Bác Sĩ Ðặng Trần Hào
Trước khi tìm hiểu về nguyên nhân bị rụng tóc, chúng ta nên biết qua quan niệm của Ðông y về nguồn gốc của tóc do tạng nào sinh ra.
Thận chủ về cốt tủy, tinh hoa hiện ra tóc. Thận có thể sinh ra tủy, cho nên thận với não có quan hệ với nhau. Mức độ thịnh suy của tinh khí chứa ở thận, ảnh hưởng trực tiếp tới công năng của não và tủy.
Tủy chứa trong khoảng rỗng của xương, có tác dụng nuôi dưỡng xương. Huyết lại từ tinh tủy hóa ra, dinh dưỡng của tóc bắt nguồn từ huyết, cho nên tóc là phần thừa của huyết, phô trương ra ngoài của thận.
Thận sung mãn, khỏe mạnh, thì tóc đen và óng ả. Xét tóc khô hay mượt, có thể biết được thận thịnh hay suy. Trong tuổi thiếu niên, thận khí thịnh vượng thì tóc óng ánh, mượt mà, đến lúc về chiều xế bóng, thần khí suy dần và cạn kiệt, nên tóc khô, bạc dần và dễ rụng.
Ðây là trường hợp rụng tóc thông thường theo sự sinh, trưởng, thu, tàng biến dịch của vũ trụ và của muôn loài hóa sinh, trong đó có chúng ta, mà không thể tránh được.
Khi chúng ta già đi, da mất đi sự đàn hồi, da sẽ phát triển nhiều mô sẹo và không căng trở lại. Da lão hóa làm cho không khí lọt vào các nang tóc, làm tóc bạc đi. Một số hay tất cả các nang tóc sẽ mất khả năng tái tạo, khi đó tóc sẽ mỏng dần và biến mất. Tóc mỏng hay hói đầu không phải là một bệnh.
Có nhiều cách kích thích tóc phát triển và có thể làm mọc lại tóc…
Rụng tóc thông thường
Dầu ở đầu tóc trơn bóng, nhiều gàu, đỉnh đầu và hai góc trán rụng tóc nhiều hơn, có khi ù tai, mỏi lưng, buổi chiều mệt mỏi, chóng mặt, nhức đầu, mất ngủ, do thận và gan âm suy.
Phương pháp trị liệu: Bổ âm, thanh hỏa.
Bài thuốc
1. Sinh địa hoàng 16 grs
2. Ðương quy 12 grs
3. Thục địa hoàng 16 grs
4. Trắc bá diệp 12 grs
5. Hà thủ ô 20 grs
6. Mè đen 12 grs
7. Ðậu đen 20 grs
8. Câu kỷ tử 12 grs
9. Tang thầm 12 grs
– Sinh địa, thục địa, đương quy: Bổ huyết, thanh nhiệt.
– Hà thủ ô, tang thầm, đậu đen, mè đen: Bổ máu, đen tóc, trị bón.
– Câu kỷ tử, trắc bá diệp: Bổ gan huyết.
Rụng tóc từng mảng
Ðôi khi tất cả tóc ở một vùng nhỏ trên đầu rụng đi, nhưng da đầu vẫn hoàn toàn bình thường, ta gọi là rụng tóc từng mảng. Có khi rụng cả lông mày và râu cũng rụng, thường kèm chứng đau đầu, miệng khát, nhưng uống rất ít, là do trong người quá nhiều thấp, mà phần nhiều là thấp nhiệt trong cơ thể gây ra.
Người bị thận âm suy, gây ra hư hỏa âm ỉ đốt trong cơ thể, da khô, miệng khô, ngủ chập chờn, đau nhức tứ chi, cộng thêm với thận và tì không kiện toàn tiêu hóa và chuyển hóa được xuống thận và bàng quang để đưa ra ngoài, mà tạo thành nội thấp.
Thấp nhiệt đưa nghịch khí lên đầu, gây ra mụn trên đầu và cũng là nguyên nhân gây ra rụng tóc từng mảng, ngứa da đầu, tâm phiền, táo bón.
Phương pháp trị liệu: Thanh nhiệt, hóa thấp, tiêu viêm.
Bài thuốc
1. Sinh địa 16 grs
2. Ðương quy 12 grs
3. Xuyên khung 12 grs
4. Xích thược 12 grs
5. Cúc hoa 12 grs
6. Hồng hoa 9 grs
7. Kim ngân hoa 12 grs
8. Ðại hoàng 6 grs
9. Cam thảo 3 grs
10. Sinh khương 3 grs
11. Ðào nhân 9 grs
12. Thổ phục linh 12 grs
13. Chỉ xác 9 grs
14. Ích mẫu thảo 12 grs
15. Hoàng liên 6 grs
16. Ðộc hoạt 9 grs
– Sinh địa, xích thược, xuyên khung, đương quy: Bổ huyết, thanh nhiệt.
– Cúc hoa, hồng hoa, kim ngân hoa, đào nhân, ích mẫu thảo: Trị ngứa, tiêu viêm, thông huyết.
– Thổ phục linh, độc hoạt: Tiêu thấp.
– Sinh khương, chỉ xác: Ôn trung.
– Hoàng liên: Dẫn thuốc lên đầu.
– Cam thảo: Phối hợp các vị thuốc.
Rụng tóc do thận suy
Ðầu choáng váng, ống chân mỏi, tinh thần ủy mị, hay quên, di tinh, do thận suy, tinh huyết không đầy đủ. Lưỡi đỏ, khô, rêu lưỡi mỏng và vàng. Mạch sác.
Phương pháp trị liệu: Bổ khí huyết và tinh.
Bài thuốc
1. Thục địa 30 grs
2. Phục linh 9 grs
3. Nhục thung dung 12 grs
4. Thỏ ti tử 12 grs
5. Hà thủ ô 15 grs
6. Ðương quy 15 grs
7. Viễn trí 15 grs
8. Tử hà sa 15 grs
9. Sơn dược 15 grs
10. Mẫu đơn bì 12 grs
11. Câu kỷ tử 20 grs
12. Ngưu tất 15 grs
13. Sơn thù du 15 grs
14. Nữ trinh tử 12 grs
15. Mè đen 15 grs
– Thục địa, đương quy, hà thủ ô, tử hà sa: Bổ huyết.
– Nhục thung dung: Bổ khí, ấm tứ chi.
– Thỏ ti tử, nữ trinh tử: Bổ tinh.
– Viễn trí: An tâm.
– Sơn dược, mẫu đơn bì, sơn thù du: Bổ thận âm và thanh hư hỏa.
– Câu kỷ tử: Bổ can âm.
– Mè đen: Trị bón và bổ thận.
Nói chung ngoài việc dùng thuốc trị rụng tóc do thận khí huyết hư, còn có thể dùng thuốc ngoại khoa bôi ở bên ngoài.
Phương thang sau: Cốt toái bổ 60 grs, rượu 300 ml.
Cách dùng: Cốt toái bổ ngâm rượu, lấy rượu bôi vào chỗ tóc rụng, ngày hai lần.
