MOSCOW, Nga (Reuters) – Sau hai ngày im lặng, Tổng Thống Vladimir Putin của Nga khẳng định ông Edward Snowden không ở trong “lãnh thổ” của Nga, mà chính xác đang ở khu “quá cảnh” ở phi trường quốc tế Sheremetyevo, bên ngoài thủ đô Moscow, và cho biết Nga sẽ không dẫn độ ông theo yêu cầu của Mỹ.
Người biểu tình mang biểu ngữ ủng hộ Edward Snowden trước Ðại Sứ Quán Mỹ ở Hồng Kông. (Hình: Philippe Lopez/AFP/Getty Images)
Tại một cuộc họp báo trong lúc công du tại Phần Lan hôm Thứ Ba, ông Putin nói: “Nga không dính dáng gì đến ông Edward Snowden. Ông không hề ở trong lãnh thổ của Nga. Ông đang ở một khu quá cảnh tại phi trường. Ông chưa hề vi phạm bất cứ điều gì trên đất Nga, và vẫn là một người tự do. Ông chưa hề bước chân sang khu vực mà ông phải trình sổ thông hành. Chúng tôi mong ông đi khỏi Nga càng sớm càng tốt để không ảnh hưởng quan hệ giữa Nga và Mỹ.”
Ông Putin cũng nói thêm: “Nên nhớ, Nga và Mỹ cũng không có hiệp ước dẫn độ, và Nga sẽ không giao nộp ông Snowden cho phía Hoa Kỳ.”
Trước đó, Ngoại Trưởng Sergei Lavrov của Nga cũng khẳng định: “Ông Edward Snowden chưa hề bước vào lãnh thổ Nga.”
Hầu hết các phi trường quốc tế trên thế giới đều có khu vực quá cảnh. Ðây là nơi để khách đi máy bay chờ chuyến bay qua một quốc gia khác mà không phải đi qua quan thuế và trình sổ thông hành cho chính quyền quốc gia sở tại.
Ông Edward Snowden là cựu nhân viên CIA và Cơ Quan An Ninh Quốc Gia Hoa Kỳ (NSA) trước đây và là người tiết lộ thông tin rằng chính phủ Hoa Kỳ theo dõi dữ kiện điện thoại và email một số người dân Mỹ, Hồng Kông, và Trung Quốc, sau khi ông trốn sang Hồng Kông.
Tổng Thống Vladimir Putin phát biểu trong cuộc họp báo ở Phần Lan hôm Thứ Ba, khẳng định ông Edward Snowden không ở trong “lãnh thổ” Nga và Moscow sẽ không dẫn độ ông. (Hình: Kimmo Mantyla/AFP/Getty Images)
Hôm Thứ Sáu, Bộ Tư Pháp Mỹ chính thức truy tố ông Snowden tội gián điệp và ăn cắp tài sản quốc gia, đồng thời hủy giá trị sổ thông hành Mỹ của ông.
Phía Mỹ cũng yêu cầu Hồng Kông dẫn độ ông Snowden về Mỹ theo hiệp ước giữa hai nước có từ năm 1996.
Hồng Kông trước đây là thuộc địa của Anh, nhưng được trao trả cho Trung Quốc năm 1997, và Trung Quốc chịu
trách nhiệm đối ngoại của đặc khu tự trị này.
Hôm Chủ Nhật, chính quyền Hồng Kông cho rằng yêu cầu của Mỹ không phù hợp với luật của họ, và để cho ông Edward Snowden bay đi Moscow trên một chuyến máy bay của một hãng hàng không Nga.
Theo dự trù, ông Snowden sẽ bay từ Moscow đi Havana, Cuba, rồi từ đó bay vào Quito, Ecuador, để xin tị nạn chính trị, qua sự giúp đỡ của tổ chức WikiLeaks, theo lời ông Julian Assange, đồng sáng lập tổ chức này.
Tuy nhiên, chuyến bay đi Cuba hôm Thứ Hai không có ông Snowden trên đó, và cả chuyến trong ngày Thứ Ba cũng không.
Trong khi đó, giới chức chính quyền Mỹ, từ tổng thống, ngoại trưởng, các vị dân cử, cho đến phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, đều yêu cầu Nga dẫn độ ông Snowden và bày tỏ sự bực tức đối với hành động của Nga, Trung Quốc và Hồng Kông.
Ngoại Trưởng John Kerry cho rằng “quan hệ giữa Mỹ và các quốc gia này không thể còn như trước nữa.”
Thậm chí, Thượng Nghị Sĩ John McCain (Cộng Hòa-Arizona), từng là ứng cử viên tổng thống, nói: “Ðã đến lúc chúng ta phải cứng rắn hơn với ông Putin. Ðây là một thái độ giống như của KGB. Chúng ta không thể chấp nhận tình trạng này. Chúng ta không thể chấp nhận một người ăn cắp nhẫn của người khác.”
Ông Putin trước đây là một nhân viên cơ quan an ninh KGB của Nga. Ông McCain cũng có ý nói vụ ông chủ đội bóng football New England Patriots mới đây tố cáo ông Putin “chôm” chiếc nhẫn vô địch Super Bowl của ông, nhưng sau đó một phát ngôn viên của ông Putin khẳng định đây là quà vị tổng thống nước Nga được tặng.
Trở lại chuyện tranh cãi ngoại giao, chính phủ Nga hôm Thứ Ba cho hay sẽ không chấp nhận bất cứ lời trách cứ nào liên quan đến ông Edward Snowden tìm cách tránh né không để bị dẫn độ, đồng thời bác bỏ các cáo buộc của Washington, cho hay đầy là những điều “vô căn cứ và không thể chấp nhận.”
“Ông Snowden tự chọn chương trình di chuyển của mình. Chúng tôi chỉ biết về việc này từ giới truyền thông,” theo lời Ngoại Trưởng Sergei Lavrov cho báo chí hay trong cuộc họp báo ở Moscow với ngoại trưởng Algeria.
“Chúng tôi xem mọi ý định cáo buộc Nga vi phạm luật Mỹ và có liên hệ đến âm mưu nào đó là điều hoàn toàn vô căn cứ và không thể chấp nhận.”
Mặt khác, chính phủ Ecuador xác nhận đã nhận được đơn xin tị nạn của ông Snowden và đang xem xét, phân tích một cách kỹ lưỡng trước khi quyết định, bảo đảm phù hợp với luật pháp Ecuador và quốc tế.
Ngoại Trưởng Ricardo Patino của Ecuador, đang có mặt tại Hà Nội, cho biết Mỹ có yêu cầu Ecuador dẫn độ ông Snowden. Tuy nhiên, ông Patino cho biết đó mới chỉ là yêu cầu bằng “miệng.”
“Nói bằng miệng có khi hiểu lầm nhau. Tôi muốn thấy có văn bản chính thức, và trong vai trò của mình, chỉ sau khi thấy văn bản đó, tôi mới có thể quyết định,” ông Patino nói.
Một bài báo trên tờ The New York Times nhận định rằng, nếu Tổng Thống Rafael Correa của Ecuador quyết định nhận ông Snowden, Quito có thể sẽ có vấn đề với Washington sau này, vì Hoa Kỳ là quốc gia nhập cảng hàng hóa của Ecuador nhiều nhất hiện nay. (Ð.D., V.Giang)
