LAWRENCE, Kansas (NV) – Feng Franklin Tao, một khoa học gia người Mỹ gốc Á chịu hàm oan khi bị buộc làm gián điệp cho Trung Quốc, đang kiện đại học University of Kansas, nơi ông từng làm việc, tố cáo nhà trường “không ngừng có những hành vị kỳ thị tàn bạo.”
Tao là một giáo sư hóa học, cho biết trong một vụ kiện được đệ trình vào tuần trước rằng trường đại học đã hành động “một cách bất công và bất hợp pháp” sau khi ông bị đình chức giáo sư và đang tìm cách được phục chức, NBC đưa tin hôm Thứ Bảy, 11 Tháng Giêng.
Năm 2019, Tao chịu tội oan sau khi bị buộc tội làm gián điệp kinh tế, khiến ông trở thành giáo sư đầu tiên bị bắt giữ và cầm tù theo Sáng Kiến Trung Quốc gây tranh cãi dưới thời chính quyền Trump đầu tiên. Sáng kiến an ninh quốc gia này đã chấm dứt và từng bị lên án kịch liệt vì có hành vi kỳ thị chủng tộc cũng như việc nhắm vào các học giả người Mỹ gốc Á. Trong vụ án kéo dài nhiều năm, Tao, được tuyên trắng án vào năm ngoái, đưa ra lời cáo buộc trong đơn khiếu nại rằng nhà trường thông đồng với Bộ Tư Pháp để “truy tố” ông.
“Cuộc sống, sự nghiệp, danh tiếng và tình hình tài chánh của Giáo Sư Tao đang bị hủy hoại do hành vi ngang nhiên vô cớ của University of Kansas,” đơn khiếu nại nêu rõ. “Thay vì tuân theo các quy tắc nghiêm ngặt trong vấn đề giáo dục cũng như đưa ra các phán quyết sáng suốt, trường đại học lại tự tung tự tác khi nhúng tay vào việc gieo rắc nỗi sợ hãi cùng hành vi săn lùng phù thủy theo kiểu kỳ thị chủng tộc.”
Cả University of Kansas lẫn Bộ Tư Pháp đều không trả lời yêu cầu bình luận từ NBC News.
Trong vụ kiện, Tao tố cáo rằng một học giả thỉnh giảng tại trường đại học đòi ông $300,000 vào năm 2019, với lý do bà này không được nêu danh thỏa đáng trong một bài nghiên cứu đồng thời hăm dọa rằng sẽ báo với Cơ Quan Điều Tra Liên Bang FBI rằng Tao là một gián điệp kinh tế. Sau khi Tao “khước từ hành vi tống tiền,” vị học giả nọ đã ẩn danh để tố cáo với trường đại học thậm chí còn vu cáo bị đơn, nói rằng ông không những tham gia vào hoạt động gián điệp mà còn âm thầm tư liên với Trung Quốc trong một vai trò toàn thời gian, đơn khiếu nại cho biết.
Đơn khiếu nại cho biết trường đại học trình báo với FBI nhưng không nói chuyện với Tao cũng như không đánh giá rằng liệu nguồn tin có xác tín hay không. Sau đó, nhà trường “hợp tác chặt chẽ” với FBI trong thời gian điều tra Tao, đơn kiện cho biết thêm rằng thậm chí nhà trường còn theo dõi Tao bất hợp pháp cũng như từng hợp tác với FBI để sắp xếp một cuộc lục soát bất ngờ tại phòng thí nghiệm và tư gia của bị đơn.
Các tin nhắn giữa luật sư trường đại học lúc bấy giờ và các đặc vụ FBI, được in trong đơn khiếu nại, cho thấy “hai bên hợp tác không đúng cách,” vụ kiện cho biết. Trong một lần đôi bên nhắn tin qua lại, vị luật sư nọ gọi các đặc vụ là “my Wonder Twins” (hai đứa con song sinh của mẹ giỏi ơi là giỏi) và các đặc vụ cũng nói đùa lại bằng những lời như “Ok mom” (Dạ, cảm ơn mẹ). Và sau khi Tao bị bắt giữ, luật sư liền nhắn tin cho các đặc vụ FBI, “Job well done, gentlemen. Congrats, and thanks” (Xong việc rồi, tốt lắm, cảm ơn các ông), đơn khiếu nại cho biết.
Đơn khiếu nại cũng cho biết trường đại học cho Tao thôi việc vào năm 2023 trước khi các thủ tục tố tụng hình sự chấm dứt, vi phạm một thỏa thuận ký kết trước đó từng được NBC News xem xét, trong đó quy định rằng nhà trường sẽ chờ cho tới chừng nào các thủ tục tố tụng kết thúc mới được quyết định về tình trạng việc làm của bị đơn.
Tao bị kết án vào năm 2022. Tuy nhiên, luật sư đại diện của ông lập luận rằng các hành động hình sự chống lại giáo sư, người lập tức chuyển qua xin tòa tuyên trắng án, không được coi là hành động cuối cùng cho tới chừng nào đưa ra phán quyết kết tội, hết thời hạn kháng cáo, cũng như không thể hoặc bị từ chối khi đệ đơn kiến nghị.
Sau khi tất cả tội trạng được tuyên trắng án vào Tháng Bảy, trường đại học vẫn nhất mực từ chối cho Tao phục chức, đơn khiếu nại cho biết.
Tao bị kết án ba tội danh gian lận chuyển khoản nhà băng và một tội danh khai báo gian dối. Nhưng một thẩm phán quyết định bác bỏ các bản án liên quan tới tội trạng gian lận chuyển khoản nhà băng vài tháng sau đó. Cho tới tận Tháng Bảy, Tòa Phúc Thẩm Khu Vực 10 tại Denver mới xóa bỏ tội danh cuối cùng.
Sáng Kiến Trung Quốc, một chính sách làm cho Tao bị bắt giữ, bị chính quyền Biden đình chỉ vào năm 2022 sau khi gây ra phản ứng dữ dội vì làm các học giả và khoa học gia trong cộng đồng người Mỹ gốc Á hoang mang lo sợ. Tuy nhiên, vào Tháng Chín năm ngoái, các nhà lập pháp tại Hạ Viện lại cố gắng thiết lập lại biện pháp này trong cuộc bỏ phiếu với tỷ lệ 237-180. Từ đó tới nay, một số tổ chức đại diện cho người Mỹ gốc Á và dân quyền liên tục lên án hành động này. Tổng Thống Biden cũng từng lên án việc hồi sinh sáng kiến này, Tòa Bạch Ốc cho biết.
Ngoài việc phục chức, Tao cũng đang tìm cách yêu cầu bồi thường cho khoản tiền lương trong thời gian ông bị cho thôi việc, cũng như tổn hại danh tiếng và đau khổ về tinh thần, đó là chưa kể đến yêu cầu bồi thường tiền mướn luật sư và các biện pháp khác nhằm xoa dịu vết thương lòng. (TTHN)
