SACRAMENTO, California (NV) – Chính quyền Tổng Thống Joe Biden hôm Thứ Ba, 5 Tháng Mười Hai loan báo sẽ cấp hơn $6 tỷ cho hai tuyến đường sắt điện cao tốc ở miền Tây Hoa Kỳ, mang lại sức sống mới cho các đề án bị đình trệ từ lâu được những người ủng hộ tán dương là tương lai của giao thông công cộng nhưng lại bị các nhà phê bình than phiền vì giá thực hiện cao và thời gian xây cất lâu.
Các thượng nghị sĩ Hoa Kỳ đến từ California và Nevada cho biết chính phủ liên bang sẽ cấp $3 tỷ cho tuyến đường thuộc sở hữu tư nhân theo kế hoạch giữa Las Vegas và khu vực Los Angeles cộng thêm $3.1 tỷ nữa cho một phần ban đầu trong nỗ lực tài trợ công của California nhằm kết nối Los Angeles và San Francisco.
Số tiền này chỉ là một phần nhỏ trong tổng chi phí xây cất các tuyến đường. Nhưng kinh phí này báo hiệu cam kết của chính quyền Tổng Thống Biden đối với đường sắt cao tốc, một phương thức vận tải phổ biến ở Âu Châu và Á Châu nhưng lại bị làm ngơ ở Hoa Kỳ và nền văn hóa ham thích xe hơi của quốc gia này.
“Chính phủ liên bang đang quay trở lại xây cất đường sắt cao tốc ở Hoa Kỳ,” Brian Kelly, Tổng Giám Đốc Cơ Quan Đường Sắt Cao Tốc California, giám sát dự án công, cho biết. “Phần thưởng này là một bước ngoặt.”
Năm 2008, cử tri California thông qua đề án dài 500 dặm (805 kilometer) hứa hẹn sẽ chở hành khách giữa Los Angeles và San Francisco trong vòng chưa đầy ba giờ đồng hồ trên một chuyến tàu chạy hoàn toàn bằng điện với vận tốc lên tới 220 dặm/giờ (354 km/giờ). Vào thời điểm đó, đề án dự trù tiêu tốn khoảng $30 tỷ và đi vào hoạt động năm 2020. Nếu được vận hành ngày hôm nay, đây sẽ là tuyến đường sắt nhanh nhất Hoa Kỳ tính tới nay.
Nhưng hơn một thập niên sau, chi phí tăng vọt lên hơn $100 tỷ, trong đó chỉ có khoảng $25 tỷ tiền tài trợ được các giới chức chính phủ chỉ định cung cấp. Ngày nay, các viên chức đang tập trung vào một đoạn đường dài 119 dặm (190 kilometer) kết nối các thành phố Merced, Fresno và Bakersfield nhưng sẽ không khánh thành trễ nhất cho tới 2033. Ba thành phố đó nằm ở Thung Lũng Trung Tâm (Central Valley) California, nơi có phẩm chất không khí tệ nhất Hoa Kỳ. Số tiền $3.1 tỷ sẽ được dành riêng để vận hành cho phân khúc tàu cao tốc đó.
Kelly, Tổng Giám Đốc Cơ Quan Đường Sắt Cao Tốc California, cho biết khoản tiền mới của liên bang sẽ giúp thu hẹp khoảng cách tài trợ đâu đó $10 tỷ cho tuyến đường Central Valley. Ông cho biết giới chức sẽ tìm kiếm thêm tiền trong tương lai từ cả chính phủ liên bang và tiểu bang. Thống Đốc Đảng Dân Chủ California Gavin Newsom gọi khoản tài trợ này là “một cuộc bỏ phiếu tín nhiệm” và cho biết nó xuất hiện “ở một bước ngoặt quan trọng” cho đề án.
Nguồn tài trợ cho đề án lên xuống vô chừng trong những năm gần đây, khi chính quyền Tổng Thống Donald Trump cố gắng thu hồi $1 tỷ tiền liên bang do chính quyền Tổng Thống Barack Obama cấp ban đầu. Sau đó, các nhà lập pháp tiểu bang, gồm có cả Đảng Dân Chủ, cố gắng ngăn cản Thống Đốc Gavin Newsom phát hành hơn $4 tỷ tiền trái phiếu được cử tri chấp thuận do lo ngại về khả năng tồn tại của dự án. Cả hai nguồn ngân quỹ sau này đều hiện diện.
Tuyến đường giữa Las Vegas và Los Angeles được bàn tán tới trong nhiều thập niên, và Thượng Nghị Sĩ tiểu bang Nevada Jacky Rosen nói với các phóng viên rằng đề án hiện có được tất cả các phê duyệt về quyền ưu tiên và môi trường, cùng với các thỏa thuận lao động, để công việc có thể được tiến hành trên một số tuyến đường dài 218 dặm (351 kilometer) dọc theo hành lang Xa Lộ Liên Tiểu Bang I-15.
Chưa có cột mốc thời gian được công bố để khởi công đề án. Nhưng Rosen cho biết các đoàn tàu chạy bằng điện có thể chở hành khách vào thời điểm Los Angeles tổ chức Thế Vận Hội Mùa Hè Oylmpics 2028.
Rosen và Thượng Nghị Sĩ Hoa Kỳ Catherine Cortez Masto, cả hai đều là thành viên Đảng Dân Chủ, lãnh đạo một nhóm lưỡng đảng gồm có tất cả các nhà lập pháp liên bang được bầu của Nevada và bốn thành viên Hạ Viện từ California. Vào Tháng Tư, họ kêu gọi Tổng Thống Biden cam kết chi tới $3.75 tỷ vào nguồn quỹ hạ tầng cơ sở liên bang cho cái mà họ gọi là hợp tác công-tư.
Các nhà quy hoạch cho biết những chuyến tàu chở hành khách với tốc độ gần 200 dặm/giờ (322 km/giờ) có thể cắt giảm một nửa thời giờ đi xa lộ kéo dài bốn giờ từ một nhà ga ở Las Vegas qua Victorville, California, tới tuyến đường sắt hạng nhẹ ở ngoại ô Los Angeles tại thành phố Rancho Cucamonga thuộc Quận San Bernardino.
Họ nói rằng dịch vụ này có thể giúp giảm bớt tình trạng kẹt xe vào cuối tuần hoặc cuối kỳ nghỉ thường kéo dài 15 dặm (24 kilometer) trên xa lộ I-15 nối Nevada với California. (TTHN)
