DAMASCUS (AP) – Trong lúc chính quyền Hoa Kỳ đang nỗ lực vận động sự chấp thuận của Quốc Hội cho một cuộc tấn công có giới hạn vào Syria và Tổng Thống Obama chuẩn bị nói chuyện với dân chúng ngày Thứ Ba, thì Syria loan báo tán thành đề nghị của Nga về việc nạp vũ khí hóa học cho Liên Hiệp Quốc.
Trong buổi họp báo chung với Ngoại Trưởng Anh William Hague tại London sáng Thứ Hai, trả lời câu hỏi là chế độ Assad có thể làm điều gì để tránh khỏi cuộc tấn công của Hoa Kỳ hay không, Ngoại Trưởng John Kerry đáp: “Ông Assad nạp tất cả vũ khí hóa học cho công đồng quốc tế tuần tới,” và ông nói thêm: “Ông ta không sẵn sàng làm vậy đâu và sẽ không thể nào có chuyện đó.”
Ngoại Trưởng John Kerry (phải) và Ngoại Trưởng Anh William Hague trong buổi họp báo sáng Thứ Hai ở London. (Hình: David Bebber/WPA Pool/Getty Images)
Nhưng chỉ vài giờ sau, Ngoại Trưởng Nga đưa ra đề nghị Syria tập trung tất cả vũ khí hóa học lại cho Liên Hiệp Quốc giám sát rồi tiêu hủy.” Ngoại Trưởng Syria Walid al-Moallem đang đến Moscow hội đàm, trong cuộc họp báo với Ngoại Trưởng Lavrov, tuyên bố hoan nghênh sáng kiến ấy “vì sinh mạng nhân dân Syria và an ninh của đất nước chúng tôi.” Tuy nhiên ông Moallem chưa nói chính quyền Syria có đồng ý đề nghị của Nga hay không.
Washington đón nhận những tin tức này với sự dè dặt và thận trọng. Phát ngôn viên tòa Bạch Ốc Jay Carney cho là Quốc Hội nên tiếp tục biểu quyết cho phép dùng vũ lực ở Syria và lập luận rằng lý do duy nhất đề nghị ấy được đưa ra vì mối hăm dọa của hành động quân sự. Ông nói: “Chúng ta không thể rút lại áp lực này” và Hoa Kỳ có thể sẽ thảo luận phương án khác với Nga nhưng “có một ít hoài nghi cần thiết”.
Phó cố vấn an ninh quốc gia Tony Blinken xác nhận sẽ thảo luận với Nga vì đề nghị ấy đến “trong khuôn khổ hành động từ Hoa Kỳ, và áp lực của Tổng Thống đang có.”
Cựu Ngoại Trưởng Hillary Clinton cũng cho rằng Syria nạp vũ khí hóa học là “một bước tiến quan trọng” nhưng “không thể là lý do đề giải thích sự trì hoãn hay cản trở biện pháp quân sự.” Bà cho rằng thỏa hiệp “chỉ có thể đạt được bằng mối đe dọa vũ lực treo trên đầu chế độ Assad.”
Ông Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon cũng thúc giục Syria giao nạp vũ khí hóa học và cho biết sẽ yêu cầu Hội Ðồng Bảo An đòi hỏi thi hành ngay nếu các thanh tra Liên Hiệp Quốc xác định là loại vũ khí đó đã được sử dụng trong cuộc tấn công ngày 21 tháng 8 ở một khu ngoại ô Damascus.
Thượng Nghị Sĩ Diane Feinstein, Dân Chủ-California, chủ tịch ủy ban tình báo Thượng Viện, một trong những người mạnh mẽ chủ trương tấn công Syria, chiều Thứ Hai cũng tuyên bố “hoan nghênh những động thái này.”
Không tự tin
Cũng trong ngày Thứ Hai, nói chuyện với phóng viên NBC, Tổng Thống Obama nói rằng ông chưa quyết định có nên ra lệnh tấn công Syria hay không nếu Quốc Hội không đồng ý. Và ông cũng không chắc là Quốc Hội sẽ bỏ phiếu đồng ý tấn công.
TT Obama nói với phóng viên Savannah Guthrie của NBC: “Tôi mang phiếu này sang Quốc Hội, và những gì người dân Mỹ đang nói đều là điều rất hệ trọng.”
“Tôi tin rằng, đối với tôi, một tổng thống, hành động mà không có sự đồng thuận trong một tình huống không có sự đe dọa trực tiếp và ngay tức thì đối với đất nước hoặc đối với quyền lợi của đất nước, thì tôi không hề muốn tạo tiền lệ.” Ông nói thêm.
Tổng Thống Obama sẽ đọc bài diễn văn trước toàn dân về vấn đề Syria vào tối Thứ Ba.
Trong khi đó, Thượng Viện Hoa Kỳ từng dự trù sẽ bỏ phiếu vào ngày Thứ Tư, nhưng nay quyết định dời lại.
Trả lời câu hỏi là ông có tự tin sẽ thuyết phục được Quốc Hội cho phép một cuộc tấn công giới hạn vào Syria, tổng thống Obama nói “tôi không nói là tôi tự tin.”
Nhưng Tổng Thống nói thêm, rằng ông “tự tin là các thành viên Quốc Hội đang cân nhắc vấn đề một cách hết sức nghiêm túc.”
Trước đó, Tổng Thống Syria, Bashar Assad, cảnh cáo rằng Hoa Kỳ nên chuẩn bị để thấy một sự trả đũa cho bất cứ cuộc không tập nào đánh vào Syria.
TT Obama nói điều mà ông Assad nói chẳng lung lạc được Quốc Hội Mỹ.
“Syria không có khả năng trả đũa. Iran thì có. Nhưng Iran sẽ không dám chấp nhận rủi ro gây chiến với Mỹ trong vụ này.” TT Obama nói với NBC. “Cụ thể ở đây là, chúng ta muốn biết chắc chắn rằng vũ khí hóa học sẽ không được dùng để giết trẻ em.”
Ðồng thời, ông Obama cũng tỏ ra nghi ngờ đề xuất do Nga và Syria đưa ra. Ðề xuất này nói rằng Syria sẽ giao nộp tất cả vũ khí hóa học của Damascus cho các thanh sát viên quốc tế.
Ông nói: “Ðây là một triển vọng khả dĩ tích cực.”
“Những gì chúng ta đang thấy cho thấy, đứng trước nguy cơ tấn công quân sự của Mỹ, rồi ra sẽ được sự tán đồng của nhiều nước trên thế giới, [Syria] phải khựng lại, phải phải xem xét có nên đưa ra đề xuất này không.” Ông nói thêm.
“Và nếu họ làm như vậy, đây là bước tiến lớn. Nhưng chúng ta phải hoài nghi bởi vì đây không phải là cách mà họ vẫn làm trong mấy năm qua.”
Dư luận bất lợi
Thăm dò dư luận dân chúng Mỹ cho thấy đa số tin là chính quyền của Tổng Thống Bashar al-Assad có trách nhiệm về cuộc tấn công bằng vũ khí hóa học làm hàng trăm người chết cuối tháng trước, nhưng họ không tin là Hoa Kỳ có lợi ích gì để dính dáng vào việc Syria.
Thăm dò mới nhất của Pew Reseach Center và USA Today thực hiện từ 4 đến 8 tháng 9, công bố hôm Thứ Hai, cho biết 63% chống oanh kích Syria, chỉ có 28% tán thành. Một tuần trước đó chỉ có 48% chống.
Tổng Thống Obama hôm Thứ Hai vẫn đang dành cho nhiều hệ thống truyền hình các cuộc phỏng vấn về vấn đề Syria.
Ông sẽ nói chuyện với dân chúng Hoa Kỳ ngày Thứ Ba.
Ðổng Lý Văn Phòng Tòa Bạch Ốc Denis McDonough gặp các nhà lập pháp Dân Chủ ngày Thứ Hai và Tổng Thống sẽ trình bày trong một cuộc họp với các Thượng Nghị Sĩ Dân Chủ trước khi Quốc Hội dự trù biểu quyết ngày Thứ Tư.
Tổng Thống Obama nói rằng những diễn tiến mới từ Nga là “phát triển tích cực có thể đưa tới khai thông đáng kể”, tuy vậy ông vẫn còn hoài nghi sự tuân hành của Syria căn cứ trên thành tích khả tín của chính quyền nước này. (Ð.B. & H.C.)
