WASHINGTON, DC (NV) – Một liên minh gồm 25 tiểu bang và đặc khi Washington DC kiện chính quyền Tổng Thống Donald Trump, cáo buộc Bộ Nội An dùng ngân khoản chuẩn bị thiên tai và tình trạng khẩn cấp làm áp lực, buộc các tiểu bang chấp nhận những quy định bầu cử do Tòa Bạch Ốc đề ra trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Tháng Mười Một, theo Reuters.
Đơn kiện nộp hôm Thứ Năm, 23 Tháng Bảy, tại Tòa Án Liên Bang ở tiểu bang Rhode Island. Phần lớn các tiểu bang đứng nguyên đơn do thống đốc hoặc giới chức đảng Dân Chủ lãnh đạo. Họ yêu cầu toà án ngăn Bộ Nội An giữ lại tiền trợ cấp của Cơ Quan Quản Trị Khẩn Cấp Liên Bang, gọi tắt là FEMA, trong lúc Đảng Cộng Hòa đối diện cuộc cạnh tranh quyết liệt nhằm duy trì quyền kiểm soát Quốc Hội.
Tranh chấp bắt nguồn từ thông báo ngày 10 Tháng Bảy của Bộ Nội An. Theo chính sách mới, cơ quan này giữ lại 20% một số khoản trợ cấp FEMA nếu tiểu bang không trình kế hoạch thay đổi cách tổ chức bầu cử theo yêu cầu của chính quyền Trump.
Những ngân khoản liên quan có tổng trị giá hơn $1 tỷ, nhằm giúp các tiểu bang chuẩn bị đối phó khủng bố, thiên tai và các mối đe dọa khẩn cấp khác. Chính quyền yêu cầu tiểu bang sử dụng thiết bị chấp nhận phiếu giấy do cử tri tự đánh dấu, thay vì những hệ thống điện tử dùng mã vạch hoặc mã QR để kiểm phiếu. Các điều kiện khác gồm kiểm toán thủ công ít nhất 5% số phiếu, đối chiếu số cử tri tham gia với tổng số phiếu trong mỗi cuộc bầu cử liên bang và so sánh danh sách cử tri với cơ sở dữ liệu của Bộ Nội An nhằm tìm người không có quốc tịch Mỹ ghi danh bỏ phiếu.
Tuy nhiên, những biện pháp trên là chủ đề tranh luận trong Quốc Hội hoặc tại cơ quan lập pháp từng tiểu bang.
Vấn đề cốt lõi của vụ kiện không nằm ở việc phiếu giấy hay kiểm toán thủ công có hợp lý hay không. Vấn đề là chính quyền liên bang có quyền lấy tiền dành cho an toàn công cộng làm công cụ cưỡng ép chính trị hay không.
Các tiểu bang, đứng đầu bởi Rhode Island, California, Illinois và New Jersey, lập luận Hiến Pháp trao cho tiểu bang trách nhiệm chính trong việc tổ chức bầu cử liên bang. Đơn kiện nhấn mạnh Quốc Hội chưa bao giờ trao cho Bộ Nội An hoặc FEMA quyền viết lại luật bầu cử của tiểu bang.
Trong tài khóa 2026, các nguyên đơn được phân bổ hơn $740 triệu từ những chương trình bị chính sách mới chi phối. Nếu Bộ Nội An giữ lại 20%, ít nhất $148 triệu không đến được các cơ quan tiểu bang và địa phương đúng thời điểm cần thiết.
Đơn kiện nói những chương trình trợ cấp này tồn tại nhiều năm và không được Quốc Hội thiết lập riêng cho mục đích an ninh bầu cử. Nói cách khác, chính quyền Trump đang gắn thêm một điều kiện chính trị mới vào số tiền mà Quốc Hội dành cho một mục tiêu hoàn toàn khác.
Cần lưu ý rằng tiền FEMA không thuộc về Tổng Thống Trump, Bộ Nội An hay bất cứ đảng phái nào. Đó là tiền thuế của người dân Mỹ, được Quốc Hội phân bổ để cộng đồng chuẩn bị trước cháy rừng, bão, lũ lụt, động đất, khủng bố và các tình trạng khẩn cấp khác.
Giữ lại ngân khoản ấy không chỉ gây khó khăn cho một thống đốc hay một viên chức bầu cử. Hậu quả có thể rơi xuống nhân viên cứu hỏa thiếu thiết bị, lực lượng cấp cứu thiếu phương tiện liên lạc, hoặc cộng đồng không đủ khả năng chuẩn bị trước một tai họa.
Thiên tai không chừa ra nạn nhân thuộc Đảng Dân Chủ hay Đảng Cộng Hòa. Một trận bão không chờ tiểu bang chấp nhận điều kiện chính trị của Tòa Bạch Ốc rồi mới đổ bộ. Khi chính quyền dùng khả năng sống còn của người dân để ép tiểu bang sửa luật bầu cử, đó không còn là quản trị công quyền mà là biến sự an toàn của dân chúng thành món hàng mặc cả.
Nếu Tổng Thống Trump tin các đề nghị bầu cử của mình đúng, ông có thể đưa chúng ra Quốc Hội, tranh luận công khai và thuyết phục cử tri. Dùng tiền khẩn cấp để buộc tiểu bang khuất phục cho thấy mục tiêu không phải xây dựng đồng thuận, mà là giành quyền kiểm soát bằng áp lực tài chính.
Vụ kiện vì thế không chỉ liên quan đến $148 triệu hoặc một loạt quy định kiểm phiếu nhưng đặt ra một câu hỏi nghiêm trọng hơn rằng một tổng thống có thể lấy chính tiền thuế và tính mạng của người dân làm đòn bẩy phục vụ chiến lược bầu cử đảng phái hay không? (MPL)
