BS Ðặng Trần Hào
Mày đay tùy thuộc vào sự mẫn cảm của mỗi người, thường ảnh hưởng từ bên ngoài nhiều hơn bên trong, do nhiều nguyên nhân, nhất là phong nhiệt, thực phẩm nhiễm độc, những thực phẩm bảo quản ngày nay không theo đúng đòi hỏi của cơ quan kiểm phẩm, chỉ chú trọng vào việc làm tiền và lợi nhuận mà không cần để ý đến ảnh hưởng sức khỏe của con người.
Bệnh thường thấy trong lâm sàng là nổi đỏ, mẩn tịt, to nhỏ không đều ở một vùng da, thường ở tay chân, ngực, bụng, ngứa nóng, càng gãi càng nổi dầy và lan rộng. Bệnh thường đến bất thường tùy vào thời tiết thay đổi hay ăn uống phải những thức ăn độc hại, không thích hợp với làn da của mình. Tới nhanh, nhưng đi cũng nhanh, không để lại dấu vết gì trên vùng da bị mẩn đỏ.
Mày đay có hai loại cấp tính và mãn tính. Cấp tính thường dễ tìm nguyên nhân hơn mãn tính.
Sau đây là những nguyên nhân gây ra mày đay thường thấy trong lâm sàng:
Thể phong nhiệt
Ngoại phong là gió, hư khí, thuộc mùa Ðông, nhưng mùa nào cũng có thể gây bệnh. Ngoài ra phong còn phối hợp với các tính chất khác thành phong hàn, phong thấp, phong nhiệt. Còn nội phong là do gan phong nổi động, do lo âu quá độ, ăn uống quá chén làm gan mất quân bình, gây ra nội phong, chóng mặt, nhức đầu, choáng váng, và nếu nhiệt gia tăng gây ra mày đay.
Ðặc tính của phong là dương tà, đi lên và ra ngoài, nên hay gây bệnh ở phần trên của cơ thể, và phần ngoài làm da toát ra mồ hôi, mày đay, ngứa ngáy.
Chúng mày đay tới bất ngờ, da có mầu đỏ, hoặc hồng, miệng khô, da khô và nóng, đi tiểu có thể vàng, đại tiện có thể bón, ngứa, gãi nổi lên từng mảng đỏ và dầy, thường ở phần thượng tiêu như cổ, ngực, mặt và tay. Lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng. Mạch phù sác.
Nguyên tắc trị liệu tán phong, thanh nhiệt.
Bài thuốc
Liên kiều 9 grs
Kim ngân hoa 9 grs
Bồ công anh 9 grs
Phòng phong 9 grs
Kinh giới 9 grs
Thuyền thoái 6 grs
Xà xàng tử 9 grs
Thổ phục linh 9 grs
Xa tiền tử 9 grs
Hoàng cầm 9 grs
Cam thảo: 6 grs
-Liên kiều, kim ngân hoa, bồ công anh: Thanh nhiệt, giải phong, dưỡng gan, và trị mày đay, ngứa.
-Phòng phong: Giải phong.
-Kinh giới: Trị ngứa do thực phẩm có độc chất gây ra như tôm, cua, cá biển.
-Thuyền thoái, xà xàng tử, thổ phục linh: Trị ngứa, mày đay và tiêu thấp.
-Hoàng cầm: Tiêu thấp thượng tiêu.
-Xa tiền tử: Lợi tiểu, thanh nhiệt.
-Cam thảo: Phối hợp các vị thuốc.
Thể phong hàn
Bệnh do tiếp xúc với phong hàn mà gây ra mày đay, mụn đầu trắng và ngứa gãi nổi lên từng vùng dầy. Sợ lạnh, tay chân hay lạnh, tiếp xúc với nước lạnh thì thấy khó chịu hơn, tiếp xúc với nóng thì bớt ngứa. Rêu lưỡi trắng dầy, Mạch trầm trì.
Nguyên tắc trị liệu: Tán phong hàn và giải biểu.
Bài thuốc
Kinh giới 9 grs
Phòng phong 9 grs
Bạc hà 9 grs
Quế chi 9 grs
Hạnh nhân 9 grs
Ma Hhoàng 9 grs
Xà xàng tử 9 grs
Cúc hoa 9 grs
Kim ngân hoa 9 grs
Tử tô 9 grs
Cam thảo 6 grs
-Kinh giới, phòng phong, bạc hà, tử tô: Tàn phong, trị ngứa.
-Quế chi, hạnh nhân, ma hoàng: Tán hàn, giải biểu, giảm mày đay.
-Cúc hoa, kim ngân hoa, xà xàng tử: Trị ngứa, dưỡng gan.
-Cam thảo: Phối hợp các vị thuốc.
Thể khí huyết hư
Vì khí và huyết hư là hai thành phần cốt yếu và quan trọng trong cơ thể để bảo vệ sức khỏe và chống lại với những sự biến đổi từ bên ngoài khi xâm nhập vào biểu bì. Do sự yếu kém về khí huyết nên bất cứ một sự thay đổi nào mà vệ khí không đủ sức chống đỡ, là gây nên mày đayvà tái phát nhiều lần là như vậy.
Nguyên tắc trị liệu là bồi bổ khí huyết, tán phong.
Bài thuốc
Thục địa 12 grs
Ðương quy 9 grs
Xuyên khung 9 grs
Bạch thược 9 grs
Hoàng kỳ 9 grs
Quế bì 9 grs
Sâm hoa kỳ 9 grs
Phòng phong 9 grs
Kinh giới 9 grs
Hà thủ ô 9 grs
Ðại táo 3 trái
-Xuyên khung, đương quy, thục địa, bạch thược, hà thủ ô: Bổ huyết, thông huyết.
-Sâm hoa kỳ, hoàng kỳ, quế bì: Bổ phế khí và thận khí.
-Phòng phong, kinh giới: Tán phong, trị mày đay, ngứa khó chịu.
-Ðại táo: Bổ huyết và phối hợp các vị thuốc.
