SILVER SPRING, Maryland (NV) – Cơ Quan Quản Lý Thực Phẩm và Dược Phẩm (FDA) phê chuẩn một loại thuốc mới có hiệu quả cao trong việc phòng ngừa HIV, Gilead Sciences đưa tin hôm Thứ Tư, 18 Tháng Sáu, theo NBC News.
Kết quả thí nghiệm lâm sàng cho thấy loại thuốc này gần như dứt điểm tình trạng lây lan của HIV ở những người được chích ngừa sáu tháng một lần.
Những người ủng hộ phòng ngừa HIV vô cùng mong mỏi Yeztugo, một loại thuốc công hiệu cao. Giới chức y tế hy vọng Yeztugo có thể giúp khuynh hướng suy giảm HIV ở Hoa Kỳ diễn ra ngày càng nhanh hơn.
“Đây là thời cơ tốt nhất sau 44 năm phòng ngừa HIV,” ông Mitchell Warren, giám đốc điều hành tổ chức bất vụ lợi Liên Minh Vận Động Vaccine HIV Phòng Chống AIDS (AVAC), cho biết.
Yeztugo (tên thông thường là lenacapavir), được các nhân viên y tế cung cấp tại các phòng mạch, hiệu quả nhiều hơn so với các loại thuốc phòng ngừa HIV dạng viên uống đang có mặt trên thị trường, vì dường như Yeztugo giải quyết được những thách thức trong việc tuân thủ chế độ uống thuốc hằng ngày dành cho những người có nhiều rủi ro nhiễm HIV, các chuyên gia cho biết.
Ông Daniel O’Day, chủ tịch kiêm tổng giám đốc Gilead, gợi ý trong một tuyên bố hôm Thứ Tư rằng Yeztugo có thể “dứt điểm đại dịch HIV.”
Yeztugo được phê chuẩn sau những kết quả đáng trầm trồ trong các thí nghiệm lâm sàng quy mô lớn do Gilead thực hiện, trong đó ngẫu nhiên yêu cầu những người có nhiều rủi ro nhiễm HIV chích lenacapavir sáu tháng một lần hoặc uống Truvada hằng ngày, một dạng thuốc viên phòng hờ tình trạng lây nhiễm, hay còn gọi là PrEP.
Trong số những người đàn ông đồng tính, song tính và người chuyển giới, những người uống Yeztugo nhiễm HIV ít hơn 89% so với nhóm dùng Truvada và thấp hơn 96% so với ước lượng của Gilead khi không uống PrEP.
Những phụ nữ chuyển giới sinh sống ở khu vực cận Sahara tại Phi Châu cũng tham gia một thí nghiệm cho thấy chích Yeztugo không nhiễm HIV.
Đây là liều vaccine đầu tiên trong nhóm thuốc kháng virus mới có công dụng ngăn chặn tình trạng lây nhiễm HIV và tạo ra các bản sao mới của chính nó bên trong các tế bào miễn dịch được loại vaccine này nhắm tới.
Năm 2022, lần đầu tiên lenacapavir được phê chuẩn qua tên nhãn hiệu Sunleca và được sử dụng với các loại thuốc khác để trị các chủng loại virus có thể kháng thuốc mạnh mẽ.
Tuy nhiên, việc sử dụng Yeztugo làm PrEP để chống lại HIV xuất hiện khi tình hình chính trị có thể làm tiến trình chống lại tình trạng lây lan bị chệch hướng, các chuyên gia báo động.
Gần đây, việc chính quyền Tổng Thống Donald Trump cắt toàn bộ nguồn tài trợ dành cho nghiên cứu và quyết liệt tiết giảm nhân sự tại Trung Tâm Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC) đã ảnh hưởng nặng nề tới lãnh vực phòng ngừa HIV nói riêng. Các chuyên gia nghiên cứu HIV lo ngại rằng giới chức y tế vẫn chưa tận dụng hết tiềm lực của Yeztugo.
Chưa kể với giá tiền $14,109 cho một liều chích ngừa hoặc $2,352 một tháng, chi phí dành cho Yeztugo có thể là một trở ngại.
Ít nhất là trong tương lai gần, các công ty bảo hiểm y tế có thể từ chối trả tiền cho các liều vaccine để ủng hộ các hình thức PrEP khác, trong đó cả thuốc Truvada giá rẻ khi chỉ tốn $30 một tháng. Hoặc các công ty bảo hiểm có thể áp dụng lệ phí cùng trả cao hơn cho lenacapavir, bà Elizabeth Kaplan, giám đốc dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại Phòng Mạch Chính Sách và Luật Y Tế tại Trường Luật Harvard, cho biết.
Tối Cao Pháp Viện cũng chưa giải quyết xong một phán quyết liên quan tới một chính sách then chốt trong Đạo Luật Chăm Sóc Giá Cả Phải Chăng cũng có thể là rào cản ảnh hưởng tới phạm vi bảo hiểm dành cho các loại thuốc phòng ngừa HIV. ACA, hay Obamacare, yêu cầu bảo hiểm không thu tiền một số biện pháp can thiệp phòng ngừa nhất định như PrEP.
Truvada, cũng do Gilead sản xuất, là loại thuốc PrEP đầu tiên được phê chuẩn năm 2012, tiếp theo là loại thuốc viên tương tự do công ty Descovy bào chế năm 2019.
Các loại thuốc PrEP ngày càng phổ biến ở những người đàn ông đồng tính và song tính, cứ bảy người thì có 10 trường hợp nhiễm HIV mới và chiếm tỷ lệ áp đảo trong số những người dùng PrEP, theo CDC.
Khi uống hằng ngày, Truvada và Descovy đều giúp giảm ít nhất 99% rủi ro nhiễm HIV. Nhưng nếu dùng không thường xuyên thì hiệu quả của PrEP sẽ giảm.
Cuối 2021, Apretude do ViiV Healthcare bào chế được phê chuẩn thành thuốc PrEP dạng chích và cứ hai tháng thì dùng một lần.
Theo ước tính của CDC, trong một thập niên sau khi ra mắt PrEP, tỷ lệ lây nhiễm HIV hằng năm chỉ giảm 17%, từ 38,300 năm 2012 xuống còn 31,800 năm 2022. Phần lớn khuynh hướng suy giảm này diễn ra kể từ 2018, trong đó tổng số trường hợp giảm 12% từ 2018 tới 2022.
Năm 2019, chính quyền Trump đầu tiên khởi xướng sáng kiến Chấm Dứt HIV, hay EHE, trong đó mục tiêu là chi gần $3 tỷ cho chiến dịch phòng chống HIV tại 48 quận có nhiều người nhiễm HIV nói riêng bằng cách khuyến nghị sử dụng PrEP nhiều hơn. Từ 2018 tới 2022, các khu vực trọng tâm giảm nhanh hơn 21% theo ước lượng lây nhiễm HIV. (TTHN) [qd]
