WASHINGTON, DC (NV) – Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ và hàng chục tổng chưởng lý tiểu bang giành chiến thắng áp đảo trước Google vào Thứ Hai, 5 Tháng Tám khi một thẩm phán liên bang đưa ra phán quyết rằng đại công ty kinh doanh kỹ nghệ tìm kiếm trực tuyến có hành vi bất hợp pháp trong việc độc quyền các thị trường tìm kiếm và quảng cáo trực tuyến trong thập niên qua, theo tờ Politico.
Trong phán quyết dài 277 trang, Thẩm Phán Tòa Sơ Thẩm Hoa Kỳ Amit Mehta tại Washington, DC, đưa ra phán quyết rằng Google thâu tóm khoảng 90 phần trăm thị trường tìm kiếm trên internet nhờ bắt tay với Apple để mặc nhiên trở thành nhà cung cấp dịch vụ tìm kiếm trong nhu liệu Safari, cùng với các thỏa thuận tương tự với các nhà sản xuất điện thoại di động và các công ty viễn thông di động như Samsung và Verizon.
Mehta cũng phát giác ra Google có hành vi bất hợp pháp trong việc độc quyền thị trường quảng cáo hiện lên kế bên kết quả tìm kiếm. Tuy nhiên, ông lại đưa ra phán quyết có lợi cho Google liên quan tới cáo buộc rằng công ty kiểm soát bất hợp pháp tất cả quảng cáo tìm kiếm, nói rằng các công ty như Amazon cạnh tranh bằng cách bán quảng cáo hiện ra trên kết quả tìm kiếm cho các trang mạng của riêng Google. Mehta cũng đưa ra phán quyết chống lại các cáo trạng được đệ trình tại các tiểu bang rằng Google chiếm giữ sai trái một số kỹ nghệ quảng cáo nhất định từ Microsoft.
“Google là một công ty độc quyền và hành động như một công ty độc quyền để duy trì vị thế độc tôn,” Thẩm Phán Mehta viết.
Người đứng đầu bộ phận đối ngoại toàn cầu của Google, Kent Walker cho biết công ty có kế hoạch kháng cáo.
“Quyết định này công nhận Google là công ty cung cấp dịch vụ tìm kiếm tốt nhất, nhưng lại kết luận rằng chính phủ cần hành động để siết chặt cách chúng tôi kinh doanh công cụ này,” Walker cho biết trong một tuyên bố.
“Kết quả thắng kiện trước Google là một chiến thắng lịch sử cho dân Mỹ,” Bộ Trưởng Tư Pháp Merrick Garland cho biết. “Không có công ty nào – bất kể quy mô có lớn hay gây ảnh hưởng cách mấy đi chăng nữa – được phép chà đạp luật pháp. Bộ Tư Pháp sẽ tiếp tục thực thi quyết liệt luật chống độc quyền tại Hoa Kỳ.”
Phán quyết diễn ra sau phiên xét xử kéo dài 10 tuần kết thúc vào Tháng Mười Một, là minh chứng lớn cho cuộc chiến của lưỡng đảng chống lại một số đại công ty kỹ nghệ thống trị trong lãnh vực – vốn khởi sự từ thời chính quyền cựu Tổng Thống Donald Trump và còn quyết liệt hơn dưới thời Tổng Thống Joe Biden.
Được đệ trình vào Tháng Mười 2020, trong những ngày cuối cùng của chính quyền Trump, đây là vụ kiện chống độc quyền quy mô lớn đầu tiên chống lại một đại công ty kỹ nghệ từ lúc chính phủ liên bang kiện Microsoft vào cuối những năm 1990. Phán quyết này là lợi ích cho hàng loạt các vụ kiện được đệ trình trong những năm tiếp theo chống lại Meta, Amazon và Apple cũng như một vụ kiện thứ hai nhắm vào Google.
Phán quyết này “là bước đi lịch sử, thúc đẩy nỗ lực của các cơ quan chống độc quyền nhằm kiểm soát hành vi lạm dụng quyền lực trên thị trường của Google cũng như các công ty kỹ nghệ thống trị và sẽ có tác động bước ngoặt tương tự như những gì chính phủ từng thách thức Microsoft hơn 20 năm trước,” Florian Ederer, giáo sư đại học Boston University, chuyên gia giảng dạy về chống độc quyền và kinh tế, cho biết. “Chiến thắng này cũng cho thấy rằng bộ luật chống độc quyền được vạch ra cách đây hơn một trăm năm vẫn còn hiệu lực cho tới tận ngày nay.”
Phán quyết của Thẩm Phán Mehta, chỉ tập trung vào việc liệu Google có phạm pháp hay không, nay đặt ra câu hỏi hóc búa hơn rằng chính phủ sẽ giải quyết vấn đề độc quyền ra sao. Phiên tòa riêng biệt nhằm giải quyết vấn đề này sẽ diễn ra sau.
Bộ Tư Pháp vẫn chưa động đậy gì về những hành động họ nhắm tới, nói rằng họ tập trung vào giai đoạn đầu của vụ kiện và tất cả yêu cầu sẽ được sửa đổi tùy vào ý kiến của tòa án. Tuy nhiên, giám đốc chống độc quyền Jonathan Kanter từng nhiều lần ủng hộ các biện pháp sửa sai có tính cách hệ thống, tức là phân tách vấn đề thành từng mục theo cách nào đó. Bộ Tư Pháp cũng mưu cầu hành động luật pháp nhằm hạn chế hành vi phản cạnh tranh trong việc phát triển kỹ nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI – Artificial Intelligence).
Vụ án kéo dài nhiều năm tập trung vào hàng loạt các thỏa thuận chia sẻ doanh thu, trị giá hàng chục tỷ Mỹ kim hàng năm, trong đó Google ăn chia với Apple, Mozilla, Samsung và các công ty khác. Loạt thỏa thuận này biến Google thành công cụ tìm kiếm mặc định trên nhu liệu trang mạng và điện thoại di động, giúp Google nắm thóp các quảng cáo xuất hiện trong kết quả tìm kiếm và cung cấp dữ liệu giúp Google cải thiện kết quả khi người dùng tìm kiếm.
Google không tiết lộ chính xác giá trị của các thỏa thuận là bao nhiêu, nhưng thông tin công khai trong phiên tòa đưa ra con số đó là hơn $26 tỷ, chỉ riêng trong năm 2021, phần lớn trong số đó thuộc về Apple. Bộ Tư Pháp cho biết các hợp đồng giữa hai đại công ty cản trở năng lực cạnh tranh của các đối thủ và tước đi quyền lợi của người tiêu thụ khi sử dụng các dịch vụ sáng tạo, phẩm chất tốt mà chỉ được tạo ra nhờ cạnh tranh.
Walker tập trung vào kết luận của Mehta rằng Google là nhà phát triển “công cụ tìm kiếm phẩm chất tốt nhất trong lãnh vực kỹ nghệ” nhưng lại bỏ qua lời buộc tội rằng Google đã kiến thiết công cụ tìm kiếm nhờ “các hợp đồng loại trừ” ngăn cản sức cạnh tranh, không cho các đối thủ có quy mô lớn dấn thân và tạo ra rào cản lớn khi muốn đặt chân vào thị trường.
Mehta, được cựu Tổng Thống Barack Obama bổ nhiệm, cũng lên án gay gắt cách tiếp cận của Google trong việc bảo mật các thông tin liên lạc nội bộ. Ông chỉ ra chính sách xóa tin nhắn trò chuyện nội bộ sau 24 giờ trừ khi nhân viên bật lên công cụ lưu trữ các tin nhắn. “Tòa án rất ngạc nhiên khi Google nỗ lực nhằm tránh tạo ra hồ sơ giấy tờ cho các cơ quan quản lý và nguyên đơn,” thẩm phán viết, đồng thời cũng tham khảo sáng kiến ”Giao Tế Cẩn Trọng” của Google có mục đích chỉ định nhiều thông tin liên lạc là đặc quyền hợp pháp.
Vụ kiện vẫn chưa hạ màn. Ngoài các thủ tục sửa đổi, đơn kháng cáo của Google có thể sẽ làm vụ kiện kéo dài thêm nhiều năm. Tuy nhiên, công ty cũng không thể tự động kháng cáo phán quyết hiện tại, trừ phi được tòa án cho phép. (TTHN)
