STOCKHOLM, Thụy Điển (NV) – Hai khoa học gia Pháp và Nhật đoạt giải Nobel Hóa Học Năm 2026 vì giải được điều bí ẩn từ lâu về phân tử “hình ảnh qua gương” bất đối xứng, sự khám phá vô cùng quan trọng cho kỹ nghệ sản xuất dược phẩm, Hàn Lâm Viện Khoa Học Hoàng Gia Thụy Điển công bố hôm Thứ Tư, 7 Tháng Mười, theo Reuters.
Công trình nghiên cứu của ông Henri Kagan, 95 tuổi, người Pháp, và ông Kenso Soai, 76 tuổi, người Nhật, dựa trên những gì ông Louis Pasteur, nhà hóa học người Pháp thế kỷ thứ 19, tìm ra.
“Hôm nay là ngày vui nhất đời tôi. Tôi rất vui vì cùng đoạt giải này với Giáo Sư Henri Kagan,” ông Soai nói qua điện thoại trong buổi họp báo công bố giải này. Ông cho biết ông đang đi chợ thì nhận được tin vui.
Reuters không liên lạc được với ông Kagan, người lớn tuổi thứ ba đoạt giải Nobel từ trước tới nay, nhưng con gái ông, bà Veronique Le Deunff, nói bà “rất vui” và “tính sáng tạo và độc đáo trong công việc của ông mở ra con đường nghiên cứu mới.”
Thực ra, từ lâu, công trình nghiên cứu của ông Kagan được đánh giá có sức ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực này. Năm 2001, bộ trưởng nghiên cứu Pháp lúc bấy giờ than phiền với Tổ Chức Nobel vì ông Kagan không đoạt giải Nobel Hóa Học năm đó. Giải này được trao cho hai khoa học gia người Mỹ và một khoa học gia người Nhật cho công trình nghiên cứu cùng lĩnh vực với ông Kagan.
Nhiều phân tử thiết yếu với sự sống tồn tại ở hai dạng là hình ảnh phản chiếu qua gương của nhau, giống như bàn tay phải và bàn tay trái. Tuy nhiên, sinh vật sống hầu như chỉ sử dụng một trong hai dạng đó – hiện tượng gọi là “tính đồng nhất về dạng đối ảnh” (homochirality) làm đau đầu các nhà hóa học suốt hơn một thế kỷ.
Ông Kagan và ông Soai tìm ra cách điều khiển phản ứng hóa học để ưu tiên tạo ra một trong hai dạng hình ảnh phân tử, rất hữu ích cho các nhà hóa học điều chế những phản ứng trong kỹ nghệ sản xuất dược phẩm.
“Dạng tay trái của thuốc có tác dụng khác, dạng tay phải có tác dụng khác, nên chúng ta cần có phương pháp điều chế riêng,” ông Peter Somfai, thành viên Ủy Ban Nobel Hóa Học giải thích. “Vì tìm ra được phương pháp như vậy, sự khám phá của hai người đoạt giải năm nay rất quan trọng. Họ cung cấp công cụ rất mạnh để làm điều đó.”
Ông Kagan và ông Soai sẽ chia nhau tiền thưởng 12 triệu kronor Thụy Điển ($1.2 triệu).
Ông Kagan làm việc tại trường đại học Universite Paris-Sud, Pháp. Ông Soai làm việc tại Tokyo University of Science, Nhật. (Th.Long)
