Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
(714) 531-7930
[email protected]
Hỏi:
- Mấy hôm trước, khi ghé thăm mẹ tôi, thấy mẹ đang đo huyết áp, tôi đo thử cho mình và thấy kết quả là 152, 96 và 78. Mẹ tôi nói như vậy là tôi bị cao máu và phải đi bác sĩ để uống thuốc. Tôi không thấy mình bị nhức đầu hoặc chóng mặt gì cả, nói chung vẫn khỏe khoắn. Như vậy tôi có cần uống thuốc gì không, hay chỉ cần tập thể dục và ăn uống cẩn thận hơn? Huyết áp tới bao nhiêu mới gọi là cao và cần uống thuốc?
- Tôi thử máu, nghe nói là hơi bị thiếu máu, như vậy mà lại bị chẩn đoán là cao máu, có đúng không?
- Tôi hiện không có bảo hiểm. Trị bệnh cao máu có tốn nhiều tiền không? Nếu không trị thì có gì nguy hiểm lắm không?
Ðáp:
Các bệnh tim mạch là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới và ở Mỹ. Trong số các bệnh tim mạch, cao huyết áp là bệnh thường gặp nhất.
Cao huyết áp là một trong những nguy cơ chính dẫn đến đột quỵ (do tai biến mạch não), các cơn kích tim (do cơ tim bị thiếu máu), suy tim, và suy thận. Ðây đều là các vấn đề rất thường gặp dẫn đến tàn tật suốt đời hoặc tử vong.
Một bệnh nguy hiểm và thường gặp như vậy lại thường không được điều trị đúng mức. Bởi vì cho đến khi bị các biến chứng kể trên, các bệnh nhân cao huyết áp thường không có triệu chứng gì cả, do đó mà họ hoặc là không biết mình bị bệnh, hoặc biết mà ỷ y, không chịu điều trị đúng mức.
Vì vậy mà cao huyết áp được gọi là tên giết người thầm lặng, là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới, dù cho là hiện nay đã có rất nhiều thuốc và phương cách điều trị rất rẻ tiền, thường rất an toàn (nếu được bác sĩ theo dõi), nhưng rất hiệu quả.
Bệnh thường không được điều trị đúng mức cũng vì:
– Bệnh thường cần được điều trị suốt đời.
– Bệnh nhân thường không có các triệu chứng khó chịu (ví dụ như bệnh cảm thường không làm chết người nhưng làm người ta khó chịu và muốn chữa cho khỏi ngay).
– Thường cần phải kết hợp với việc thay đổi lối sống, không phải là chuyện ai cũng làm được nếu không hiểu rõ sự nguy hiểm của bệnh, sự cần thiết phải thay đổi lối sống để chữa bệnh, cũng như cần phải có ý chí.
– Ngay cả một số bác sĩ cũng không ý thức rõ sự nguy hiểm của bệnh và việc cần thiết phải chữa bệnh đúng mức ngay từ khi bệnh còn nhẹ và chưa gây ra biến chứng.
– Việc chữa bệnh cần có sự phối hợp và quan hệ mật thiết giữa bác sĩ với bệnh nhân, và điều này cho đến nay vẫn không phải là điều thường gặp.
Huyết áp là gì?
Huyết là máu, áp là sức ép; huyết áp là sức ép của máu trên thành mạch máu.
Nói một cách rất đơn giản, huyết áp thường bị ảnh hưởng do các yếu tố chính là: Thể tích của máu trong cơ thể, độ đậm đặc của máu, sự co giãn của thành các mạch máu.
Vì huyết áp là sức ép của máu trên thành mạch máu, chứ không phải là bản thân của máu, và có thể của ảnh hưởng do nhiều yếu tố khác nhau, nên người bị thiếu máu vẫn có thể bị cao huyết áp.
Huyết áp được ghi nhận do hai chỉ số, ví dụ như 120/80.
– Số trên (120), được gọi là huyết áp tâm thu, tức là sức ép của máu trên thành mạch máu lúc tim bóp để tống máu ra các động mạch.
– Số dưới (80) được gọi là huyết áp tâm trương, tức là sức ép của máu trên thành mạch máu lúc tìm giãn ra để nhận máu về từ các tĩnh mạch.
– Ðơn vị được dùng để đo sức ép của máu lên thành mạch máu là milimét thủy ngân (mmHg).
Ở những người lớn hơn 50 tuổi, huyết áp tâm thu nếu cao hơn 140 có ảnh hưởng quan trọng hơn nhiều đến nguy cơ bị các biến chứng tim mạch, so với chỉ số huyết áp tâm trương.
Huyết áp như thế nào là cao?
Ở người từ 18 tuổi trở lên, huyết áp được định nghĩa là cao khi sau khi được đo trong hai lần khám khác nhau, mỗi lần khám huyết áp được đo đúng cách ít nhất hai lần, và số trung bình của mỗi lần khám cho thấy: Chỉ số tâm thu lớn hơn hoặc bằng 140 milimét thủy ngân, hoặc chỉ số tâm trương lớn hơn hoặc bằng 90 milimét thủy ngân.
Ví dụ, cả ba trường hợp sau, đều được coi là cao huyết áp: 140/65, hoặc 132/90, hoặc 147/90. Chỉ cần một trong hai số bằng hoặc cao hơn 140 hay 90 là được coi là cao huyết áp.
Gần đây, có quan niệm cập nhật cho rằng ở người từ 60 tuổi trở lên, thì huyết áp số trên nếu dưới 150 vẫn có thể chấp nhận được. Nhưng sau đó, có nhiều nghiên cứu khác lại nhận thấy rằng dù ở tuổi nào, huyết áp số trên (tâm thu) từ 140 trở lên, vẫn dẫn đến nhiều biến chứng tim mạch hơn.
Do đó, theo quan điểm được sự đồng thuận nhiều hơn, huyết áp được coi là bình thường khi chỉ số tâm thu từ 90-120 hoặc chỉ số tâm trương từ 60-80.
Khoảng giữa bình thường và cao huyết áp được gọi là tiền cao huyết áp. Tức là chỉ số tâm thu từ 120-139 và chỉ số tâm trương từ 80-89.
Những người bị cao huyết áp cần phải điều trị bằng kết hợp việc dùng thuốc với thay đổi lối sống.
Những người bị tiền cao huyết áp cần phải thay đổi lối sống để làm chậm lại việc bị cao huyết áp.
Nguyên nhân của bệnh cao huyết áp
Tùy theo nghiên cứu, từ 90% đến 95% các trường hợp cao huyết áp được gọi là nguyên phát (essential, primary), tức là không có nguyên nhân rõ ràng, và do đó thường cần phải điều trị suốt đời.
Còn lại 5% đến 10% cao huyết áp có thể có nguyên nhân, và điều trị nguyên nhân có thể chữa khỏi cao huyết áp. Các nguyên nhân này có thể là: Bị bệnh thận; dùng thuốc ngừa thai; một số rối loạn về các chất nội tiết, như của tuyến thượng thận, tuyến giáp, tuyến cận giáp; hội chứng ngưng thở trong lúc ngủ.
Thân mến
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
www.nguyentranhoang.com
(còn tiếp)
