Trúc Phương/Người Việt
Khác hoàn toàn với Barack Obama, cựu Tổng Thống Joe Biden không được lòng ngay cả với chính nhiều chính trị gia Dân Chủ. Một số chiến lược gia Dân Chủ thậm chí khuyên bất cứ gương mặt Dân Chủ muốn đi xa hơn trong các cuộc bầu cử sắp tới thì cần né ông Biden và hạn chế tối đa việc sử dụng “thương hiệu” Biden cho chiến lược tranh cử…
“Ngôi sao mờ Biden”
Thượng tuần Tháng Năm, cựu Tổng Thống Joe Biden “tái xuất giang hồ” khi lên tiếng ủng hộ hai cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân Chủ: Keisha Lance Bottoms trong cuộc tranh ghế thống đốc Georgia; và Dan Koh trên đường đua giành chiếc ghế trống tại Hạ Viện Massachusetts.
Liên quan đến cựu Tổng Thống Biden, trong cuộc chiến tranh ghế thống đốc California, một trong những ứng cử viên Dân Chủ tham gia đường đua là ông Xavier Becerra – bộ trưởng Y Tế và Dịch Vụ Nhân Sinh thời ông Biden.
Một số ý kiến ủng hộ ông Biden cho rằng việc đánh bóng lại “ngôi sao mờ Biden” có thể giúp cử tri nhận ra sự tương phản về nhân cách giữa hai ông Biden và Trump. Ứng cử viên Dan Koh, mới 41 tuổi, từng là phó trợ lý tổng thống cho ông Biden và phó giám đốc Văn Phòng Các Vấn Đề Liên Chính Phủ (Office of Intergovernmental Affairs) trong Tòa Bạch Ốc, nói, “Tôi nghĩ, trước thái độ hiếu chiến của Trump, mọi người càng nhận ra rõ hơn bao giờ hết rằng phong cách lãnh đạo của Biden, xét trên phương diện con người lẫn chính sách, là điều mà họ vô cùng mong nhớ.”
Có thể không ít người còn nhớ ông Biden – theo kiểu hoài niệm, nhưng “nhớ” theo cách ông cần có mặt trong các chiến dịch tranh cử ở thời điểm này là điều mà giới phân tích không giấu được sự hoài nghi về tính hiệu quả của nó. Ông Biden không là một tổng thống quá tệ nhưng “đủ tệ” đến mức ông chỉ trụ được một nhiệm kỳ, trở thành tổng thống Dân Chủ đầu tiên chỉ nắm quyền bốn năm, kể từ thời cựu Tổng Thống Jimmy Carter.
Trong thực tế, như tường thuật của tờ Axios, nhiều cựu quan chức từng làm việc thời Biden đang né xa ông trong các chiến dịch tranh cử năm nay. Ít nhất chín cựu viên chức thuộc chính quyền Biden đang tranh cử vào Quốc Hội hoặc chức thống đốc đều không muốn nhắc đến tên ông.
Họ chẳng thù ghét gì cá nhân ông Biden. Ngược lại, họ vẫn kính trọng ông. Tuy nhiên, “thương hiệu” Biden là một gánh nặng chính trị đối với đảng Dân Chủ. Ông Biden không chỉ khiến liên tưởng đến một thế hệ chính trị gia già nua mà còn gợi nhắc nỗi nhục thất bại trước ông Donald Trump. Đó có thể là lý do trong các tài liệu quảng bá chiến dịch tranh cử, nhiều ứng cử viên Dân Chủ không mảy may nhắc đến tên ông Biden, dù họ từng làm việc dưới trướng ông.
Trong chiến dịch tranh ghế Hạ Viện Michigan, Bridget Brink (đại sứ Mỹ tại Ukraine thời Biden) giới thiệu mình từng phục vụ “năm đời tổng thống, Dân Chủ lẫn Cộng Hòa.” Trong video quảng bá tranh cử, Bridget Brink đưa hình cựu Tổng Thống Barack Obama và cựu Tổng Thống George W. Bush. Không có hình cựu Tổng Thống Biden.
Tương tự, ông Michael Roth, từng là quyền lãnh đạo Cơ Quan Quản Lý Doanh Nghiệp Nhỏ (Small Business Administration) thời ông Biden, hiện tranh cử với Dân Biểu Tom Kean Jr (Cộng Hòa-New Jersey). Trên trang web tranh cử, ông Michael Roth giới thiệu bản thân là nhà lãnh đạo “được các thượng nghị sĩ, thống đốc, thị trưởng và một vị tổng thống tin tưởng.” Ai cũng biết “một vị tổng thống” mà ông Michael Roth dùng là ám chỉ người nào, nhưng “sợ xui” đến mức không dám nêu rõ tên “Joe Biden.”
Muốn có công danh tương lai, không nên nhắc quá khứ thất bại
Theo nhận định một chiến lược gia cấp quốc gia của Dân Chủ khi chia sẻ với tờ Axios, điểm tín nhiệm thấp và kéo dài của ông Biden chính là điều gây “lấn cấn” đối với các cựu quan chức từng làm việc dưới thời ông, khi họ tranh cử tại các khu vực bầu cử dao động (swing districts).
Di sản thất bại của ông Biden hẳn nhiên ít nhiều bao trùm lên một phần sự nghiệp chính trị của họ thời đương chức; và cách tốt nhất bây giờ cho “con đường công danh” tương lai là không nên nhắc nhiều đến quá khứ gắn liền với một chính quyền được đánh giá không thành công.
Có lẽ vì sự tế nhị trong ứng xử, hầu hết họ đều tránh trả lời trực tiếp khi được báo chí hỏi tại sao né cái tên Biden. Ông Ryan Vetticad là ngoại lệ. Từng là chuyên gia phân tích dữ liệu trong Bộ Tư Pháp, chịu trách nhiệm điều tra vụ đập phá Quốc Hội ngày 6 Tháng Giêng, 2021, ông Ryan Vetticad hiện tranh cử một ghế tại Hạ Viện Illinois. Giải thích lý do không đưa hình ảnh hay tên Biden vào tài liệu tranh cử, ông Vetticad nói, “đó không là ưu tiên hàng đầu đối với tôi;” và “có rất nhiều điều Dân Chủ làm chưa tốt trong chu kỳ bầu cử năm 2024, vì vậy tôi muốn vạch ra hướng đi mới cho tương lai.”
Hiện tượng tránh né ông Biden là một thay đổi 180 độ so với cách đây tám năm. Năm 2018, trong chu kỳ bầu cử giữa kỳ đầu tiên thời Trump 1.0, khi chạy đua vào Quốc Hội, các ứng cử viên Dân Chủ luôn nhắc lại giai đoạn họ làm việc cho ông Obama. Năm 2018, khi chạy đua vào Hạ Viện với tư cách đại diện New Mexico (và thành công), Deb Haaland nói rằng bà không đủ dũng khí bước ra đường đua nếu chưa từng làm việc trong các chiến dịch tranh cử của Obama.
Năm nay, bà Deb Haaland, cựu bộ trưởng Nội Vụ thời Biden tuyệt nhiên không nhắc đến tên cựu Tổng Thống Biden khi bà tranh ghế thống đốc New Mexico. Ngay cả ông Xavier Becerra hiện tranh cử thống đốc California, cũng không nhắc đến tên ông Biden trong video khởi động chiến dịch hay trên trang web tranh cử. Chưa hết, cựu Thượng Nghị Sĩ Doug Jones, nhân vật từng đóng vai trò “người dẫn đường” để cựu Tổng Thống Biden đề cử Ketanji Brown Jackson vào Tối Cao Pháp Viện, hiện tranh cử thống đốc Alabama, cũng loại bỏ tên ông Biden khỏi trang web và đoạn video mở màn chiến dịch tranh cử.
Xét về chiến lược, việc gắn kết chiến dịch tranh cử với tên cựu Tổng Thống Joe Biden có thể là một bất lợi. Các đối thủ Cộng Hòa sẽ vin vào yếu tố này để tấn công, rằng sự trở lại các viên chức của một chính quyền không thành công chắc chắn tiếp tục mang đến thất bại về mặt xây dựng đường lối và thực hiện chính sách.
Nhìn về phía trước hơn là ngoảnh lại phía sau
Ở một góc độ, cho đến giờ, ngay cả một số người trung thành nhất của Dân Chủ vẫn còn “oán” ông Biden. Họ cho rằng sự cố chấp của ông trong chiến dịch tranh cử tổng thống 2024, khi không nhường lại cho bất kỳ ai khác, đã dẫn đến thất bại cay đắng. Khi ông gần như bị “ép” phải “nhường sân” cho bà Kamala Harris thì “thời điểm vàng” đã trôi tuột. Hơn nữa, có không ít nhận định rằng nhiệm kỳ không thành công của ông trở thành cơ hội đưa ông Trump trở lại Tòa Bạch Ốc.
Do đó, nhiều chiến lược gia Dân Chủ tin rằng việc xa lánh cái tên Biden là một cần thiết mang tính thực tế. Để nước Mỹ thoát khỏi chủ nghĩa Trump và để nước Mỹ hướng về tương lai, Dân Chủ cần hoạch định chiến lược làm mới bản thân bằng hình ảnh mới mẻ chứ không phải níu lại gương mặt cũ kỹ.
Tháng Tư, khi khảo sát ý kiến cử tri về hai đảng, chuyên gia thăm dò dư luận Elliott Morris nhận thấy người Mỹ giờ chẳng ưa đảng nào. Dân Chủ hay Cộng Hòa gì cũng có vấn đề. Dân Chủ quá cũ trong khi Cộng Hòa quá tệ. Việc Cộng Hòa và Tổng Thống Trump đang mất điểm không đồng nghĩa với việc Dân Chủ được đánh giá tích cực hơn. Điều đó cho thấy Dân Chủ cần nhiều động lực mới. Không chỉ ông Joe Biden, bà Kamala Harris cũng là gương mặt không được ưa thích đối với không ít người Dân Chủ.
“Nhân tố mới” đúng là yếu tố thật sự cấp bách đối với Dân Chủ. Tháng Tư, khoảng 20 chuyên gia chính sách đối ngoại thuộc Dân Chủ đã tụ họp tại Manhattan. Cuộc họp do National Security Action (NSA) tổ chức. Ra đời năm 2018, NSA được thành lập bởi Ben Rhodes, cựu phó cố vấn An Ninh Quốc Gia thời Obama; và Jake Sullivan, cố vấn An Ninh Quốc Gia từ 2021-2025 thời Biden.
Mục đích ban đầu của họ là tập hợp các chuyên gia đối ngoại của Dân Chủ để đối đầu ông Trump trong mùa bầu cử 2020. Giờ đây, họ lại gặp nhau, tái cơ cấu, hoạch định đường lối nhằm giúp Dân Chủ giành lại quyền lực năm 2028. Vấn đề ở chỗ, nhiều chính trị gia Dân Chủ không còn tin tưởng nhóm NSA. Tại sao?
Suốt hai thập niên qua, Dân Chủ chỉ dùng đi dùng lại những nhân sự cũ mèm. Quanh đi quẩn lại vẫn là những con người đó. Trong nội bộ Dân Chủ, có không ít người bất mãn điều này, đặc biệt khi nhóm nòng cốt về đối ngoại gần như không thay đổi. Trong khi đó, ấn tượng để lại của nhóm đối ngoại không được tốt cho lắm. Càng về cuối nhiệm kỳ Biden, khi những bất đồng xoay quanh các vấn đề Afghanistan, Ukraine và Gaza ngày càng chồng chất thì sự bực tức đối với nhóm này theo đó mà leo thang.
Một số người cho rằng nhóm NSA chẳng qua là công cụ để ông Jake Sullivan cùng các cộng sự duy trì vị thế đứng đầu trong hệ thống chính sách đối ngoại, nhằm gián tiếp phát đi tín hiệu rằng họ sẽ đảm nhiệm các vị trí chủ chốt trong chính quyền Dân Chủ kế tiếp. Dĩ nhiên, nhân sự cũ không có nghĩa không có tài, nhưng thực tế không có nhân tố nào mới, tài giỏi hơn để hay thế. Nhiệm vụ của nhân sự cũ đáng lý là tìm người mới thay họ, chứ không phải khư khư giữ lại ghế cho chính mình. [dt]
