Bài và hình: Phạm Ðình
Hỏi: Tôi thay nhớt nhưng quên đậy nắp bình nhớt, vẫn cứ bỏ Hood xuống, rồi chạy thử khoảng 2 miles. Về nhà mở Hood ra xem mới hay nắp bình nhớt chưa đậy. Tôi đã đậy lại như cũ và tiếp tục chạy không thấy gì cả đã 3 ngày nay. Bây giờ xin được hỏi: 1. Có hại máy hay ảnh hưởng gì không? 2 – Có cần lấy nhớt ra mà thay nhớt mới không?
Nhớ đóng nắp bình nhớt lại!
Ðáp: Xin nói ngay để bạn yên tâm: Không thiệt hại gì cả. Ðể rút kinh nghiệm, nhân đây xin kể chuyện một người khác: Ðương sự lái chiếc xe Toyota Sequoia đời 2006 suốt 10 ngày qua hằng ngàn dặm.
Không phải là đường nhựa phẳng phiu trên xa lộ, mà là những dặm đường dài vượt núi băng rừng xuyên qua khe qua suối. Xe Sequoia mà! Khi về tới nhà rồi, mở nắp Hood ra mới hay, bình nhớt không có nắp. Ðương sự vò đầu bứt tai. Nhưng khi kiểm tra lại, anh ta thấy nhớt vẫn ở mức Full, không có vết dầu nhớt loang lổ ra chỗ nào khác trong máy, hoặc mặt dưới của Hood. Nhớ lại lúc xe đang chạy không thấy đèn hiệu báo về áp lực nhớt (oil pressure), cũng không nghe thấy tiếng kêu kỳ lạ từ trong máy. Ðể được an tâm, đương sự đã cho thay nhớt, nhưng vẫn lo ngại hư hại máy.
Trong 2 trường hợp trên, phải nói là các bạn may mắn lắm. Lẽ ra khi nắp bình không đậy trong lúc máy nổ xe chạy, nhớt sẽ bắn ra ngoài, văng vãi tùm lum, vướng vào trong những bộ phận đang nóng, và từ đó bốc cháy. Nhưng hậu quả tai hại hơn, đó là số nhớt văng ra khiến mực nhớt trong bình rút xuống, dẫn đến tình trang thiếu nhớt đầu máy, gây nhiều hư hại trầm trọng hơn. Chỉ cần vài ba tiếng đồng hồ thôi là có thể mất tới nửa số nhớt trong bình chứ không ít.
Chuyện đó có xảy ra cũng là bình thường. Thợ máy trong các tiệm sửa xe chắc không lạ gì những trường hợp như vậy.
Cơ chế tự động giúp tay lái trở về vị thế nằm ngang cho xe chạy thẳng sau khi rẽ phải rẽ trái.
Nhưng với bạn, thank God, tai nạn “bình thường” ấy không xảy ra. Sau thời gian chạy 2 dặm, chắc bụi bậm từ bên ngoài chưa có thể rơi vào trong bình nhớt được. Nếu rác bẩn rơi vào bình nhớt, chúng ta có thể tưởng tượng 1 trong 2 tình huống sau đây:
-Rác bẩn sẽ theo dòng nhớt đi vào trong máy, gây ra cọ xát đưa tới nhiều hư hại.
-Nhưng nói lý thuyết vậy thôi, chứ thực tế khó xảy ra trường hợp đó, bởi vì khi rác bẩn rơi vào trong bình nhớt, nhiều phần nó chìm xuống đáy bình, và sẽ được tháo ra khi bạn thay nhớt mới; Hoặc sẽ được giữ lại khi dòng nhớt đi qua ống lọc nhớt.
Nói chung, bạn có thể tự coi là mình còn may mắn khi kịp thời khám phá ra sự quên sót. Có thể vận may vẫn còn lởn vởn đấy, bạn đi ra mua vé số được rồi. Biết đâu!
Trục trặc nơi bánh lái
Hỏi: Mấy ngày nay, tôi phát giác có gì khó khăn ở tay lái, mỗi khi rẽ phải rẽ trái thì xoay tay lái rất khó. Xin cho biết lý do và cách sửa chữa.
Bình dầu tay lái có ghi rõ chữ “steering power fluid” trên nắp.
Ðáp: Rất có thể là do thiếu dầu tay lái. Dầu trong hệ thống tay lái tự động là một loại chất lỏng không bị nén, được đặc chế để chuyền lực thông qua chất lỏng (hydraulic fluid), rất cần thiết để tay lái có thể tự xoay chuyển về vị trí nằm ngang (cho xe chạy thẳng) sau khi rẽ phải hoặc rẽ trái. Không có cơ chế tự động, tài xế sẽ phải tự bẻ tay lái trở lại sau khi đã xoay chuyển ở các khúc rẽ, là một công việc mà các tài xế ngày xưa vẫn phải làm.
Ngày nay, với hệ thống tay lái tự động, công việc lái xe trở nên thoải mái dễ dàng và thú vị hơn nhiều. Dầu bôi trơn có mặt giúp thực hiện các động tác xoay chuyển tự động ấy, cũng như để bảo vệ các bộ phận khỏi hao mòn do ma sát.
Tuy không buộc phải thay thế định kỳ, nhưng dầu tay lái luôn luôn phải được bảo đảm có đủ số lượng để luân lưu trong hệ thống.
Sau đây là những dấu hiệu cho thấy hệ thống tay lái thiếu dầu:
1-Trong khi chạy, xoay tay lái để rẽ phải hoặc rẽ trái mà cảm thấy nặng nề, khó khăn.
2-Ngay cả khi đang chạy thẳng, không rẽ phải rẽ trái, mà thỉnh thoảng lại thấy tay lái bị giật.
3-Nghe thấy tiếng rền rĩ, tiếng kêu ken két, hoặc tiếng rít khi rẽ phải rẽ trái ngay cả lúc xe đang chạy chậm.
Gặp những triệu chứng trên, bạn nên dừng xe, chờ máy nguội rồi lật “hood” lên kiểm tra dầu tay lái. Bình dầu tay lái có nắp đề rõ chữ “power steering wheel”. Nắp bình dính liền một que thăm. Mở nắp bình, lau sạch que thăm, rồi nhúng lại vào bình. Mức dầu bám trên que thăm sẽ cho chúng ta biết dầu trong bình còn nhiều, ít, đầy đủ hoặc hao ngót… rõ ràng.
Tay lái tự động là một tiện nghi phải có trong các xe hiện lưu hành.
Nếu vì lý do nào đó dầu bị hao ngót chúng ta cần phải cấp tốc đổ dầu thêm cho đúng mức, rồi tìm nguyên do rò rỉ để kịp thời sửa chữa ngay.
Nếu không chịu sửa chữa, hậu quả gì sẽ xảy ra? Tay lái di chuyển nặng, và kêu rên ầm ĩ mỗi khi đụng tới nó. Nhưng nếu điều đó không làm khó dễ được bạn, thì triệu chứng trên mỗi lúc một nặng hơn và cuối cùng máy bơm dầu (fluid pump) có thể bị hư, gây cho bạn thêm tốn kém. Nhưng có lẽ thiệt hại lớn nhất là bạn không thể điều khiển được tay lái khi xe đang chạy, có thể gây ra tai nạn.
Bây giờ, nếu đã phát giác dầu tay lái hao ngớt, chứng tỏ hệ thống bị rò rỉ đâu đó, chúng ta phải phản ứng ra sao?
-Nếu xác định được rằng sự hao ngót diễn biến từ từ, nhiều người tự sửa chữa bằng cách mua một hộp “power steering stop-leak”, đổ vào bình dầu, và tiếp thêm dầu cho tới mức Full. Thực ra, nếu có hiệu quả thì “stop-leak” chỉ là biện pháp tạm thời, trước khi người chủ xe tìm được cơ hội mang xe ra cho thợ chuyên môn xem xét.
-Nếu thấy dầu hao nhanh, chúng ta cần phải tìm ngay nguyên nhân để sửa chữa. Nguyên nhân có thể là do đường dẫn bị rò, seal (nốt hàn) bị nứt, hoặc máy bơm bị hư… Ðối phó những vấn đề này, chúng ta nên mang ra cho thợ chuyên môn là đỡ tốn kém hơn cả.
Có thể tự sửa chữa được không?
Ðược hay không là còn tùy từng trường hợp. Nhưng nếu muốn, bạn có thể theo cách sau đây để tìm ra nguyên nhân và nơi chốn rò rỉ:
-Châm dầu cho đầy đủ rồi chạy như bình thường trong vài ngày sau đó, nhưng nhớ để ý theo dõi xem mức dầu có tiếp tục bị hao cạn không?
-Nếu tiếp tục hao cạn, thì lau sạch vết dầu trên các đường dây, đường ống. Làm việc này trong lúc đầu máy đã tắt và nguội hẳn. Nếu chưa khám phá ra vị trí rò rỉ, tiếp tục lau sạch và quan sát như vậy mỗi
ngày. Ðồng thời, lau sạch cả những vệt dầu loang trên sân xi măng…
-Nếu vẫn chưa tìm được vị trí rò rỉ, bạn có thể lên xe, mở máy, xoay hết tay lái về bên phải, rồi về bên trái nhiều lần. Sau đó, tắt máy. Lúc này bạn có thể theo dõi toàn bộ đường dây dẫn dầu, kiểm tra máy bơm dầu. Nếu có thể nhờ cậy thêm một người nữa giúp sức, hãy nhờ người đó kiểm tra các đường dẫn trong lúc bạn mở máy và xoay chuyển hết tay lái về trái, rồi hết tay lái về phải. Ðộng tác đó khiến cho áp lực tăng lên trong hệ thống tay lái tự động, dồn đẩy dầu ra ngoài giúp bạn dễ tìm thấy chỗ rò hơn.
-Xác định được chỗ rò rồi, việc sửa chữa sẽ dễ dàng. Ðến đây bạn cũng có thể xác định được là công việc sửa chữa có vừa tầm tay mình hay không.
***
Theo dõi để bảo đảm có đủ dầu nhớt trong các hệ thống điều hành là một công việc dễ dàng, nhưng phải được làm thường xuyên. Mỗi khi kiểm tra nước coolant, nhớt máy, dầu hộp số, dầu thắng, đừng quên “nghía” qua bình dầu tay lái, và ngược lại. Quên sót có thể kéo theo những tai hại nặng nề hơn, vượt khỏi tầm tay của người sử dụng xe bình dân.
Muốn giữ xe ở tình trạng hoàn hảo nhất, xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập I, II, và III đã phát hành, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque cho Phạm Ðình, 9800 Bolsa Ave # 86, Westminster, CA 92683 Tel: 714 675 8628. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290
