Trúc Phương/Người Việt
Sẽ là vô cùng kỳ diệu nếu cuộc bầu cử giữa kỳ năm nay diễn ra… suôn sẻ và không có bất kỳ nhốn nháo gào thét nào về cái gọi là “gian lận bầu cử.” Cuộc chiến Tháng Mười Một lần này quan trọng đến mức chẳng khác nào bầu cử tổng thống. Nó là cuộc trưng cầu dân ý về mức độ tín nhiệm dành cho Trump, thể hiện cụ thể ở lá phiếu chứ không phải qua các cuộc thăm dò…
Ngay thời điểm hiện tại, Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth đã ra lệnh “đưa quân” ra “chiến trường” nhằm “ngăn chặn và vô hiệu hóa các tác nhân nước ngoài để bảo vệ cuộc bầu cử giữa kỳ 2026,” giúp “duy trì những quyền tự do cơ bản vốn là đặc trưng của đất nước chúng ta.” Lực lượng cảnh sát di trú ICE chắc chắn cũng sẽ dàn quân tại các điểm bầu cử…
Trước buổi trưa ngày 3 Tháng Giêng, 2027, chuyện gì có thể xảy ra?
Đưa quân đội ra để “bảo vệ tính toàn vẹn của bầu cử” – chuyện chưa từng xảy ra – nhưng chính Trump là người góp phần làm suy yếu luật bầu cử. Tháng Ba, 2025, Trump đã cắt hàng triệu đô ngân sách liên bang cho các chương trình an ninh mạng vốn hỗ trợ giới chức tiểu bang và địa phương phụ trách bầu cử. Politico cho biết, công tác an ninh bầu cử, được thực hiện bởi Cơ Quan An Ninh Mạng và Cơ Sở Hạ Tầng Hoa Kỳ (CISA) thuộc Bộ Nội An, thậm chí đã bị tạm dừng vào năm ngoái.
Trump chuẩn bị cho chiến dịch Tháng Mười Một, 2026, từ ngay khi vào Tòa Bạch Ốc, bằng lá bài quen thuộc khi chưa bao giờ ngừng nhắc việc “đánh cắp phiếu bầu” của Joe Biden trong cuộc bầu cử 2020. Chỉ trong năm 2025, Trump đã nói đi nói lại hơn 100 lần rằng cuộc bầu cử 2020 đã bị đánh cắp. Sự gieo rắc thường trực “màn gian trá của Dân Chủ” sẽ là “tiền đề” để Trump kết luận rằng cuộc bầu cử giữa kỳ 2026 là có gian lận, một khi phe Cộng Hòa thua. Trump cũng liên tục gây sức ép buộc Chủ Tịch Hạ Viện Mike Johnson phải “phán xét kỹ” kết quả bầu cử giữa kỳ, trong bối cảnh việc tái chiếm lưỡng viện của Dân Chủ không phải là “có khả năng xảy ra cao” mà gần như chắc chắn.
Trong nhiều kịch bản “ăn vạ,” chiêu trò làm rối dư luận khi việc kiểm phiếu đang được thực hiện là đơn giản nhất, bằng cách lợi dụng thủ tục và thời gian kiểm phiếu (có thể kéo dài vài tuần tại một số tiểu bang) để vu vạ là “cố tình nhùng nhằng kiểm phiếu để gian lận.” Kịch bản nữa là tuyên bố thiết quân luật. Ngay thời điểm hiện tại, nhiều nhân vật MAGA đã kêu gọi Trump thực hiện điều này. Tuy nhiên, kịch bản tồi tệ nhất là chủ tịch Hạ Viện từ chối công nhận kết quả.
“Article I, Section 5, Clause 1” của Hiến Pháp quy định: “Mỗi viện sẽ là cơ quan phán quyết về các cuộc bầu cử, kết quả kiểm phiếu và tư cách các thành viên thuộc viện đó.” Như nhà bình luận Michael Luttig viết trên The New Republic, với một chủ tịch Hạ Viện “ngoan như cún” như Mike Johnson, cần lường trước những gì có thể xảy ra vào trước buổi trưa ngày 3 Tháng Giêng – thời điểm Hạ Viện “chốt đơn” và loan báo chứng nhận kết quả.
Mike Johnson có thể “đánh úp” bằng cách bất ngờ bãi nhiệm Thư Ký Hạ Viện (House Clerk) Kevin McCumber và thay bằng một người trung thành; và tân Thư Ký Hạ Viện sẽ từ chối đưa tên một hoặc vài, hoặc bất kỳ, nghị viên Dân Chủ đắc cử nào vào danh sách Quốc Hội khóa 120. Theo luật, Mike Johnson có thể áp dụng chiêu này. Viện dẫn “Rule II, Clause 1” của Quy Định Hạ Viện (Rules of the House), chủ tịch Hạ Viện có quyền đơn phương bãi nhiệm thư ký đương nhiệm và chỉ định người thay thế tạm thời, cho đến khi Hạ Viện bầu ra người kế nhiệm.
Nếu viễn cảnh trên xảy ra, Quốc Hội xem như tê liệt. Hiến Pháp Hoa Kỳ rơi vào cuộc khủng hoảng thật sự. Việc xem xét quyết định của Hạ Viện về việc không cho phép ứng viên đắc cử vào Quốc Hội có thể mất nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng. Lúc đó, các tòa án liên bang, và có thể có Tối Cao Pháp Viện, sẽ vào cuộc. Bức tranh nhốn nháo như cuộc bầu cử 2020 lại tái hiện. Vấn đề ở chỗ, thời điểm hiện tại, không ít tòa liên bang, kể cả Tối Cao Pháp Viện, đang đứng về phía Trump, đặc biệt trong các vụ liên quan bầu cử. Chính Tối Cao Pháp Viện chứ không ai khác đã phá vỡ nguyên tắc hiến định duy nhất tồn tại ở Mỹ từ năm 1789, rằng “không ai đứng trên luật pháp,” khi cho phép Trump tranh cử tổng thống.
Không chỉ ở cấp liên bang, cuộc chiến Tháng Mười Một đáng chú ý không kém ở cấp tiểu bang. Sự hỗn loạn xảy ra ở các địa phương là điều hoàn toàn có thể hình dung, đặc biệt khi Trump đã cài cắm “người nhà” tại các cơ quan lập pháp tiểu bang lẫn văn phòng bầu cử cấp hạt. Họ không ai khác hơn là những kẻ từng phủ nhận kết quả bầu cử 2020. Có thể thấy rõ điều này ở Georgia, nơi Trump thua với cách biệt sít sao vào năm 2020. Hẳn nhiều người còn nhớ vụ Trump hoảng loạn như thế nào khi gọi điện cho Ngoại Trưởng Tiểu Bang Brad Raffensperger và yêu cầu ông “tìm 11,780 phiếu” để đảo ngược thất bại của mình.
Từ sau cuộc bầu cử 2020, số viên chức Cộng Hòa tại Georgia vốn phản bác chuyện “lá phiếu bị đánh cắp” đã giảm đáng kể, thay vào đó là thành phần ủng hộ Trump. Năm 2024, Raffensperger đã bị loại khỏi hội đồng bầu cử tiểu bang, nơi ông từng giữ vai trò chủ tịch. Với việc kiểm soát bộ máy bầu cử, phe Trump có thể tạo ra cuộc khủng hoảng và hỗn loạn bất định liên quan việc chứng nhận kết quả ngay ở cấp địa phương.
Năm 2021, Cleta Mitchell, luật sư từng giúp Trump phản đối kết quả 2020, đã thành lập cái gọi là Mạng Bảo Đảm Tính Toàn Vẹn Bầu Cử (Election Integrity Network – EIN). Đến nay, EIN có mặt tại ít nhất 30 tiểu bang, trong đó có tất cả tiểu bang tranh chấp quyết liệt trong cuộc bầu cử tổng thống 2020. Dù nhân danh “bảo vệ tính toàn vẹn lá phiếu dân chủ” nhưng EIN liên tục tuyên truyền rằng “cách duy nhất họ (Dân Chủ) chiến thắng là gian lận” – như cách mà Cleta Mitchell nói trong cuộc phỏng vấn vào Tháng Tư, 2022. Nói cách khác, mục tiêu duy nhất của EIN là biến sự nghi ngờ thành công cụ chính trị, luôn đặt dấu hỏi về tư cách cử tri và tính chính đáng của kết quả bầu cử.
Để “dẹp giặc”…
Năm 2024, Trung Tâm Truyền Thông và Dân Chủ (Center for Media and Democracy) cho biết, hơn 100 nhân vật từng đi đầu trong việc phủ nhận kết quả bầu cử 2020 hiện giữ các vị trí giám sát bầu cử ở tám tiểu bang tranh chấp. Thời điểm hiện tại, con số này có thể nhiều hơn.
Hơn một năm qua, Trump lẫn Cộng Hòa luôn làm mọi cách để tìm kiếm lợi thế bầu cử. Tháng Mười Hai, 2024, chỉ vài tuần trước khi Josh Stein (Dân Chủ) tuyên nhậm chức thống đốc North Carolina, các nhà lập pháp Cộng Hòa địa phương đã lập tức thay đổi người có quyền hạn bổ nhiệm vị trí chủ tịch của 100 hội đồng bầu cử cấp hạt và quyền bổ nhiệm đa số thành viên hội đồng bầu cử cấp tiểu bang – vốn dĩ trước nay thuộc thẩm quyền thống đốc – bằng cách chuyển giao quyền bổ nhiệm như vậy cho tổng kiểm toán tiểu bang (state auditor) vốn thuộc phe Cộng Hòa.
Còn nhiều chiêu khác mà Trump có thể thực hiện, chẳng hạn kích động ồn ào làn sóng dư luận việc “tái diễn ăn cắp phiếu” và nhân đó ra lệnh tịch thu máy bỏ phiếu, phá vỡ quy trình an toàn và tính liên tục trong việc quản lý lá phiếu hợp lệ, đưa việc kiểm phiếu vào tầm kiểm soát của chính quyền ông. Tháng Giêng, Trump từng nói với The New York Times rằng ông “cảm thấy tiếc” vì không thực hiện điều này trong cuộc bầu cử 2020.
Với các tổ chức dân sự, họ ý thức rất rõ hiểm họa “phá đám” cuộc bầu cử giữa kỳ lần này. Nhiều phương án đã được vạch ra. Nhiều tháng qua, Liên Đoàn Tự Do Dân Sự Hoa Kỳ (American Civil Liberties Union – ACLU) thường xuyên tổ chức các buổi tập huấn để thành viên và tình nguyện viên có thể ứng phó những âm mưu can thiệp quy trình bỏ phiếu, với hàng chục kịch bản khác nhau.
David Becker, giám đốc điều hành Trung Tâm Đổi Mới và Nghiên Cứu Bầu Cử (Center for Election Innovation & Research), cho biết một đội ngũ luật sư hùng hậu cũng sẵn sàng hỗ trợ giới chức bầu cử địa phương chống lại các chiến dịch “khủng bố bầu cử.”
Becker nói, “chúng tôi đã huy động hơn 10,000 luật sư trên toàn quốc sẵn sàng làm việc miễn phí.” Một số tiểu bang và cấp hạt cũng tính toán các phương án để có người kịp thời tiếp quản công việc ngay tại chỗ, phòng trường hợp giới chức bầu cử bị bắt khi ngăn chặn các đặc vụ liên bang, FBI hoặc ICE, tịch thu phiếu bầu hoặc cản trở hoạt động bầu cử…
Nhìn chung, gần như bất kỳ cuộc bầu cử quan trọng nào từ nay về sau không còn thuần túy là sự thể hiện ý nguyện cử tri. Nó đã và sẽ trở thành cuộc chiến sống còn của nền dân chủ Mỹ, khi lá phiếu ngày càng dễ dàng bị tước mất giá trị và ý nghĩa, khi nó được nhân danh chiêu bài “bảo vệ lá phiếu” và “duy trì những quyền tự do cơ bản vốn là đặc trưng của đất nước chúng ta.” [kn]
