WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Joe Biden có thể sẽ viếng thăm Saudi Arabia, một chuyến đi có thể khiến ông phải đối mặt với thái tử vương quốc này, người ông từng chê bai và xem như kẻ giết người, theo bản tin AP hôm Thứ Tư, 1 Tháng Sáu.
Tòa Bạch Ốc đang cân nhắc chuyến đi này của ông Biden, vốn cũng sẽ gặp mặt các lãnh đạo của các quốc gia trong Hội Đồng Hợp Tác Vùng Vịnh (Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Saudi Arabia, và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất) và các nước như Ai Cập, Iraq và Jordan, theo một nguồn tin giấu tên.
Bất kỳ cuộc gặp nào giữa ông Biden và Thái Tử Mohammed bin Salman, người được coi là nhà lãnh đạo mặc nhiên ở Saudi Arabia, cũng đều mang đến hy vọng giảm giá nhiên liệu đang tăng cao ở Mỹ. Cuộc gặp gỡ như vậy cũng có thể cải thiện quan hệ đối tác giữa Saudi Arabia, nhà xuất cảng dầu mỏ hàng đầu thế giới, và Mỹ, cường quốc kinh tế và quân sự hàng đầu thế giới.
Tuy nhiên nếu đi thăm Saudi Arabia thật, thì ông Biden rất có thể phải nhún nhường. Năm 2019, ông từng lên án gia đình hoàng gia Saudi Arabia về việc giết và phân xác nhà báo Jamal Khashoggi năm 2018 vì người này chỉ trích các hành vi tàn bạo của Thái Tử Mohammed.
Bà Karine Jean-Pierre, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, từ chối bình luận về việc liệu ông Biden có đến Saudi Arabia hay không. Ông Biden dự trù sẽ đến Châu Âu vào cuối Tháng Sáu và có thể dừng lại ở Saudi Arabia để gặp Thái Tử Mohammed và Quốc Vương Salman cũng như các lãnh đạo khác. Và nếu đến Saudi Arabia, thì có thể ông cũng sẽ đến Israel.
Hồi tuần trước, Tòa Bạch Ốc xác nhận rằng ông Brett McGurk, điều phối viên Hội Đồng An Ninh Quốc Gia Về Trung Đông, và ông Amos Hochstein, cố vấn cấp cao về an ninh năng lượng tại Bộ Ngoại Giao, đang ở trong khu vực Trung Đông. Hôm Thứ Hai, 30 Tháng Năm, Ngoại Trưởng Antony Blinken có cuộc điện đàm với với người đồng cấp của Saudi Arabia.
Hồi năm ngoái, ông Biden từng có cơ hội gặp mặt Thái Tử Mohammed tại một cuộc họp vào Tháng Mười giữa các nước giàu và các nước đang phát triển ở Rome. Tuy nhiên Thái Tử Mohammed không tham dự.
Đối với ông Biden, nếu ông bắt tay với Thái Tử Mohammed, thì nguy cơ chính trị ông sẽ phải đối mặt là sự phản đối từ công chúng. Vì trong chiến dịch tranh cử của mình, ông từng tuyên bố rằng các nhà cầm quyền Saudi Arabia sẽ phải trả giá vì giết nhà báo Khashoggi. Nếu bây giờ ông đi ngược lại đường lối này, thì cử tri đảng Dân Chủ có thể bị vỡ mộng.
Mặc dù vậy các thành viên đảng Dân Chủ không còn giữ thái độ quá cứng nhắc đối với Thái Tử Saudi Arabia. Trong tình hình giá xăng dầu hiện nay, nếu không có biện pháp bình ổn thì đảng Dân Chủ sẽ không có lợi trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào Tháng Mười Một.
Trong một thư điện tử, Dân Biểu Gerald Connolly (Dân Chủ-Virginia) cho rằng Mỹ “nên đánh giá lại sự ủng hộ vô điều kiện đối với Saudi Arabia.” Tuy nhiên ông và các thành viên đảng Dân Chủ không công khai nói rằng ông Biden không nên gặp Thái Tử Mohammed.
Các nhà lập pháp cũng đặc biệt chú ý đến việc Saudi Arabia từ chối tăng sản lượng sản xuất dầu mỏ, dù Tây phương kêu gọi trong nhiều tháng sau khủng hoảng nhiên liệu vì chiến tranh Nga-Ukraine. Cả ông Boris Johnson, thủ tướng Anh, và ông Emmanuel Macron, tổng thống Pháp, đều thúc giục ông Biden xoa dịu mối quan hệ giữa Mỹ và Saudi Arabia cũng như Israel.
Việc thiếu nguồn cung cấp dầu không chỉ khiến giá dầu lên cao mà còn giúp Nga có được lợi nhuận nhiều hơn. Hôm Thứ Ba, 31 Tháng Năm, ngoại trưởng Nga có chuyến thăm Saudi Arabia.
Các chuyến viếng thăm thường xuyên và nồng nhiệt giữa Saudi – Nga – Trung Quốc trong thời gian mối quan hệ Mỹ – Saudi đóng băng làm Tây phương lo ngại rằng Saudi Arabia đang muốn thoát khỏi các lợi ích chiến lược của Tây phương.
Lợi ích chiến lược ở đây là việc trong nhiều thập niên qua, Mỹ bảo đảm bố trí hàng không mẫu hạm, quân đội, hỏa tiễn để bảo vệ Saudi Arabia và các mỏ dầu của nước này, cũng như bảo vệ các quốc gia vùng Vịnh khác. Ngược lại, việc tạo ra thị trường dầu mỏ ổn định trên thế giới và tạo ra đối trọng tại vùng Vịnh với Iran là lợi ích mà Mỹ hướng đến.
Về phần mình, các lãnh đạo của Saudi Arabia và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất đang coi là ông Biden cũng giống như các đời tổng thống Mỹ khác thời gian gần đây, những người bỏ bê vai trò bảo vệ lâu đời của quân đội Mỹ ở vùng Vịnh, vì Washington cố gắng tách ra khỏi xung đột Trung Đông và tập trung vào Trung Quốc.
Những lo lắng về an ninh vùng Vịnh có thể được xoa dịu phần nào vì năm ngoái Mỹ đưa việc kiểm soát lực lượng của mình ở Israel dưới sự chỉ huy của Bộ Chỉ Huy Trung Bộ Mỹ (USCENTCOM). Trong khi đó hồi tháng trước, ông Khalid bin Salman, thứ trưởng Quốc Phòng Saudi Arabia, đến thăm trụ sở CENTCOM tại Florida. Còn ông Blinken và Cố Vấn An Ninh Quốc Gia Jake Sullivan cũng có cuộc gặp viên chức quốc phòng Saudi Arabia.
Bộ Chỉ Huy Trung Bộ Mỹ có vùng trách nhiệm trải dài qua hơn 20 quốc gia, từ Trung Đông sang tới Trung Á.
Trong khi đó, bà Jean-Pierre cho biết việc ông Biden đến viếng thăm Saudi Arabia không chỉ là vì vấn đề nhiên liệu. Theo bà, hướng suy nghĩ này là một “sự hiểu lầm.” (V.Giang) [qd]
