WASHINGTON, DC (NV) – Việc tăng lãi suất ngắn hạn lên 0.75% của Ngân Hàng Trung Ương Mỹ (Fed) hôm Thứ Tư, 15 Tháng Sáu, tự nó không ảnh hưởng nhiều đến tài chánh của hầu hết người Mỹ, tuy nhiên sẽ khiến chi phí đi vay ngày càng cao hơn, theo bản tin AP.
Ông Jerome Powell, chủ tịch Fed, hy vọng khi việc đi vay trở nên đắt đỏ hơn, thị trường sẽ hạ nhiệt thành công nhu cầu mua nhà cửa, xe hơi, hàng hóa, dịch vụ, qua đó kìm hãm được đợt lạm phát cao nhất trong suốt bốn thập niên hiện nay.
Tuy nhiên rủi ro vẫn khá cao. Với khả năng lạm phát có thể tiếp tục tăng cao, đến một lúc nào đó Fed phải tăng chi phí đi vay lên mức cao hơn họ kỳ vọng. Một chuỗi các đợt tăng lãi suất sẽ khiến nền kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái, đồng nghĩa với thất nghiệp, sa thải nhân viên và tạo áp lực lên giá chứng khoán.
Đối với tài chánh cá nhân, dưới đây là một số vấn đề phổ biến nhất:
Lãi suất thế chấp khi mua nhà có tiếp tục tăng hay không?
Lãi suất cho vay mua nhà tăng vọt trong vài tháng vừa qua và sẽ giữ đà tăng, phần lớn là do các dự đoán về hành động của Fed.
Không phải lúc nào mức lãi suất của Fed tăng cũng khiến lãi suất thế chấp tăng theo. Đôi khi chúng còn xảy ra theo chiều hướng ngược lại. Các khoản thế chấp dài hạn thường dựa trên lợi suất (yield) kỳ hạn 10 năm của trái phiếu Mỹ và bị ảnh hưởng của nhiều yếu tố, bao gồm dự đoán của các nhà đầu tư về lạm phát trong tương lai và nhu cầu toàn cầu đối với trái phiếu phát hành.
Tuy nhiên hiện tại, lạm phát tăng nhanh và nền kinh tế phục hồi của Mỹ khiến lợi suất trái phiếu 10 năm tăng mạnh. Do đó mức trung bình toàn quốc cho các khoản thế chấp 30 năm tăng từ 3% hồi đầu năm liên trên 5% ở thời điểm hiện tại.
Nếu Fed tiếp tục tăng lãi suất căn bản của mình như dự trù, thì lợi suất 10 năm của trái phiếu sẽ cao hơn, kết quả là các khoản thế chấp ngày càng đắt đỏ hơn.
Tìm nhà ở còn khó khăn không?
Hiện tại nhà ở đang rất khan hiếm, nhưng nếu lãi suất tiếp tục tăng thì việc tìm nhà có thể dễ dàng hơn một chút. Bởi vì theo giới kinh tế, lãi suất thế chấp tăng sẽ khiến một số người muốn mua nhà rút lại ý định. Giá nhà, hiện tăng với tốc độ khoảng 20% một năm, ít nhất có thể tăng với tốc độ chậm hơn.
Doanh số bán những căn nhà có sẵn giảm trong sáu tháng liên tiếp. Doanh số bán nhà mới cũng sụt giảm. Các xu hướng này sẽ phần nào đó khiến nguồn nhà ở dồi dào hơn một chút.
Hiện tại có nên mua xe không?
Fed tăng lãi suất có thể khiến khoản vay mua xe hơi đắt đỏ hơn. Tuy nhiên các yếu tố khác cũng ảnh hưởng đến chi phí này. Chẳng hạn nếu các nhà sản xuất xe hơi cạnh tranh với nhau thì đôi khi sẽ khiến chi phí đi vay giảm bớt.
Lãi suất của những người mua có xếp hạng tín dụng thấp có khả năng sẽ tăng. Giá xe qua sử dụng cũng tăng, vậy nên khoản thanh toán hằng tháng cũng sẽ tăng theo.
Điều gì sẽ xảy ra đối với thẻ tín dụng?
Đối với những người sử dụng thẻ tín dụng, khoản tín dụng dựa trên giá trị nhà, hoặc những loại nợ có lãi suất thả nổi (variable-interest debt), thì lãi suất sẽ thay đổi gần bằng với mức tăng của Fed, thường là trong một hoặc hai chu kỳ thanh toán.
Những người không đủ điều kiện sử dụng thẻ tín dụng lãi suất thấp có thể sẽ gặp khó khăn khi phải trả lãi suất cao hơn dựa trên số nợ của họ.
Theo LendingTree, Fed tăng lãi suất khiến lãi suất vay bằng thẻ tín dụng tăng, đạt mức trên 20% lần đầu tiên trong ít nhất bốn năm, kể từ 2018.
Fed tăng lãi suất ảnh hưởng đến các khoản tiết kiệm như thế nào?
Lãi suất tăng khiến số tiền tiết kiệm sẽ tăng được một chút (không quá nhiều). Điều này còn phụ thuộc vào nơi gửi tiết kiệm.
Các khoản tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi (CD) và tài khoản thị trường tiền tệ thường không đi theo các thay đổi của Fed. Thay vào đó ngân hàng hay tận dụng môi trường lãi suất cao để tăng lợi nhuận của mình. Tức là họ đưa ra mức lãi suất cao hơn đến người đi vay, nhưng không nhất thiết phải đưa ra mức lãi suất cao cho những người đi gửi tiền tiết kiệm.
Điều này đặc biệt đúng đối với những ngân hàng lớn. Hiện nay họ nắm giữ rất nhiều khoản tiết kiệm nhờ các đợt trợ giúp của chính phủ và nhiều người giàu bị hạn chế tiêu dùng trong đại dịch. Do đó họ không cần phải tăng lãi suất tiết kiệm để thu hút thêm các khoản tiền mới.
Tuy nhiên các ngân hàng trực tuyến có thể là ngoại lệ. Họ thường có mức lãi suất cao để thu hút khoản tiền gửi, tuy nhiên thường chỉ dành cho những khoản tiền gửi lớn.
Tiền điện tử có bị ảnh hưởng không?
Các loại tiền điện tử như bitcoin có thể trở nên kém hấp dẫn hơn một chút đối với nhiều nhà đầu tư. Dù bitcoin không bị giảm giá sau thông báo của Fed, nhưng giá các loại tiền điện tử khác ghi nhận sụt giảm đến một phần ba trong bảy ngày.
Lãi suất cao hơn đồng nghĩa với việc những tài sản an toàn như trái phiếu trở nên hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư, vì đem lại lợi suất cao hơn. Khi đó các tài sản rủi ro như cổ phiếu công ty kỹ thuật và tiền điện tử trở nên kém hấp dẫn.
Có phải trả thêm tiền cho các khoản vay sinh viên không?
Ở thời điểm hiện tại, những người đi vay khoản vay sinh viên liên bang được tạm hoãn thanh toán đến 31 Tháng Tám. Lạm phát sẽ khiến những người đi vay có ít thu nhập hơn để chi trả khoản vay. Tuy nhiên một nền kinh tế tăng trưởng chậm và kìm hãm lạm phát có thể khiến họ chi trả dễ dàng hơn.
Vậy nên dựa theo tình hình nền kinh tế, chính phủ có thể lựa chọn kéo dài thời gian tạm hoãn thanh toán. Tổng Thống Joe Biden cũng đang xem xét một số hình thức xóa nợ.
Còn đối với những người đi vay khoản vay sinh viên đại học, nhưng từ các ngân hàng tư nhân, thì nên chuẩn bị tinh thần trả nợ nhiều hơn. Lãi suất mỗi chỗ cho vay là khác nhau, tuy nhiên theo dự trù thì đều sẽ tăng. (V.Giang) [qd]
