Tư Mỏ Lết
Khỏi phần phải nói, ai cũng biết Hoa Kỳ là quốc gia sử dụng nhiều xe hơi nhất trên thế giới. Có thể nói thói quen “mỗi người phải có riêng một xe” là một trong những thói quen khó bỏ của người Mỹ. Còn khó hơn là chuyện bỏ đi thói quen có quyền sở hữu súng nữa!
(Hình minh họa: Ethan Miller/Getty Images)
Nhưng rồi, người Mỹ cũng nhận ra rằng sở hữu một chiếc xe là tốn kém. Theo số liệu câu lạc bộ xe hơi AAA công bố vào năm 2014, chi phí cho một chiếc xe hơi ở Mỹ trung bình vào khoảng $9,000/năm, bao gồm tiền xăng, bảo hiểm, khấu hao và bảo trì. Do đó, người Mỹ cũng bắt đầu nghĩ đến chuyện sử dụng chung xe. Những dịch vụ “sử dụng xe chung” -car-sharing- vì vậy mà đã bắt đầu hình thành.
Có khá nhiều các hình thức car-sharing, và hiện nay tất cả vẫn còn ở mức thăm dò. Một số người muốn cho sử dụng chiếc xe mình sở hữu qua các dịch vụ Getaround, RelayRides. Một số người không có xe thì sử dụng các dịch vụ xe sử dụng chung như Car2go, Zipcar, Uhaul CarShare, Enterprise Carshare… Liệu những dịch vụ car-sharing này có làm thay đổi thú vui sở hữu xe của người Mỹ.
Trong phạm vi bài viết này, chỉ đi sâu vào một dịch vụ car-sharing khá phổ biến ở một số thành phố của nước Mỹ: Car2go.
Định nghĩa vắn tắt và tổng quát, Car2go là một dịch vụ sử dụng xe chung, hiện nay đang áp dụng ở một số thành phố ở Châu Âu và Bắc Mỹ. Dịch vụ này được khởi xướng bởi công ty Daimler AG của Đức từ năm 2009 (công ty mẹ của Mercedes-Benz). Công ty cung cấp độc quyền những đội xe cho thuê Smart Fortwo, loại xe mini 2 chỗ ngồi nhỏ xíu do chính Daimler sản xuất. Những chiếc xe này rất tiết kiệm xăng, hoặc có thể là loại chạy điện 100%. Hình thức cho thuê xe rất linh hoạt. Người thuê xe có thể lấy xe ở bất kỳ vị trí nào mà nó đang đậu ở gần khu vực của mình. Những chiếc xe Car2go đang bỏ trống này có thể tìm được qua một App trên smartpone. Khi lấy xe chạy, người thuê có thể trả xe, đậu nó ở rất nhiều vị trí khác nhau trong thành phố, được qui định bởi Car2go. Người thuê xe cũng có thể giữ xe bao lâu tùy ý, không nhất thiết phải trả về trong một thời hạn, tại 1 địa điểm qui định như kiểu thuê xe truyền thống. Các tính phí thuê xe có thể tính theo phút, theo giờ, theo ngày. Tiền thuê xe đã bao gồm mọi chi phí của chiếc xe như tiền nhiên liệu, bảo hiểm, chi phí đậu xe, bảo trì… Người thuê xe phải ghi danh để là thành viên của dịch vụ Car2go, có thẻ thành viên mới sử dụng xe được.
Đến Tháng Năm, 2015, Car2go đã điều hành khoảng 13,000 chiếc xe cho thuê, ở 29 thành phố thuộc Châu Âu và Bắc Mỹ, với hơn một triệu thành viên. Ở Mỹ, tính đến Tháng Giêng, 2016, những thành phố sau đây đã có dịch vụ Car2go: Austin, San Diego, Washington D.C, Portland, Seattle, Minneapolis, Columbus, Denver, New York, Arlington (Virginia). Số lượng xe ở mỗi thành phố dao động từ 200 đến 550 chiếc.
Như đã nói ở trên, dịch vụ này còn khá mới mẻ đối với người Mỹ. Nhiều người ở những thành phố kể trên không hề biết có một dịch vụ car-sharing như vậy ở thành phố mình. Một anh kỹ sư gốc Việt, là cư dân của thành phố San Diego đã gần 30 năm, hằng ngày đi lên downtown San Diego để làm việc. Anh nói có thấy mấy chiếc xe nhỏ xíu Car2go chạy trên đường phố, mà cứ nghĩ đó là xe có chủ như bình thường, chứ không hề biết đó là xe cho mướn! Vì sao mà Car2go sau đã qua bảy năm điều hành mà vẫn chưa “lọt vào mắt xanh” của người Mỹ vậy? Trên trang web www.reviews.com vào ngày 17 Tháng Mười Một, 2017 có một bài nhận định ưu nhược điểm của dịch vụ Car2go. Bài viết nhận định Car2go lý tưởng dành cho việc thuê xe nhanh, trong thời gian ngắn, cho những chuyện “chạy vặt” trong những thành phố lớn. Nó không thích hợp với những chuyến đi ra ngoài thành phố, chạy trên freeway. Một vài ưu điểm ghi nhận:
-Vô cùng thuận tiện về địa điểm trả xe: người thuê xe có thể trả xe ở bất cứ địa điểm nào trong thành phố được qui định là chỗ đậu của Car2go. Rất nhiều địa điểm là ở khu dân cư. Do vậy, một số người thuê xe “may mắn” có thể trả xe ngay trước khu nhà ở của mình.
-Có thể trả tiền thuê theo phút. Thí dụ, tiền thuê tính theo phút là $0.41/min. Nếu chỉ lấy xe chạy ra chợ mua một bình sữa, một vỉ trứng… thì chi phí chắc chỉ có vài đô!
-Không cần phải đóng lệ phí hằng năm. Chạy đến đâu, tính tiền đến đó.
-Nếu cần, có thể hủy bỏ việc mướn xe một cách dễ dàng. Chỉ cần báo trước 15 phút là sẽ không sử dụng xe nữa là sẽ không bị trả phí hủy việc thuê.
Còn những điểm bất lợi thì sao?
-Điểm đầu tiên được ghi nhận là không có sự lựa chọn về loại xe cho thuê. Chỉ có một loại duy nhất: chiếc xe tí hon Smart Fortwo, 2 chỗ ngồi. Chỉ chở người là chính, chứ thêm đồ đạc cồng kềnh một chút là… thua đẹp!
-Còn có nhiều lời than phiền là những thời điểm cần xe nhất lại là lúc có ít xe để thuê nhất! Thí dụ như giờ cao điểm, tan sở… là những lúc xe nào cũng bận.
-Có nhiều người thử so sánh giá sử dụng phương tiện công cộng như xe bus thì thấy là nó mắc hơn khá nhiều!
Nói tóm lại, dịch vụ car-sharing nói chung, và dịch vụ Car2go nói riêng là một lựa chọn để người Mỹ thoát khỏi “cái nợ xe” trong đống bill hàng tháng của mình. Đặc biệt là những gia đình sống trong những thành phố lớn, nơi mà chỗ đậu xe vừa ít vừa mắc. Những gia đình này nếu đã có một chiếc xe rồi, khi chưa thật sự cần thiết phải mua thêm một chiếc thứ hai nữa, thì có thể suy nghĩ đến phương án car-sharing. Nó có thể làm thay đổi thói quen “mỗi người là một chiếc xe” của người Mỹ trong một tương lai xa. Nhưng không phải là ngay bây giờ, và cũng chưa chắc đó là giải pháp tốt nhất.
