WASHINGTON (TH) –Bầu cử tổng thống Hoa Kỳ thu hút sự quan tâm quốc tế và cuộc tranh luận Obama-Romney lần cuối cùng được truyền thông các nước chú ý vì đề tài đối ngoại có liên quan đến hầu hết thế giới.
Hình: MANDEL NGAN/AFP/Getty Images)
Tuy nhiên nhận định và phản ứng rất khác nhau, bao gồm cả những bất mãn vì nhiều vấn đề quan trọng đã không được đề cập đến như kinh tế Âu Châu, bạo động ở Mexico, hay tình trạng môi trường…
Omar R. Quraishi, bình luận gia tờ nhật báo tiếng Anh Express Tribune ở Karachi, Pakistan, cho rằng Tổng Thống Obama rõ ràng nắm ưu thế hơn nhưng ông Mitt Romney cũng chứng tỏ được bản lãnh. Quraishi viết: “Tổng Thống Obama vững vàng và quả quyết, còn Romney cố gắng không thể hiện là một người Cộng Hòa hiếu chiến.”
Tuần báo Der Spiegel ở Ðức vốn thường mạnh mẽ chỉ trích phái bảo thủ Hoa Kỳ nói “Obama rõ rệt thắng trong cuộc tranh luận” nhưng “Romney đã vô hiệu hóa được nhiều tấn công của tổng thống.” Một bình luận viên của báo này phàn nàn không ứng cử viên nào nói đến thách thức đối với các cường quốc lớn là sự biến đổi thời tiết Ðịa Cầu.
Báo Thanh Niên ở Việt Nam nhận xét: “Dù hai bên đều ăn miếng trả miếng nhưng Tổng Thống Barack Obama vẫn lấn lướt đối thủ Mitt Romney trong cuộc tranh luận lần cuối trên truyền hình.”
Ngược lại dư luận báo chí Anh không cùng nhận định ấy. Mark Mardell, chủ biên Bắc Mỹ của BBC cho là Romney “đã có một buổi tối khá nhất.” Theo ông: “Cuộc tranh luận cuối cùng không làm thay đổi ý kiến trong các thăm dò dư luận nhưng Romney đã cho thấy sự chú trọng đến chính sách đối ngoại. Với ông có rủi ro là sẽ bị gợi lại sự chỉ trích về quan điểm bất nhất, nhưng đồng thời cũng thể hiện được niềm tin mới rằng ông ta thuyết phục được dân chúng về khả năng lãnh đạo.”
Những người khác cho rằng bất cứ thành tích nào của Obama cũng chỉ đủ để quân bình lại kết quả cuộc tranh luận đầu tiên mà ông cũng đã nhìn nhận là kém cỏi.
Tim Stanley của The Telegraph tờ báo trung hữu ở Anh cho rằng Romney thắng cuộc tranh luận vì chứng tỏ có tác phong tổng thống hơn là Obama “chỉ có nhạo báng, châm chích đối thủ chứ không đưa ra lập luận xây dựng.”
Yosi Mekelberg, giám đốc chương trình về bang giao quốc tế của Regent’s College ở London không giống ý kiến này. Ông nói: “Romney phê phán Obama không làm được gì cho tiến trình hòa bình Trung Ðông nhưng chính ông ta không đề ra sáng kiến nào. Tôi tin rằng phát biểu của Romney khi đến thăm Israel không cho thấy ông ta có thể là người điều giải Israel và Palestine nếu như đắc cử… Câu hỏi mà chúng ta đều muốn đặt ra là liệu trong nhiệm kỳ 2, Obama có thể xác định được là người có quyết tâm làm nên điều đúng để thúc đẩy tiến trình hòa bình ở Trung Ðông hay không.” Nhưng Mekelberg cũng nhận xét là cuộc tranh luận tập trung đến tính cách cá nhân hơn là thảo luận đường lối, và trong hoàn cảnh này “Obama hoàn toàn chứng tỏ tư cách tổng thống so với Romney thiếu kinh nghiệm về ngoại giao.”
Nhưng thiếu sót nổi bật nhất trong cuộc tranh luận là không nói đến Âu Châu với cuộc khủng hoảng tài chính còn kéo dài có thể đưa một số nước ở đây tới bờ sụp đổ về kinh tế. Nhiều quan sát viên tin rằng làm thế nào để duy trì quan hệ đối tác với các quốc gia Âu Châu là một điều rất quan trọng đã không được đề cập tới.
Said Sadek, nhà chính trị xã hội học ở Cairo, Ai Cập, nói: “Ai ủng hộ cuộc cách mạng Ai Cập sẽ muốn có Obama. Ai chống lại và không chấp nhận tình trạng Muslim Brotherhood nắm được chính quyền sẽ tán thành Romney. Ðó là khác biệt lớn giữa hai ứng cử viên.”
Chính quyền Palestine thì không hài lòng với câu trả lời của cả hai người. Nabil Abu Rdeneh, phát ngôn viên của Tổng Thống Mahmoud Abbas tuyên bố: “Nếu không có giải pháp minh bạch, chính sách của Hoa Kỳ ở Trung Ðông không thể thành công.”
Yitzhak Benhorin viết trên báo điện tử Do Thái YnetNews.com: “Obama nắm vững sự kiện hơn Romney và định đưa đối thủ vào bẫy và mô tả ông ta không có đủ tính cách của vị tổng tư lệnh, một người muốn đưa Hoa Kỳ vào cuộc chiến tranh thứ ba ở Trung Ðông. Nhưng Romney không sụp bẫy và còn tỏ ra đồng ý với tổng thống về một số vấn đề.”
Ruthie Blum viết trên Israel Hayum rằng Romney đã có thể rọi ánh sáng vào thất bại của Obama trong sự đương đầu với ban lãnh đạo Iran.
Dan Russell, 50 tuổi, giảng viên đại học Anh cho rằng kết quả cuộc bầu cử Hoa Kỳ có tầm ảnh hưởng toàn cầu quan trọng vì “chúng ta cùng ở trong một thế giới lớn.” Ông nói: “Tôi hy vọng cuối cùng Obama thắng dù ông ta chưa phải là hoàn hảo.”
Tại Trung Quốc, nhiều ý kiến đưa lên Internet phê bình rằng, “Hoa Kỳ được hưởng lợi từ Trung Quốc nhưng dân Mỹ vẫn cho là bị đối xử bất công và các chính trị gia Mỹ chiều theo định kiến ấy của họ.”
Wang Feng, giám đốc Brookings-Tsinghua Center ở Bắc Kinh cho rằng người nào đắc cử cũng không khác nhau nhiều đối với Trung Quốc, “Cả hai đều xác nhận coi Trung Quốc là một đối tác và muốn hành xử theo luật lệ.” Tuy vậy Wang phàn nàn rằng với lời lẽ hoa mỹ mà Romney nói thì Trung Quốc “chỉ là kẻ làm giá đồng tiền.” Nhưng ông ca ngợi ý kiến Romney là không nên có chiến tranh mậu dịch với Trung Quốc.
Tân Hoa Xã khuyến cáo hai ứng cử viên nên hạ bớt luận điệu “cứng rắn với Trung Quốc” đã nói ra trong suốt cuộc tranh cử và hãy có quan niệm thực tế “với một nước Trung Hoa đang thăng tiến.” (HC)
