TEHRAN, Iran (NV) – Theo các phương tiện truyền thông thân chính phủ, vào Thứ Hai, 1 Tháng Sáu, Iran đã đình chỉ các cuộc đàm phán quan trọng với Hoa Kỳ nhằm phản đối việc Israel mở rộng chiến dịch quân sự tại Lebanon.
NBC News dẫn tin từ hãng thông tấn bán chính thức Tasnim cho biết thêm rằng Tehran sẽ cân nhắc việc đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz, phong tỏa các tuyến đường thủy khác, bao gồm cả eo biển Bab el-Mandeb, nhằm trừng phạt Israel và các bên ủng hộ nước này.
Bản báo cáo, đăng tải dưới dạng bản dịch trên nền tảng X, do CNBC dẫn lại, tập trung vào các chiến dịch quân sự của Israel tại Lebanon nhằm chống lại lực lượng dân quân Hezbollah do Iran hậu thuẫn.
Theo nội dung do CNBC dẫn lại, “sẽ không có bất kỳ cuộc đối thoại nào diễn ra” cho đến khi Israel rút quân hoàn toàn khỏi các khu vực đang chiếm đóng tại Lebanon, đồng thời chấm dứt mọi cuộc tấn công tại cả Lebanon lẫn Gaza.
Iran loan báo tin này chỉ vài giờ sau khi Tổng Thống Donald Trump đăng trên Truth Social Media, nói rằng “Iran thực sự mong muốn đạt được một thỏa thuận, và đó sẽ là một thỏa thuận tốt đẹp cho Hoa Kỳ cũng như những đồng minh đang sát cánh cùng chúng ta.”
Cũng trong tin nhắn này, lúc 1 giờ sáng ngày Thứ Hai, tổng thống tấn công những thành viên Quốc Hội lưỡng đảng đã phản đối cuộc chiến Iran.
“Thế nhưng, chẳng lẽ phe ‘Dumocrats’ – cùng một số thành viên đảng Cộng Hòa dường như thiếu tinh thần yêu nước – lại không hiểu rằng việc tôi thực hiện đúng bổn phận và tiến hành đàm phán sẽ trở nên KHÓ KHĂN HƠN GẤP BỘI, khi mà những kẻ cơ hội chính trị cứ liên tục “bới móc” và chỉ trích một cách tiêu cực – với mức độ chưa từng thấy trước đây – rằng tôi nên hành động nhanh hơn, hay chậm lại, hay phát động chiến tranh, hay không phát động chiến tranh, hay bất cứ điều gì khác? Hãy cứ ngồi yên và thư giãn đi. Rốt cuộc thì mọi chuyện đâu sẽ vào đấy cả thôi – lần nào cũng vậy mà! Tổng thống DJT”
Theo Reuters, thông báo của Iran là một đòn nghiêm trọng đối với các nỗ lực ngoại giao vốn dường như đang tiến gần đến một khuôn khổ nhằm giảm xung đột và mở lại các tuyến hàng hải. Chỉ vài ngày trước, truyền hình nhà nước Iran nói một dự thảo thỏa thuận Mỹ-Iran có thể dẫn đến việc mở lại eo Biển Hormuz và nới lỏng phong tỏa hải quân của Hoa Kỳ đối với tàu thuyền có liên hệ với Iran. Thế nhưng, thỏa thuận ngừng chiến mong manh đã thật sự bị tắt nghẽn, sau các cuộc đụng độ “ăn miếng trả miếng” cuối tuần qua.
Tờ Times đưa tin Bộ Tư Lệnh Trung Tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) nói lực lượng Mỹ đã thực hiện các cuộc tấn công “tự vệ” vào các địa điểm radar và chỉ huy drone của Iran tại Goruk và trên đảo Qeshm, sau khi Iran bắn hạ một drone MQ-1 của Mỹ. Quân đội Kuwait cũng nói phòng không nước này đã đánh chặn “các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và drone.”
The Guardian đưa tin Iran hiện nói sẽ không có thêm đàm phán hòa bình với Hoa Kỳ cho đến khi Israel ngừng các chiến dịch quân sự. Theo bản tin này, Tehran coi ngừng bắn tại Lebanon là điều kiện cơ bản để nối lại đàm phán, trong khi Iran và các nhóm đồng minh đe dọa gây gián đoạn các tuyến hàng hải then chốt, gồm Hormuz và Bab el-Mandeb.
Trong một bài đăng trên nền tảng X vào sáng Thứ Hai, Ngoại Trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố: “Lệnh ngừng bắn giữa Iran và Hoa Kỳ rõ ràng là một lệnh ngừng bắn trên mọi mặt trận, bao gồm cả tại Lebanon.”
“Việc vi phạm lệnh ngừng bắn trên một mặt trận đồng nghĩa với việc vi phạm lệnh ngừng bắn trên tất cả các mặt trận. Hoa Kỳ và Israel phải chịu trách nhiệm về những hậu quả phát sinh từ bất kỳ hành vi vi phạm nào,” ông Araghchi viết.
Phản ứng của thị trường
Phản ứng của thị trường diễn ra ngay lập tức. The Wall Street Journal đưa tin giá dầu tăng mạnh sau các báo cáo rằng Iran đình chỉ đàm phán, với dầu West Texas Intermediate và Brent đều tăng khi giới giao dịch lo ngại sự gián đoạn kéo dài tại các tuyến hàng hải vùng Vịnh. MarketWatch cũng cho biết giá dầu Brent vượt $95/thùng sau tin Iran ngừng đàm phán và lo ngại về giao thông qua Hormuz.
CBS News đưa tin sáng Thứ Hai rằng ông Trump mới đây đã chỉnh sửa một thỏa thuận “hy vọng” giữa Hoa Kỳ và Iran, đồng thời nói bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào cũng phải bảo đảm eo Biển Hormuz được mở lại và uranium làm giàu cao cấp của Iran bị “Hoa Kỳ khai quật và phá hủy.”
Động thái mới nhất của Iran cho thấy Tehran có thể đang tìm cách gia tăng đòn bẩy bằng cách gắn ngoại giao, hoạt động quân sự của Israel và an ninh hàng hải vào cùng một bàn đàm phán. Đối với Hoa Kỳ và các đồng minh, nguy cơ là áp lực lên Hormuz và Bab el-Mandeb có thể biến một cuộc chiến khu vực thành một cuộc khủng hoảng kinh tế rộng hơn.
Câu hỏi tiếp theo là liệu đe dọa của Iran chủ yếu là chiến thuật mặc cả, hay là bước khởi đầu của một nỗ lực phối hợp từ các lực lượng do Iran hậu thuẫn nhằm siết chặt cùng lúc hai hành lang hàng hải quan trọng nhất thế giới. (K.L)
