Hà Tường Cát/Người Việt (tổng hợp)
Xa lộ liên bang I-405, được quen gọi là Freeway 405, là một trục lộ giao thông quan trọng ở miền Nam California, hai đầu nối với xa lộ liên bang I-5, một đầu ở Irvine phía Nam và một đầu ở San Fernando phía Bắc.
Một đoạn I-405 được đóng lại để sửa chữa. (Hình minh hoạ: David McNew/Getty Images)
Lượng xe lưu thông trung bình mỗi ngày của I-405, đoạn chạy qua Orange County là 380,000 xe mỗi ngày, một trong những tuyến đường đông xe nhất Hoa Kỳ.
Vấn đề đang gây sự chú ý ở đây là dự án lập một làn đường phải trả tiền (toll lane) trong một đoạn thuộc Orange County, từ Costa Mesa đến Seal Beach. Hội đồng thành phố và thị trưởng sáu thành phố của Orange County gần dự án bỏ phiếu chống Ðề Án 3, có toll lane, và chỉ đồng thuận với Ðề Án 2, mở rộng I-405, đoạn từ Costa Mesa đến giao điểm với I-605. Các thành phố Costa Mesa, Fountain Valley, Huntington Beach, Los Alamitos, Seal Beach và Westminster chống lại Ðề Án 3, và đề nghị thay vì dùng tiền của quận hạt để làm toll lane thì nên dùng để mở rộng I-405 để tăng khả năng lưu thông cho xe cộ.
Một văn thư giải thích vấn đề này được năm thị trưởng và một xử lý thường vụ thành phố đồng ký tên gởi lên Cơ Quan Giao Thông Orange County (OCTA). Ðại diện các thành phố sẽ trình bày quan điểm trong những phiên họp công khai về kế hoạch mở rộng xa lộ, được ấn định vào hai ngày 13 Tháng Tám và 24 Tháng Chín.
Theo Ðề Án 2, mà sáu thành phố đồng thuận ủng hộ, I-405 sẽ có thêm hai làn xe mỗi chiều, từ đường Euclid, Fountain Valley, tới I-605, như bình thường, nghĩa là người lái xe không phải trả lộ phí. Hội Ðồng Quản Trị OCTA có lẽ sẽ chọn phương án mà các thành phố tán đồng trong phiên họp ngày 24 Tháng Chín, và Bộ Giao Thông California (Caltrans) dự trù sẽ cho quyết định cuối cùng trong Mùa Thu.
I-405 là trục giao thông chính ngang Orange County theo hướng Tây Bắc-Ðông Nam, xe cộ rất đông và luôn luôn kẹt trong những giờ cao điểm.
Measure M mà cử tri Orange County đã bỏ phiếu chấp thuận trong cuộc bầu cử năm 2006 đồng ý cho phép dùng tiền thuế để cải tiến xa lộ, tuy nhiên, nội dung không đề cập đến việc lập toll lane, và đó là một trong những lý do chính mà sáu thành phố chống Ðề Án 3. Theo ý kiến của các thị trưởng, lập toll lane có nghĩa là mất một “HOV lane” miễn phí (HOV có nghĩa là “High Occupancy Vehicle,” làn xe dành riêng cho xe có từ hai người trở lên, quen gọi là “car pool”). Trong tương lai, muốn sử dụng “car pool,” trên xe phải có ít nhất ba người, giống như một số nơi tại California hiện nay.
Thêm nữa, theo Ðề Á 3, I-405 vẫn chỉ có năm làn xe mỗi chiều. Trong khi đó, theo Ðề Án 2, xa lộ này sẽ có tới bảy làn xe mỗi chiều, thuận lợi cho người lái xe hơn, và không ai cần phải có dụng cụ phát và nhận tín hiệu (transponder) để chạy vào toll lane, có trả tiền. Cuối cùng, Ðề Án 3 sẽ ngốn thêm khoảng $300 triệu của người dân đóng thuế.
Ðó là những lý do khiến người ta ít thấy trường hợp cùng một lúc có tới sáu thành phố chống đối một dự án cải thiện xa lộ và đồng thuận một phương án khác.
OCTA dự trù ngân khoản $1.3 tỉ cho công tác cải thiện I-405.
Theo ước tính của OCTA, tới năm 2040, lượng xe cộ lưu thông của I-405, giữa xa lộ tiểu bang 73 (Corona del Mar Freeway) và I-605 (San Gabriel River Freeway) sẽ tăng thêm khoảng 100,000 mỗi ngày, và I-405 sẽ cần có 10 làn xe mỗi chiều mới đáp ứng được nhu cầu lưu thông.
Nếu không làm cầu dọc trên xa lộ thì sẽ phải mở thêm các làn xe hai bên, và việc này sẽ gặp nhiều khó khăn rắc rối vì sẽ phải trưng dụng nhà cửa hay cơ sở thương mại dọc theo hai bên.
Ðến lúc đó, OCTA sẽ phải cần sự đồng ý của cử tri để có thể sử dụng ngân khoản lớn hơn rất nhiều.
