SACRAMENTO, California (NV) – Chỉ chưa đầy một tháng đến ngày bầu cử bãi nhiệm Thống Đốc Gavin Newsom, hai cử tri California đâm đơn kiện lên tòa liên bang thách thức tính hợp hiến trong vấn đề bãi nhiệm một vị thống đốc, theo trang Politico loan tin ngày Thứ Hai, 16 Tháng Tám.
Đơn kiện vừa nộp lên Tòa Liên Bang Central District of California lập luận rằng điều khoản “bãi nhiệm” của tiểu bang vi phạm nguyên tắc bảo vệ bình đẳng của Hiến Pháp Hoa Kỳ vì cho phép thay thế thống đốc đương nhiệm bằng các ứng cử viên nhận được ít phiếu bầu hơn.
Các nguyên đơn, Rex Julian Beaber và A.W. Clark, xin lệnh tòa cấm tiểu bang tổ chức bầu cử bãi nhiệm vào ngày 14 Tháng Chín tới đây hoặc phải thêm tên Thống Đốc Gavin Newsom vào danh sách ứng cử viên thay thế.
Vào ngày Thứ Hai, các cơ quan bầu cử quận hạt gửi ra hàng triệu lá phiếu cho cử tri.
Lá phiếu bầu bãi nhiệm thống đốc tiểu bang California có hai phần: Câu đầu tiên cử tri được hỏi có nên bãi chức vị thống đốc đương nhiệm hay không, nếu đồng ý, câu số hai chọn một ứng cử viên trong danh sách 46 người để thay thế.
Đơn kiện lập luận, theo quy tắc trên, nếu đa số cử tri (trên 50%) đồng ý bãi nhiệm thống đốc đương nhiệm, thì ứng cử viên, trong câu hỏi số hai, được phiếu nhiều nhất sẽ là tân thống đốc, thay thế ông Newsom.
Như vậy, trường hợp có thể xảy ra là ứng cử viên được bầu chọn sẽ có ít phiếu bầu hơn số phiếu mà cử tri muốn lưu nhiệm vị thống đốc trong câu hỏi số một.
Các thăm dò về vụ bầu cử bãi nhiệm Thống Đốc Newsom cho thấy một kết quả đều đặn là ứng cử viên đối thủ hàng đầu phía Cộng Hoà chỉ có chưa tới 25% cử tri ủng hộ.
Vụ kiện này bắt nguồn từ một bài bình luận của Giáo Sư Erwin Chemerinsky, chuyên ngành Hiến Pháp, khoa trưởng trường đại học UC Berkeley School of Law, đăng trên nhật báo The New York Times vào tuần trước.
Trong bài viết, Giáo Sư Chemerinsky và Giáo Sư Aaron Edlin, chuyên ngành luật và kinh tế, lập luận cần thay đổi các quy tắc để cho phép các thống đốc, bị đòi bãi nhiệm, được có tên trong danh sách ứng cử viên trong câu hỏi thứ hai.
Hai vị giáo sư ủng hộ một hành động pháp lý nhằm buộc tòa án ra phán quyết can thiệp.
“Tòa có thể tuyên bố thủ tục bầu cử bãi nhiệm là vi hiến và để tiểu bang California đưa ra một giải pháp thay thế hợp hiến,” Giáo Sư Chemerinsky biện giải. “Hoặc tòa phán quyết rằng chỉ cần thêm tên của ông Newsom danh sách những người muốn tranh vào chiếc ghế thống đốc. Sự thay đổi đơn giản này là một giải pháp đối xử bình đẳng đối với những cử tri ủng hộ vị thống đốc, và như vậy cũng bảo đảm rằng nếu ông Newsom nhận được nhiều phiếu bầu hơn các ứng cử viên khác trong câu hỏi thứ hai, ông ấy tiếp tục tại vị.”
Nguyên đơn Beaber, một luật sư và bác sĩ tâm lý học ở Los Angeles, không trả lời câu hỏi có phải ông là người theo đảng Dân Chủ hay không.
“Tôi không muốn nói, đơn giản vì tôi nghĩ chuyện ủng hộ đảng nào không liên quan đến việc mang tính pháp lý này,” ông Beaber nói với báo chí hôm Thứ Hai. “Đối với tôi, sẽ thật không may nếu chính tính đảng phái là động lực thúc đẩy đưa đến vụ kiện này. Vụ kiện này cho thấy việc áp dụng quy tắc truất phế hiện nay ở California là vi hiến. Quy tắc này đang được áp dụng bất kể vị thống đốc nào dù thuộc đảng Dân Chủ hay đảng Cộng Hòa.”
Hiện chưa có giới chức phía Dân Chủ nào tuyên bố chấp nhận lập luận của Giáo Sư Chemerinsky hoặc ủng hộ một vụ kiện liên quan.
Ông Rob Bonta, bộ trưởng Bộ Tư Pháp California, hôm Thứ Hai, cho biết ông theo dõi chặt chẽ vụ kiện lẫn việc tranh luận tính vi hiến của vấn đề.
“Chúng tôi lưu tâm đến lập luận này và một số chủ đề có liên quan khác. Chúng tôi bảo đảm luôn theo dõi chặt chẽ vấn đề này,” Bộ Trưởng Bonta nói thêm về vụ kiện. “Chúng tôi sẽ phối hợp làm việc với bộ trưởng Hành Chánh tiểu bang để xác định các bước tiếp theo.” (MPL) [đ.d.]
