BS Ðặng Trần Hào
Những kỳ trước chúng ta đã tìm hiểu về những nguyên nhân và hậu quả của nôn mửa, như nôn mửa do thức ăn, do phong hàn hay phong nhiệt… Kỳ này chúng ta đi tìm hiểu tiếp những người bị ung thư phải xạ trị hay giảm đau bằng chất morphine gây ra.
Bệnh nhân thường bị phản ứng phụ như đi đại tiện bón, chóng mặt và:
– Lợm giọng khoảng 32%
– Nôn mửa khoảng 15%
Nguyên nhân vì thuốc giảm đau ảnh hưởng tới chức năng của tỳ khí và can khí mà gây ra nôn mửa.
Ảnh hưởng tỳ khí và bao tử gây ra nôn mửa
Bệnh nhân nôn mửa rất khó chịu, ngực đầy chướng, không muốn ăn uống vì cứ ăn vào là mửa, chóng mặt. Lưỡi khô và đỏ. Mạch hoạt.
Toa thuốc
Bán hạ 12 grs
Phục linh 9 grs
Can khương 9 grs
Trần bì 9 grs
Bạch truật 9 grs
Chỉ xác 9 grs
Hương phụ 9 grs
Cam thảo 3 grs
– Bán hạ, can khương: Tan và tiêu đờm.
– Phục linh, bạch truật: Gia tăng tiêu hóa và loại trừ đờm.
– Trần bì: Long đờm.
– Chỉ xác, hương phụ: Tản khí, giáng khí, giảm đầy tức ở ngực và nôn mửa.
– Cam thảo: Phối hợp các vụ thuốc.
Ảnh hưởng tới gan khí phạm tỳ gây ra nôn mửa
Bao tử và tỳ là một cặp âm dương hỗ trợ nhau trong tiêu hóa. Bất cứ một sự mất quân bình nào của bao tử và tỳ gây ra bởi bất cứ lý do nào, cũng làm cho tiêu hóa bị trở ngại. Mà gan mộc khắc với tỳ thổ. Một khí gan mất quân bình, sẽ ảnh hưởng qua tỳ, mà Ðông Y gọi là can khí phạm tỳ.
Lý do vì thuốc giảm đau làm chức năng của gan mất quân bình phạm qua tỳ. Tỳ khí bình thường đi xuống, nay đi nghịch lên gây ra đầy hơi tức ngực, nôn mửa và chất morphine chặn đứng cảm giác đau, nhưng đồng thời cũng chặn đứng hoạt động đường đại tiện gây ra táo bón
Toa thuốc
Bạch thược 12 gr
Hoàng cầm 9 grs
Hoàng liên 3grs
Ðại hoàng 6 grs
Ðương qui 9 grs
Quế bì 6 grs
Mộc hương 6 grs
Binh lăng 6 grs
Cam thảo 3grs
– Bạch thược: Vị chính trong thang thuốc, làm giảm tức và đau ở thượng vị.
– Quế bì: Ðiều hòa khí tại trung tiêu.
– Ðương qui: Bổ máu và phối hợp với bạch thược để trị đại tiện và bụng bị đau.
– Hoàng liên và hoàng cầm: Tiêu tích và đưa xuống ruột.
– Binh lăng: Giáng khí và trị nôn mửa.
– Mộc hương: Trị đau tức bụng và bao tử.
– Cam thảo: Phối hợp các vị thuốc.
Ảnh hưởng gan khí phạm vị (bao tử) gây ra nôn mửa
Cũng có những triệu chứng như gan khí phạm tỳ, cộng thêm đầy hơi, tức ngực, khó thở, nôn mửa làm khó chịu.
Cũng dùng bài thuốc trên.
Gia:
– Chỉ xác, hương phụ: Tản khí vùng trung tiêu, giảm khí uất kết và giảm mửa.
– Sa nhân, bạch truật: Bổ tỳ và hóa thấp.
Nôn mửa là bệnh thông thường, chúng ta ai cũng đã từng trải qua, nhưng nếu trở thành mãn tính sẽ làm chúng ta bị mất sức, giảm cân và dễ trở nên bực bội, cáu giận. Nhưng nôn mửa do ảnh hưởng của xạ trị hay thuốc giảm đau như morphine làm bệnh nhân rất mệt mỏi, ăn uống vào là mửa, nếu không chữa trị kịp thời bệnh nhân mất sức dần dần và cuối cùng từ giã cõi đời giả tạm, thường xảy với bệnh nhân ung thư vào giai đoạn chót.
Bệnh nôn mửa không phải là một bệnh khó chữa, nhưng phải tìm được nguyên nhân mà cho thuốc thì sẽ ngưng được, và giúp bệnh nhân ung thư ăn uống được để còn cơ hội gặp thầy, gặp thuốc hy vọng sau cơn mưa trời lại sáng.
