WASHINGTON, DC (NV) – Sau những cam kết tiết kiệm ngân sách trong chiến dịch tranh cử và vài tháng đầu nhậm chức, chính quyền Tổng Thống Donald Trump vẫn chi thêm khoảng $220 tỷ trong 100 ngày đầu tiên so với cùng thời kỳ năm ngoái.
Trên thực tế, tính theo từng ngày, chính quyền đang sử dụng nhiều ngân sách hơn so với số tiền đã chi suốt chín năm trong 10 năm qua. Có một trường hợp ngoại lệ vào năm 2021 khi chính quyền sử dụng hàng ngàn tỷ Mỹ kim để chống lại đại dịch Covid-19 và ngăn chặn thảm họa kinh tế.
CBS News phân tích các phúc trình tài chánh hàng ngày do Bộ Ngân Khố công bố để theo dõi nguồn ngân sách được chính quyền sử dụng mỗi ngày từ lúc Trump quay lại Phòng Bầu Dục.
Một số người có thể thắc mắc vì sao ngân sách ngày càng bị hao hụt khi chính quyền Trump và Bộ Hiệu Quả Chính Phủ do Elon Musk dẫn đầu liên tục cho nhân viên liên bang thôi việc, hủy hợp đồng, tuyên bố xóa bỏ tình trạng gian lận và thắt lưng buộc bụng toàn bộ chính quyền.
Một trong những nguyên nhân đó là các nguyên tắc căn bản thuộc về ngân sách chính phủ, trong đó Tòa Bạch Ốc không thể kiểm soát hoàn toàn các nguồn ngân sách quy mô lớn hoặc những thay đổi quan trọng liên quan tới chính sách hưu trí và chăm sóc y tế dành cho người cao niên tại Hoa Kỳ.
Phần còn lại là thuộc về chính trị. Phe bảo thủ bỏ phiếu cho Trump và Đảng Cộng Hòa chiếm đa số trong Quốc Hội không mấy ủng hộ quyết định cắt một trong những nguồn ngân sách liên bang quan trọng nhất, đó là hoạt động của quân đội Hoa Kỳ và chăm sóc cựu quân nhân.
Trong số các nguồn ngân sách tăng liên tục và nhiều nhất có các khoản thanh toán trực tiếp cho quân đội và người cao niên, CBS cho biết sau khi phân tích phúc trình thường nhật từ Bộ Ngân Khố.
Thói quen chi tiền nhiều tiền hơn ngân sách tức là chính quyền liên bang đang làm nợ quốc gia tăng lên. Ngoài ra, với lãi suất cao hơn, mức giá hàng ngày để trả lãi cho khoản nợ cũng tăng vọt. Số tiền trong ba tháng qua nhiều gấp đôi số tiền đã chi vào cùng thời kỳ ba năm trước đó.
Các khoản thanh toán hàng ngày cho trái phiếu cũng như các loại chứng khoán khác được nêu trong Phúc Trình Thường Nhật do Bộ Ngân Khố công bố chỉ gồm có tiền lãi trả cho những nơi nắm giữ nợ công. Các yếu tố khác thuộc về nợ công chỉ làm tăng thêm chi phí.
Một cách khác mà chính quyền Trump có thể tác động tới ngân sách là dựa vào lực lượng lao động dân sự, và đó là trọng tâm của Musk và DOGE trong kế hoạch cho thôi việc và trả trước vài tháng lương đổi lấy nghỉ việc sớm. Nhưng một số nỗ lực đang đối diện với những thách thức pháp lý dẫn tới trì hoãn hoặc làm các trường hợp thôi việc bị lật ngược.
Kể cả khi công bố kế hoạch cải tổ nhân sự, một trong những lãnh vực chi tiêu tăng nhiều nhất vào đầu chính quyền Trump thứ nhì vẫn là lương bổng liên bang. Người lao động được tăng 2% lương khi cựu Tổng Thống Joe Biden ban hành sắc lệnh hành pháp hai ngày trước Giáng Sinh, vốn là hành động hợp pháp vì Quốc Hội không can thiệp vào ngân sách liên bang vĩnh viễn.
Tựu trung, quân đội và cựu quân nhân, An Sinh Xã Hội, Medicare, Medicaid và các khoản tiền dùng để trả nợ làm chính quyền liên bang sử dụng ngân sách nhiều hơn trong thập niên qua. Trong năm tài khóa đầy đủ gần đây nhất, số tiền dùng để trả nợ chiếm gần hai phần ba ngân sách liên bang. Trắc trở này gần như không thay đổi trong thập niên qua.
Cho tới nay, phần lớn nỗ lực cải tổ nhân sự do DOGE thực hiện đều nằm ngoài các lãnh vực vừa nêu và chỉ tập trung vào các mục tiêu nhỏ hơn được bộ sậu chính trị của Tổng Thống Trump ủng hộ, chẳng hạn như viện trợ ngoại quốc, các chính sách liên quan tới Bộ Giáo Dục và nguồn tài trợ cho các trường đại học.
“Năm tài khóa sẽ kết thúc vào ngày 30 Tháng Chín. Vẫn còn nhiều tháng nữa nên hãy xem tình hình Hoa Kỳ vào cuối năm,” Stephen Miller, Phó Chánh Văn Phòng Tòa Bạch Ốc đặc trách Chính Sách cho biết.
DOGE và các viên chức dưới quyền Musk đã tập trung vào các đơn vị chi tiêu nhỏ hơn trong số các chương trình liên bang.
Trang mạng DOGE tuyên bố lực lượng đặc nhiệm tiết kiệm được $160 tỷ sau khi hủy bỏ các nguồn tài trợ, hợp đồng công tác và hợp đồng thuê mướn cũng như cải tổ nguồn nhân lực liên bang. Trang mạng “bức tường biên lai” cũng cho biết các nguồn ngân khoản bị cắt nhiều nhất cho tới nay xảy ra tại Bộ Y Tế và Dịch Vụ Nhân Sinh HHS, Cơ Quan Dịch Vụ Hành Chánh GSA, Bộ Giáo Dục, Bộ Lao Động và Văn Phòng Quản Lý Nhân Sự OPM.
Chỉ có khoảng $60 tỷ, hoặc ít hơn 40%, trong tổng số tiền tiết kiệm là được nêu chi tiết trên “bức tường biên lai,” và dữ liệu trong các mục chi tiết đó cũng không chặt chẽ.
Nhưng cho tới nay, $160 tỷ cũng chỉ là con số rất nhỏ so với ngân sách liên bang và nợ quốc gia.
Chính quyền Trump đã chi thêm khoảng $220 tỷ so với năm ngoái trong khoảng hơn ba tháng, CBS News cho biết sau khi phân tích các phúc trình từ Bộ Ngân Khố.
Tổng số tiền tiết kiệm được chỉ chiếm chưa tới 2% ngân sách quốc gia trong cả năm. Tương tự như một gia đình chi $10,000 một tháng nhưng chỉ tiết kiệm $200 một tháng. (TTHN)
