HOA KỲ (NV) – Hoa Kỳ và Nga đi đến thỏa thuận trong ngày Thứ Bảy, theo đó, toàn bộ kho vũ khí hóa học của Syria sẽ bị dời đi hoặc phá hủy trong năm 2014.
Nguy cơ của một cuộc tấn công quân sự của Hoa Kỳ có vẻ không còn nữa.
Hai ngoại trưởng Hoa Kỳ và Nga, John Kerry và Sergei Lavrov, họp báo chung, công bố thỏa thuận sau 3 ngày làm việc liên tục tại Geneva, Thụy Sĩ.
Ngoại Trưởng Hoa Kỳ, John Kerry (trái) và đồng nhiệm Nga, Sergei Lavrov, vào cuối buổi họp báo tại Geneva ngày 14 Tháng Chín, 2013. (Hình: LARRY DOWNING/AFP/Getty Images)
Tổng Thống Hoa Kỳ, Barack Obama, ra thông cáo báo chí, có đoạn: “Thỏa thuận này tạo cơ hội xóa bỏ vũ khí hóa học của Syria theo một cách thức minh bạch và có thể kiểm chứng được. Thỏa thuận này cũng giúp chấm dứt nguy hiểm không chỉ cho người dân Syria mà còn cả khu vực và thế giới.”
Theo thỏa thuận, Syria phải cung cấp toàn bộ tài liệu, chứng từ về vũ khí hóa học của mình trong vòng một tuần, đồng thời cho phép thanh sát viên Liên Hiệp Quốc bắt đầu vào thanh tra trước Tháng Mười Một.
Theo kế hoạch, toàn bộ vũ khí hóa học của Syria sẽ bị hủy bỏ vào giữa năm 2014.
Ngoại trưởng Hoa Kỳ phát biểu: “Ðây không phải là chuyện giỡn chơi.” “Sẽ không có chuyện tránh né hoặc bất cứ điều gì không phải là sự hợp tác toàn diện.”
Nếu Syria không tuân thủ thỏa thuận, theo Ngoại Trưởng Kerry, vấn đề sẽ được mang ra trước Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc. Người ta không rõ, trong trường hợp ấy thì Hội Ðồng Bảo An sẽ phải phản ứng ra sao.
Theo ngoại trưởng Nga, thỏa thuận không nói gì đến giải pháp quân sự.
Ông Lavrov nói với báo chí, thỏa thuận đạt được “dựa trên sự chuyên nghiệp, thỏa hiệp và đồng thuận.”
Chính phủ Pháp hoan nghênh thành tựu này, cho rằng đây là “bước tiến quan trọng.”
Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc, Ban Ki-moon, cũng lên tiếng hoan nghênh, và hứa sẽ hỗ trợ thỏa thuận. Ông nói bước tiến này không chỉ ngăn chặn sự sử dụng vũ khí hóa học trong tương lai tại Syria mà còn “mở đường cho một giải pháp chính trị giúp chấm dứt khổ nạn mà người dân Syria đang gánh chịu.”
Trước khi đạt được thỏa hiệp, và trước cả các cuộc thảo luận ráo riết kéo dài 3 ngày giữa Nga và Mỹ, nhiều cường quốc lên tiếng tranh cãi, chỉ trích lẫn nhau liên quan đến vấn đề Syria cũng như một giải pháp quân sự đối với chế độ Damascus.
Hoa Kỳ cả quyết rằng Tổng Thống Bashar Assad đã dùng vũ khí hóa học giết chết 1,400 thường dân, trong đó có 400 trẻ em.
Cuộc nội chiến Syria đến nay đã giết chết hơn 100 ngàn người dân xứ này.
Từ phía Hoa Kỳ, tùy viên báo chí Ngũ Giác Ðài, George Little, phát biểu sau khi có tin Nga – Mỹ đạt được thỏa thuận: “Vào thời điểm này, Hoa Kỳ chưa thay đổi sự bố trí quân sự.” “Một sự đe dọa về quân sự đã và đang là yếu tố quyết định đưa đến tiến bộ trong giải pháp ngoại giao.”
“Ðiều quan trọng là chế độ Assad phải tuân thủ đầy đủ mọi điều khoản trong thỏa thuận” do Nga và Mỹ vẽ nên.
Chỉ còn vài ngày nữa, các thanh sát viên Liên Hiệp Quốc sẽ công bố kết quả thanh sát tại Syria. Người ta tin rằng nhóm chuyên viên này sẽ kết luận là khí độc đã được sử dụng tại Syria trong ngày 21 Tháng Tám, nhưng không nhất thiết cáo buộc ai đã làm điều ấy. (Ð.B.)
