Hà Tường Cát/Người Việt (tổng hợp)
Hôm Thứ Sáu, 28 Tháng Mười, ông James Comey, giám đốc FBI, bỗng nhiên trở thành nhân vật được dư luận chú ý đặc biệt do bất ngờ nhảy vào giữa cuộc tranh cử tổng thống trong giai đoạn cuối cùng.
Bằng một văn thư gởi tới Hạ Viện, ông Comey cho biết FBI tìm thấy một số email có thể có liên quan đến cuộc điều tra về việc bà Hillary Clinton sử dụng máy chủ riêng trong thời kỳ làm ngoại trưởng, và do đó, có thể tiếp tục điều tra chuyện này. Có nhiều bí ẩn không được giải thích rõ trong nội dung lá thư khiến cho các phóng viên đổ xô đi tìm thêm thông tin và có lẽ người ta chỉ có thể hiểu đầy đủ trong những ngày tới.
Nhưng chắc chắn, chuyện sự kiện này xảy ra chỉ 11 ngày trước bầu cử sẽ có những ảnh hưởng đến cuộc tranh cử. Bà Andra Gillespie, giáo sư khoa học chính trị đại học Emory University ở Atlanta, Georgia, nói: “Về mặt kỹ thuật, hành động này không trái luật, nhưng vi phạm thủ tục bình thường từ lâu của FBI là tránh dính dáng vào chuyện chính trị.”
Hồi Tháng Bảy, FBI loan báo hoàn tất cuộc điều tra về vụ bà Clinton sử dụng email riêng trong thời gian làm ngoại trưởng. FBI nói rằng đây là một hành động hết sức bất cẩn của bà, nhưng thấy trong việc làm này không cố tình phạm luật khi xử lý những thông tin mật, cho nên ông Comey kết luận không có cơ sở để đề nghị truy tố.
Quyết định của FBI lúc đó tạo nên nhiều bất bình. Ông Hugh Galyen, một cựu nhân viên FBI, trong thư ngỏ gởi đến ông Comey, cho rằng quyết định truy tố hay không truy tố không thuộc thẩm quyền giám đốc FBI. Báo cáo chung cuộc của việc điều tra phải được chuyển đến bộ trưởng Bộ Tư Pháp hay văn phòng biện lý liên bang khu vực, và nơi đây sẽ quyết định.
Ðiều trần trước Quốc Hội, ông James Comey bênh vực sự làm việc vô tư và trong sáng của FBI qua quá trình làm việc, nhưng minh định thêm là vẫn có thể tiếp tục điều tra nếu có thêm những sự kiện gì mới. Bây giờ, theo ông, FBI tìm thấy những email có thể có liên quan và do đó cho tiếp tục điều tra.
Những email mới tìm thấy, chưa biết con số chính xác là bao nhiêu, nhưng vào khoảng trên 1,000. Ðây không phải email do bà Clinton trực tiếp gởi hay nhận, mà là những email trao đổi giữa cựu Dân Biểu Anthony Weiner và người vợ ly thân, bà Huma Abedin, một phụ tá thân cận của bà Clinton.
FBI cũng chưa biết nội dung các email mới tìm thấy này như thế nào mà chỉ thấy “có vẻ phù hợp” với cuộc điều tra trước. Bà Hillary Clinton phàn nàn quyết định mở lại cuộc điều tra và yêu cầu FBI công bố đầy đủ những email đó để làm sáng tỏ vấn đề. Phải một thời gian khá dài nữa, có thể tới sau bầu cử, những thắc mắc ấy mới được giải tỏa.
FBI đã xác định là không có bằng cớ về việc bà Clinton cố ý sử dụng sai trái thông tin mật, nên nếu những email mới tìm ra không cho thấy thêm điều nào đã duyệt xét trước kia, thì bà Clinton không phải chịu trách nhiệm gì hết. Tuy nhiên, ông Matt Miller, cựu phát ngôn viên Bộ Tư Pháp, nhận định rằng: “Cách xử sự của FBI chắc chắn làm cho người ta phải hoài nghi là có những điều gì tiêu cực.”
Người ta không thể hiểu vì sao ông Comey quyết định cho tiếp tục cuộc điều tra vụ email, nhưng có lẽ lý do đơn giản và có thể tin nhất là ông muốn tránh trách nhiệm và rắc rối ngoài ý muốn nếu sau này bị tố giác là tại sao nhận được tin có email mới “có thể liên quan” mà chậm trễ không có động thái nào. Ông cũng muốn giữ uy tín cá nhân của mình và của FBI là thi hành đúng bổn phận và trách nhiệm với tinh thần trong sáng. Do đó, khó có khả năng là những email của vợ chồng Weiner-Abedin chứa những thông tin gì đặc biệt quan trọng. Tất nhiên, ông Comey thừa hiểu để biết là nếu quyết định của mình nhằm ảnh hưởng tới cuộc tranh cử – lợi cho bên này hay bên kia – thì ông có thể bị truy tố về tội dùng quyền lực của mình vào việc thao túng chính trị.
Tuy nhiên, dù muốn dù không, quyết định bất ngờ của FBI cũng có tác động tới cuộc tranh cử ở một chừng mực nào đó. Phía ứng cử viên Donald Trump đang trong tình hình gần tới chỗ tuyệt vọng từ mấy tuần lễ gần đây đã không bỏ lỡ cơ hội để khai thác.
Trong một vài thăm dò dư luận hôm Thứ Hai, lần đầu tiên ông Trump vượt qua bà Clinton kể từ hơn một tháng. Washington Post-ABC News Tracking Poll những ngày sau cuộc tranh luận thứ ba có lúc cho thấy bà Clinton dẫn trước tới 12 điểm, hôm Thứ Ba, 1 Tháng Mười Một: Donald Trump 46% – Hillary Clinton 45%.
Ông Trump không phấn khởi như thế với các thăm dò khác, hầu hết bà Clinton đều còn dẫn trước mặc dù với chênh lệch không lớn, từ 1% đến 5%. Tổng hợp các thăm dò, bà Clinton vẫn hơn ông Trump: 47.5% – 45.3% theo RealClear Politics; 45.6% – 41.7% theo New York Times; 45.3% – 43.1% theo USA Today; 46%-42% theo CNN. FiveThirtyEight dự phóng xác suất thắng cử của bà Clinton 71.2%, ông Trump 28.7%, khả quan hơn nhiều cho ông Trump so với 87% – 13% cách đây 10 ngày.
Mời độc giả xem Điểm tin buổi sáng Thứ Ba, ngày 1 tháng 11 năm 2016
Không thể giải thích những chuyển biến tương đối nhỏ ấy là do yếu tố gì. Phải nhiều ngày nữa, nghĩa là có thể sau bầu cử, người ta mới tìm ra câu trả lời đúng đắn. Nhưng với kinh nghiệm một số quan sát viên cho rằng đây là chuyện “Bất Ngờ Tháng Mười” (October Surprise) thường thấy ở một số kỳ bầu cử trước.
Gần đây nhất, trong khi ứng cử viên Mitt Romney đang được nhiều tin tưởng là thắng cử năm 2012 thì xảy ra trận “siêu bão” Sandy ngày 29 Tháng Mười, 2012, và hành động đối phó với thiên tai của Tổng Thống Barack Obama khiến ông thêm uy tín và tái đắc cử. Thật ra thăm dò dư luận trước bão Sandy đã cho thấy Obama thắng thế, và sau bão ông củng cố được thêm sự ủng hộ.
Những “Bất Ngờ Tháng Mười” từng thấy xảy ra trong các cuộc bầu cử năm 1980, giữa ông Ronald Reagan và ông Jimmy Carter: năm 2000 giữa ông George W. Bush và ông Al Gore; và xa hơn, năm 1968, giữa ông Richard Nixon và ông Hubert Humphrey, với hậu quả không thể khẳng định là có lợi cho bên nào – bên bị vướng mắc hay bên được hưởng cơ hội – trong cuộc tranh cử.
Vậy thì năm nay, “October Surprise” do giám đốc FBI tạo nên, thực sự sẽ có tác động đến mức nào?
Phải chờ tới sau ngày bầu cử mới có thể biết!
Ngoài ra, cũng nên lưu ý là tính đến 31 Tháng Mười, đã có 23 triệu cử tri bỏ phiếu – bằng thư hoặc tại các địa điểm bầu cử sớm – nghĩa là khoảng 20% số cử tri toàn quốc dự đoán sẽ đi bầu. Ðiều ấy cho thấy, đến giờ này, hầu hết cử tri đã có quyết định. Yếu tố quyết định nhất sắp tới sẽ là số cử tri đi bầu. Thăm dò ở tuần lễ cuối cùng chỉ có giá trị hạn chế, và dự đoán thế nào sẽ không còn phải chờ đợi lâu mới biết kết quả!
