không chỉ xem Wechat như một siêu ứng dụng mà ví von đó là hạ tầng số, hệ điều hành cuộc sống ở Trung Quốc. Nếu Wechat gián đoạn hay sụp đổ, toàn bộ sinh hoạt kinh tế xã hội của Trung Quốc sẽ tê liệt, lộn ngược! WeWorm vừa chứng minh nó có khả năng làm được điều đó!
Cuối Tháng Bảy, 2026, Calif chủ động liên lạc với Tencent (sở hữu và khai thác WeChat), chỉ cho Tencent thấy, nếu phía tấn công gọi cho ai đó đang dùng WeChat, dù nạn nhân không thực hiện bất kỳ thao tác nào, không bấm nhận cuộc gọi, WeWorm cũng có thể đoạt quyền điều khiển tài khoản WeChat của nạn nhân sau khi chuông reo ít giây, rồi điện thoại vừa bị mất quyền điều khiển tài khoản WeChat đi kèm sẽ tự động gọi cho điện thoại có tài khoản WeChat khác và WeWorm cứ thế lây lan. WeWorm dễ dàng giúp phía tấn công kiểm soát tài khoản WeChat như chủ tài khoản.
Mới đây, phát ngôn viên của Tencent xác nhận với Times, đúng là Calif đã tìm ra lỗ hổng để xâm nhập và khai thác WeChat. Tuy Tencent đã vá lỗ hổng nhưng New York Times rồi Times lần lượt kể về sự kiện không chỉ khiến Trung Quốc rung rinh mà còn làm thiên hạ rúng động!
Dương Ngọc Thái (Thai Duong) tự học lập trình từ sách cũ, rồi kiếm cơm bằng gia công phần mềm, kế đó vươn lên phụ trách an ninh thông tin tại Ngân Hàng Đông Á, bước tiếp theo là đến Mỹ thử sức tại Google với vai trò kỹ sư bảo mật.
Công việc chính khiến Thái trở thành nổi tiếng là đi “chọc, ngoáy” thiên hạ để tìm sơ hở và đề nghị giải pháp khắc chế. Không ít phát hiện và biện pháp của Thái được các đại học, tập đoàn công nghệ xem như nền tảng của hoạt động bảo mật, thiết lập và duy trì sự an toàn cho Internet. Cách nay vài năm, ông Thái rời Google, cùng một người Việt khác thành lập Calif, công ty chuyên thực hiện các cuộc tấn công mô phỏng để tìm ra điểm yếu trong hệ thống kỹ thuật số, hỗ trợ thiết kế và cải thiện hạ tầng bảo mật, cung cấp dịch vụ điều tra kỹ thuật số để ứng phó với biến cố.
Calif có tham vọng trở thành ngôi sao trong lĩnh vực offensive security (tấn công để nâng cao hiệu quả bảo mật) ở kỷ nguyên AI (trí tuệ nhân tạo) và WeWorm chính là sản phẩm cho thấy Calif có tư cách để chứng tỏ, tham vọng dẫn đầu về AI security không hề là ảo vọng!
Trong tâm sự mới nhất về WeWorm trên blog ở Substack, Dương Ngọc Thái giải thích thế này về WeWorm: “Tôi còn một lý do rất cá nhân, có gì đó thật hài, mà có lẽ chỉ người Việt mới hiểu được, khi một công ty Mỹ do mấy ông Việt-kiều-yêu-nước-mắm cầm đầu lại làm ra một thứ công nghệ khiến cả Washington lẫn Trung Nam Hải phải xôn xao xôn xao.” Cứ như ông Thái từng kể, Calif là công ty tập hợp toàn “Việt kiều yêu nước mắm,” chỉ có một người tên Bruce không tiêu hóa nổi nước mắm nên yêu nước… mía!
***
Vào thời điểm Calif khởi tạo WeWorm, hội đồng nhân dân (HĐND) thành phố Hà Nội soạn và ban hành Nghị Quyết 57/2026/NQ-HĐND. Theo đó, chính quyền thành phố là thủ đô Việt Nam sẽ chi 300 tỷ để hỗ trợ đào tạo 100 tiến sĩ trong năm nay và đến 2030 sẽ nâng con số tiến sĩ lên 1,000. Từ tháng tới (Tháng Mười, 2026), Hà Nội sẽ bắt đầu nhận hồ sơ để xem xét, hỗ trợ những nghiên cứu sinh thực hiện các luận án được xem là “trực tiếp đóng góp giải quyết các bài toán lớn, trọng điểm” vốn là các “điểm nghẽn đô thị.”
Tuần qua, khi Times, New York Times kể và nhận định về WeWorm thì trên mạng xã hội, dân chúng Việt Nam thảo luận sôi nổi về nghị quyết vừa đề cập. Tác giả “Khi chính quyền nhầm giữa nghiên cứu và quản trị” đăng trên danh khoản Bàn Tròn Chính Trị Việt Nam (BTCTVN) – một bài viết được nhiều người tán thưởng và chia sẻ rộng rãi – nhắc nhở một điều rất căn bản, gần như ai cũng biết: Tiến sĩ được đào tạo để tạo ra tri thức mới – tức là những điều nhân loại chưa biết. Còn chính quyền được giao nhiệm vụ giải quyết những vấn đề mà người dân đang gặp.
Trong bài vừa dẫn, tác giả lưu ý: Bước đầu tiên của quản trị không phải là ngồi chờ phát minh ra kiến thức mới mà là xem thế giới đã giải quyết nó như thế nào. Ngập úng hay ùn tắc giao thông chẳng hạn. Kho tri thức quốc tế có cách thức chống ngập và giảm ùn tắc hàng trăm năm nay, những thứ ấy không phải bí mật quốc gia, cũng chẳng cần đợi một nghiên cứu sinh mất ba, bốn năm mới phát hiện ra. Điều lãnh đạo cần hỏi là, vì sao Hà Nội vẫn ngập? Vì sao vẫn kẹt? Giải pháp nào trên thế giới phù hợp với Hà Nội? Cần bao nhiêu tiền? Ai chịu trách nhiệm làm? Bao giờ xong? Và làm thế nào để chắc chắn năm sau không phải tiếp tục… nghiên cứu lại? Người dân cũng chẳng cần biết người chống ngập hay giảm ùn tắc có bằng tiến sĩ hay không, họ chỉ cần điều rất đơn giản: đường hết ngập, giao thông hết tắc.
Theo tác giả bài đã dẫn, thứ tự đúng trong quản trị lẽ ra phải là xác định vấn đề – khảo sát tri thức và kinh nghiệm hiện có – chọn giải pháp – tổ chức thực hiện. Chỉ khi phát hiện ra một khoảng trống tri thức thực sự, tức là thế giới chưa có câu trả lời, lúc đó mới cần nghiên cứu để tìm ra câu trả lời mới. Một kỹ sư giàu kinh nghiệm, chịu khó học cách Singapore hay Seoul đã làm, hoàn toàn có thể mang lại kết quả nhanh hơn rất nhiều so với một nhóm tiến sĩ trẻ phải mất vài năm để phát minh lại những điều thế giới đã biết từ lâu. Đào tạo tiến sĩ và nghiên cứu khoa học đương nhiên vẫn rất cần thiết nhưng bằng tiến sĩ không thể thay thế năng lực quản trị, luận án khoa học cũng không thể thay thế năng lực tổ chức và thực thi. Nếu một vấn đề trên thế giới đã có lời giải mà vẫn không giải quyết được, thứ cần đào tạo trước tiên không phải là thêm tiến sĩ.
***
Quý vị nghĩ gì khi đặt hai câu chuyện xảy ra cùng thời điểm cạnh nhau? [kn]
