STOCKHOLM, Thụy Điển (NV) – Ba khoa học gia, gồm một người Mỹ và hai người Đức, đoạt giải Nobel Sinh Lý hay Y Khoa năm 2026 nhờ phát triển quan di truyền học (optogenetics), kỹ thuật dùng ánh sáng điều khiển từng tế bào thần kinh trong não bộ, Hội Đồng Nobel công bố hôm Thứ Hai, 5 Tháng Mười, theo Reuters.
Ông Karl Deisseroth, 54 tuổi, người Mỹ; ông Peter Hegemann, 71, người Đức; và ông Georg Nagel, 73 tuổi, người Đức, được chọn vì có công “khám phá kênh ion đóng mở bằng ánh sáng (light-gated ion channel) và quang di truyền học,” Hội Đồng Nobel tại Viện Karolinska của Thụy Điển cho hay.
“Phương pháp này giúp bật hoặc tắt hoạt động của từng tế bào thần kinh trong não bộ đang sống,” ông Thomas Perlmann, tổng thư ký Hội Đồng Nobel, giải thích.
Bà Anna Wedell, giáo sư di truyền học và thành viên Ủy Ban Nobel Sinh Lý hay Y Khoa, cho biết kỹ thuật này mở ra thời đại mới trong khoa học thần kinh nhưng chỉ là bước khởi đầu.
“Lần đầu tiên, chúng ta thực sự có thể bắt đầu hiểu não bộ giải quyết thông tin như thế nào và tế bào thần kinh khắp não bộ tương tác như thế nào,” bà nói.
Ba khoa học gia này sẽ chia nhau tiền thưởng 12 triệu crown Thụy Điển ($1.2 triệu).
Hiện nay, công trình nghiên cứu của họ đang giúp giới khoa học hiểu thêm về những chứng rối loan não bộ. Người ta đang thí nghiệm quang di truyền học trên động vật để tìm hiểu bệnh tâm thần phân liệt (schizophrenia), bệnh Parkinson’s, động kinh (epilepsy) và nghiện – những chứng bệnh mà hàng triệu người khắp thế giới đang mắc phải nhưng có rất ít phương pháp điều trị.
Giới khoa học cũng đang sử dụng kỹ thuật này để cố gắng lấy lại thị lực cho người bị mù do viêm võng mạc sắc tố (retinitis pigmentosa) bằng cách cấy protein nhạy cảm với ánh sáng vào võng mạc (retina). Họ cũng hy vọng kỹ thuật này có thể cải thiện cấy ốc tai (cochlear implant), giúp kích thích thần kinh thính giác chính xác hơn thiết bị điện tử hiện nay.
Ông Deisseroth là giáo sư kỹ thuật sinh học và tâm thần học và khoa học hành vi tại Stanford University, California, trường đại học này cho hay.
Ông Hegemann là giáo sư lý sinh học thực nghiệm và khoa học thần kinh tại Humboldt University of Berlin, theo Hội Đồng Nobel.
Ông Nagel là giáo sư và nhà lý sinh học tại University of Wurzburg, theo Wikipedia.
Giải Nobel Sinh Lý hay Y Khoa là giải Nobel đầu tiên được công bố trong mùa Nobel 2026. (Th.Long)
