SACRAMENTO, California (NV) – Văn Phòng Phân Tích Lập Pháp (LAO) hôm Thứ Hai, 16 Tháng Năm, cho biết mặc dù California trước đó công bố thặng dư ngân sách kỷ lục gần $100 tỷ, nhưng kế hoạch chi tiêu của Thống Đốc Gavin Newsom có thể đẩy tiểu bang vào “khủng hoảng tài chính” trong năm tới, theo bản tin hãng thông tấn AP.
Theo phân tích của LAO (Legislative Analyst’s Office), bản đề nghị ngân sách mới nhất của ông Newsom, được gọi là “May Revision” (Bản Sửa Đổi Tháng Năm), sẽ khiến tiểu bang vượt quá giới hạn hiến định trong năm nay và vượt hơn $20 tỷ vào năm 2023.
“Kế hoạch sửa đổi của thống đốc không bao gồm giải quyết vấn đề khoảng $25 tỷ này. Kết quả là, tiểu bang rất có thể sẽ đối mặt với khủng hoảng ngân sách đáng kể vào năm tới,” LAO viết trong báo cáo công bố ngày 16 Tháng Năm.
Trong cuộc họp báo hồi 13 Tháng Năm, ông Newsom tự tin kế hoạch chi tiêu của ông sẽ giúp cho California có thêm $31.1 tỷ dự trữ. Tuy nhiên, LAO lưu ý gần $10 tỷ trong số tiền đó dành cho mục đích giáo dục công cộng đặc biệt và không thể dùng để giải quyết vấn đề ngân sách. Tài khoản tiết kiệm chính của tiểu bang sẽ có khoảng $23.5 tỷ trong đó, hoặc ít hơn mức yêu cầu $25 tỷ mà LAO dự trù.
LAO “mạnh mẽ” kêu gọi các nhà lập pháp đổ nhiều tiền vào tài khoản tiết kiệm hơn mức ông Newsom đưa ra. Họ cũng khuyến nghị từ chối một số đề nghị ngân sách của ông để giữ cho tiểu bang ở dưới giới hạn chi tiêu trong năm nay.
Theo ông H.D. Palmer, phát ngôn viên Bộ Tài Chính California, kế hoạch ngân sách của Thống Đốc Newsom “dư đủ khả năng đối đầu” với các biến chuyển bất ngờ. Đồng thời, ngoài hàng tỷ đô la dự trữ, bản sửa đổi ngân sách của ông Newsom sẽ dành 95% thặng dư của tiểu bang trong năm nay kết hợp với $15 tỷ khác trong những năm tới để chi cho các dự án không yêu cầu tài trợ định kỳ, vốn theo ông Palmer nghĩa là có thể hủy bỏ các dự án đó nếu cần thiết.
Nguy cơ tài chính tiềm ẩn của California bắt nguồn từ một quy định đặc biệt của tiểu bang, theo đó giới hạn khoản chi tiêu của các nhà lập pháp trong khuôn khổ nhất định. “Giới Hạn Gann” (Gann Limit) ra đời sau khi ông Paul Gann, một nhà hoạt động chính trị bảo thủ, thành công thuyết phục cử tri chấp thuận vào năm 1979.
Giới hạn được tính lại mỗi năm dựa trên mức lạm phát gia tăng và dân số. Trong nhiều thập niên, California không gặp khó khăn khi ở dưới mức giới hạn. Nhưng điều đó đã thay đổi trong những năm gần đây khi dân số của tiểu bang giảm nhẹ trong khi doanh thu tăng với tốc độ chưa từng có. Đây là kết quả của việc thị trường chứng khoán tăng mạnh, khiến những người giàu thậm chí còn giàu hơn.
Giới hạn trong năm nay là $136 tỷ, trong khi mức doanh thu được báo cáo là $252 tỷ. Kế hoạch ngân sách của ông Newsom phân bổ $113 tỷ như sau: Cắt giảm $5.5 tỷ thuế cho doanh nghiệp, $39 tỷ thặng dư của tiểu bang cho các dự án giao thông và môi trường và $11.5 tỷ trợ giúp cho người nộp thuế sở hữu xe hơi. (V.Giang) [qd]
