Trúc Phương/Người Việt
Ra mắt ngày 21 Tháng Chín, 2026, “TRUMP TV: The Essentials Station” được quảng bá là kênh livestream 24/7 của Tòa Bạch Ốc. Ngay khi Trump TV xuất hiện, nhiều người lo ngại rằng đây là kênh “truyền hình nhà nước” chẳng khác gì hệ thống truyền hình tuyên truyền của các chế độ độc tài.
Sau một tuần theo dõi “24/7” kênh Trump TV, có thể thấy hóa ra mọi lo lắng chỉ là “lo bò trắng răng,” bởi Trump TV, lóp ngóp giữa một nền báo chí tự do áp đảo, không thể chiếm bất kỳ vai trò gì trong truyền thông tuyên truyền, dù ở mức độ khiêm tốn nhất. Dù vậy, vấn đề đáng quan tâm hơn nằm ở chỗ khác…
Ai coi Trump TV?
Nhà bình luận Dean Withers thốt lên: “Chính thức rồi, chúng ta đang sống ở Triều Tiên.” Stephanie Grisham – cựu thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc thời Trump nhiệm kỳ đầu – nói thêm, Trump TV có vài nét giống các phương tiện truyền thông tại các nước độc tài…
Thực tế phũ phàng hơn được tưởng. Điều khiến bất ngờ là một nhân vật được xem là bậc thầy về truyền hình như Trump lại “sản xuất” một kênh truyền hình quá ẹ. Nó hoàn toàn không có bất kỳ tiêu chuẩn nào để gọi là “truyền hình,” xét ở góc độ truyền thông giải trí lẫn truyền thông tuyên truyền. Nó còn lâu mới so được với hệ thống truyền hình tuyên truyền cộng sản dù được xây dựng trên tinh thần mô phỏng hình thức tuyên truyền cộng sản.
Việc Trump cho ra lò “dịch vụ tin tức” riêng là cách ông phản ứng trước việc báo chí “tấn công” mình. Kaelan Dorr, giám đốc chiến lược kỹ thuật số của Tòa Bạch Ốc, nói: “Trong một số trường hợp, báo chí đã đưa tin thiếu chính xác hoặc hoàn toàn không đưa tin về những thành tựu kỷ lục mà chính quyền đạt được vì lợi ích của mọi người Mỹ. Trump TV là kênh phát trực tiếp 24/7, không qua biên tập, chuyên chiếu những khoảnh khắc ấn tượng nhất của chính quyền.”
Có hai nơi phát Trump TV – trang web Tòa Bạch Ốc (whitehouse.gov/trumptv) và kênh YouTube của Tòa Bạch Ốc. Cả hai cùng phát song song. Trump TV không có phát thanh viên hay phóng viên hiện trường. Không có các dòng chữ chạy trên màn hình (chiron) hay thuyết minh.
Nếu chỉ coi trên trang Tòa Bạch Ốc, khán giả không thể biết họ đang xem “cái quái” gì, vì chỉ có video mà không hề có bất kỳ chú giải vắn tắt nào cho biết nội dung. Chỉ khi chuyển sang kênh YouTube, người ta mới thấy vài chữ giới thiệu sự kiện. Trump TV còn “chơi đểu” khi video nào cũng hiển thị chữ “live” (trực tiếp). Trong thực tế, suốt một tuần theo dõi, không hề thấy Trump TV có video nào “livestream 24/7.” Tất cả đều là video cũ rích, được “đào” lại từ kho video sẵn có của Tòa Bạch Ốc.
Thử điểm lại vài “khoảnh khắc ấn tượng nhất” trên Trump TV. Đó là bài phát biểu của Trump ngày 3 Tháng Bảy, 2026, tại núi Rushmore, khi ông gọi các đối thủ chính trị là bọn cộng sản “vô thần” và “xấu xa.” Đó là buổi nói chuyện của Trump tại “74th National Prayer Breakfast” vào ngày 5 Tháng Hai, 2026, tại Washington DC. Sáng 28 Tháng Chín, đúng một tuần sau khi ra đời, Trump TV phát bài phát biểu của Trump tại Diễn Đàn Kinh Tế Thế Giới tại Davos (Thụy Sĩ) ngày 21 Tháng Giêng, 2026…
Một tuần qua, nội dung phủ kín Trump TV và phát đi phát lại nhiều nhất là buổi tiếp đón Tập Cận Bình. Toàn bộ “khoảnh khắc ấn tượng nhất” trong chuyến công du Tập Cận Bình đều được tường thuật cặn kẽ, như thể Trump TV là kênh truyền hình nhà nước của đảng Cộng Sản Trung Quốc.
Trên The Washington Post, nhà bình luận Monica Hesse viết: “Trump TV mang lại cảm giác giống như kênh C-SPAN nhưng thiếu chiều sâu trí tuệ; giống như một đứa trẻ 4 tuổi cứ khăng khăng đòi diễn đi diễn lại một vở kịch rối rắm, vô nghĩa. Giống như một người đã quá quen với việc lên sóng truyền hình đến mức quên mất rằng phần lớn thành công có được là nhờ con mắt biên tập sắc bén của đội ngũ sản xuất…”
Trên trang Tòa Bạch Ốc, Trump TV không giới thiệu nội dung cũng chẳng hiển thị số người đang xem. Hai dữ liệu này chỉ có thể coi trên YouTube Trump TV. Điều đáng kinh ngạc là gần như chẳng ai xem Trump TV. Một tuần qua, vào bất kỳ thời điểm nào, số người xem Trump TV chỉ trung bình 300 (vụ này chắc phải học vài chiêu của bà Nguyễn Phương Hằng!) Cần biết, kênh YouTube Tòa Bạch Ốc có đến 3.32 triệu người theo dõi. Vậy sao họ không coi? Một nửa nước Mỹ MAGA cũng đi đâu cả rồi?
Việc thành lập Trump TV không chỉ là vấn đề chống lại “fake news.” Nó là thể hiện “chiều sâu” của một người nghiện truyền hình nặng đến mức như một bệnh lý thật sự. Không thấy được hình ảnh mình trên truyền hình, Trump thà chết còn hơn sống. “Phức cảm” quái dị nhất là Trump “nghiện” muốn biết người ta nói gì về mình, dù trong thâm tâm, ông biết chắc 99% những gì nói về ông là tiêu cực. Tâm lý này không khác gì một người thừa biết cả xóm chẳng ai ưa mình nhưng vẫn ngày đêm rình mò trước cửa từng nhà để biết hôm nay “chúng” nói gì… khác với hôm qua.
Mark McKinnon, cố vấn truyền thông của (cựu) Tổng Thống George W. Bush và (cố) Thượng Nghị Sĩ John McCain, nói: “Sự chú ý là nguồn sống của Trump. Và không gì thu hút hay khuếch đại sự chú ý mạnh mẽ bằng truyền hình. Vì vậy, thật khó có thể tưởng tượng Donald Trump chấp nhận việc nguồn năng lượng chính của mình bị cắt trong thời gian dài.”
Ngay khi vào Tòa Bạch Ốc, Trump đã cho lắp chiếc tivi 60 inch tại phòng ăn cạnh Phòng Bầu dục, cùng với đầu thu kỹ thuật số DirecTV Genie HD DVR mà ông gọi là “Super TiVo” (thiết bị giúp ghi lại nhiều chương trình cùng lúc). Trump bật tivi gần như cả ngày, ngay cả trong các cuộc họp, dù để ở chế độ tắt tiếng. The New York Times thuật rằng Trump xem tivi ít nhất bốn tiếng mỗi ngày trong năm đầu tiên nhiệm kỳ một. Thói quen này vẫn duy trì ở nhiệm kỳ hai. Một số nhân vật Cộng Hòa biết Trump nghiện nặng truyền hình nên đôi lúc muốn đưa ra thông điệp gì, họ không nói thẳng với Trump mà chỉ cần lên truyền hình. Đó là cách mà (cố) Thượng Nghị Sĩ Lindsey Graham từng làm.
Tuy nhiên, Trump cần nhận ra một thực tế rằng mức độ thu hút của ông ngày càng giảm. Tại hội nghị giữa kỳ của đảng Cộng Hòa tổ chức ở Dallas (Texas) vào ngày 9 và 10 Tháng Chín, khi Trump là diễn giả chính, ông khoe rằng “tổng số người xem vượt qua cả giải NFL.” Trong thực tế, chỉ có 3 triệu lượt theo dõi bài phát biểu của ông vào đêm đầu tiên, so với 25 triệu người xem trận Seattle Seahawks giành chiến thắng trước đội New England Patriots.
Wall Street Journal ngày 23 Tháng Chín cho biết thêm, phân tích gần 70,000 giờ nội dung podcast chính trị cho thấy tần suất nhắc Trump trên các trang bảo thủ đã giảm gần 70% so với thời điểm cao trào trước cuộc bầu cử 2024. Điều này cho thấy MAGA cũng bắt đầu mệt mỏi và chán ngán nghe Trump và những gì liên quan Trump.
Trump TV và luật
Trở lại với Trump TV. Vấn đề đáng đề cập thật ra không phải là yếu tố “làm báo” của Trump TV. Nó là chuyện luật. 75 năm qua, Quốc Hội luôn nghiêm cấm các cơ quan liên bang sử dụng ngân sách được cấp để thực hiện các hoạt động tuyên truyền hoặc quảng bá hình ảnh chính phủ. Quy định này được luật hóa tại Mục 718 của Đạo Luật Phân Bổ Ngân Sách cho Dịch Vụ Tài Chính và Chính Quyền (Financial Services and General Government Appropriations Act). Bất kỳ nguồn lực chính phủ nào được sử dụng để tạo ra nội dung mang tính đảng phái nhằm tôn vinh một quan chức hay chính phủ đều vi phạm quy định trên.
Trong khi đó, Newsweek cho biết, công ty tư nhân của Trump đã nộp đơn đăng ký nhãn hiệu lên cơ quan liên bang để giành quyền sở hữu tên “Trump TV.” Hồ sơ Văn Phòng Sáng Chế và Nhãn Hiệu Hoa Kỳ (USPTO) cho biết đơn đăng ký được nộp ngày 24 Tháng Chín bởi DTTM Operations LLC, nơi quản lý các nhãn hiệu gắn liền với thương hiệu Trump. Luật sư chuyên về nhãn hiệu, Josh Gerben, người đầu tiên phát hiện hồ sơ trên trong cơ sở dữ liệu liên bang, cho biết việc này là chưa từng có tiền lệ. Nó có nghĩa Trump TV có thể đang hoạt động bằng tiền thuế người dân nhưng là “sản phẩm truyền thông” thuộc sở hữu Trump Organization.
Nếu Trump TV thực sự được vận hành bằng nguồn tài chính công, trong khi nhãn hiệu lại thuộc về công ty tư nhân của gia đình Trump, đây không còn đơn thuần là câu chuyện về truyền thông. Nó đặt ra một vấn đề nghiêm trọng về ranh giới giữa tài sản công và lợi ích tư nhân, giữa quyền lực chính trị và hoạt động kinh doanh. Trong bất kỳ trường hợp nào, tổng thống không thể dùng nguồn tài chính công để tạo ra sản phẩm riêng.
Một khi tên tuổi tổng thống, bộ máy truyền thông của Tòa Bạch Ốc và ngân sách liên bang cùng xuất hiện trong một sản phẩm mang nhãn hiệu tư nhân, câu hỏi về xung đột lợi ích là điều quá rõ ràng. Điều đáng nói là các ông bà nghị Cộng Hòa, dù có thể chẳng bao giờ coi Trump TV, gần như hoàn toàn lờ tịt yếu tố phạm luật trắng trợn của Trump TV. Bộ Tư Pháp của Trump tất nhiên không lên tiếng gì. Đây mới thật sự là điều đáng “té ngửa” nhất khi đề cập đến Trump TV. [kn]
