SYDNEY, Úc (NV) – Tổng Thống Joe Biden sẽ ký các hiệp ước quốc phòng và tuần tra với Papua New Guinea trong chuyến công du quốc đảo này vào ngày 22 Tháng Năm, Reuters trích lời ông Justin Tkachenko, ngoại trưởng Papua New Guinea.
Những tài liệu từ Bộ Ngoại Giao đệ trình lên Quốc Hội cho thấy Mỹ sẽ viện trợ $32 triệu xây dựng phát triển, bao gồm $25 triệu để giải quyết ưu tiên an ninh về biến đổi khí hậu.
Hiệp ước này là một trong những biện pháp để Washington ngăn chặn các quốc đảo Thái Bình Dương phát triển quan hệ an ninh với Trung Quốc.
Ngoài ra chuyến thăm đến thủ đô Port Moresby của Papua New Guinea là một phần trong hành trình tham dự hội nghị thượng đỉnh các nước Bộ Tứ, gồm Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Úc, tại thủ đô Sydney. Tại đây, ông Biden sẽ gặp 18 lãnh đạo các quốc đảo Thái Bình Dương.
Trao đổi với Reuters, ông Tkachenko cho biết Hiệp Ước Hợp Tác Quốc Phòng giữa Mỹ và Papua New Guinea vừa được hoàn tất vào tuần trước. Do đó đôi bên có thể chính thức ký kết hiệp ước khi ông Biden đến đây.
Ngoài ra, còn có một thỏa thuận riêng biệt cho phép Tuần Duyên Mỹ tuần tra vùng đặc quyền kinh tế biển rộng lớn của Papua New Guinea. Ông Tkachenko cho biết hiệp ước này cho phép quốc gia của ông sử dụng hệ thống an ninh vệ tinh của Mỹ để giám sát vùng biển, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên khỏi bị trộm cướp.
Khu vực Thái Bình Dương là nơi mà Trung Quốc có lịch sử hàng thập niên xây dựng cơ sở hạ tầng. Năm ngoái, họ còn ký hiệp ước an ninh với quần đảo Solomon Islands, cấm Tuần Duyên Mỹ đi vào vùng biển này.
Ông Tập Cận Bình, chủ tịch Trung Quốc, đến thăm các quốc đảo Thái Bình Dương ba lần, bao gồm chuyến thăm năm 2018 ở Papua New Guinea. Tuy nhiên năm ngoái Bắc Kinh không thể đạt thành thỏa thuận an ninh và thương mại với 10 quốc gia.
Đối với ông Biden, chuyến thăm Papua New Guinea còn mang ý nghĩa cá nhân. Ông có hai người chú từng đóng quân tại quốc đảo này trong Thế Chiến II, một người chết trong tai nạn máy bay Tháng Năm, 1944.
Giới sử học cho biết Papua New Guinea là điểm chiến lược quan trọng giúp Mỹ có thể kiểm soát Thái Bình Dương và giải phóng Philippines trong Thế Chiến II.
Trong khi đó bà Penny Wong, ngoại trưởng Úc, kêu gọi mọi người nhìn vào lịch sử để hiểu “tầm quan trọng chiến lược của các quốc đảo Thái Bình Dương với nhu cầu an ninh của Úc.”
Nhiều thông tin cho thấy Úc không thể tự vệ nếu Trung Quốc phóng hỏa tiễn từ Thái Bình Dương. Ngoài ra một số chuyên gia đánh giá nếu Trung Quốc bố trí hỏa tiễn đạn đạo chống hạm ở Thái Bình Dương, thì hoạt động di chuyển của hải quân Mỹ và Úc, lẫn các tuyến thương mại quan trọng, đều bị ngăn chặn.
Nếu Mỹ và Trung Quốc thực sự xảy ra xung đột, thì cuộc chiến có thể lan rộng trên toàn Thái Bình Dương, bao gồm cả Melanesia và quần đảo Polynesian Islands, chứ không chỉ là Đài Loan và Biển Đông. Khi đó, Papua New Guinea và Solomon Islands sẽ trở thành tâm điểm.
Hiện nay Trung Quốc và Solomon chưa đạt hành hiệp ước an ninh cho phép thành lập căn cứ hải quân.
Trong khi đó Mỹ tuyên bố đợt viện trợ $800 triệu sau cuộc gặp gỡ với các lãnh đạo các quốc đảo Thái Bình Dương hồi năm ngoái. Mỹ cũng mở tòa đại sứ tại Solomon Islands và Tonga. Tuy nhiên họ chưa được chấp nhận xây tòa đại sứ tại Vanuatu và Kiribati.
Chuyến thăm trực tiếp của ông Biden với lãnh đạo các quốc đảo Thái Bình Dương được xem là một bước quan trọng trong việc khôi phục lòng tin, khẳng định rằng Mỹ xem trọng các quốc gia này, chứ họ không chỉ là “các chấm nhỏ hiện ra bên ngoài cửa sổ máy bay.” (MPL) [kn]
