WASHINGTON, DC (NV) – Từ giấy vệ sinh cho đến sữa chua, cà phê, các nhà sản xuất đang âm thầm thu nhỏ kích thước gói hàng mà không giảm giá. Đây được gọi là “thu nhỏ do lạm phát” (shrinkflation) và hiện tượng này đang dần thấy ở khắp nơi trên thế giới, theo bản tin hãng thông tấn AP hôm 9 Tháng Sáu.
Tại Mỹ, một hộp khăn giấy hiệu Kleenex cỡ nhỏ hiện có 60 tờ. Cách đây vài tháng số lượng là 65. Trọng lượng một hộp sữa chua Chobani Flips giảm từ 5.3 xuống 4.5 ounce. Ở Anh, hộp cà phê Nescafe Azera Americano giảm từ 100 gram xuống còn 90 gram. Ở Ấn Độ, một miếng xà bông rửa chén Vim giảm từ 155 gram xuống còn 135 gram.
Thu nhỏ các mặt hàng do lạm phát không phải là điều gì mới mẻ. Tuy nhiên việc này sẽ sinh sôi nảy nở trong thời kỳ các công ty phải vật lộn với chi phí nguyên liệu, đóng gói, nhân công, vận chuyển ngày càng tăng. Theo S&P Global, lạm phát giá tiêu dùng toàn cầu ước tính tăng 7% trong Tháng Năm. Tốc độ này có thể tiếp tục đến Tháng Chín.
“Việc này diễn ra theo từng đợt, và chúng ra đang ở đợt sóng lớn vì lạm phát,” ông Edgar Dworsky, cựu phụ tá bộ trưởng Tư Pháp Massachusetts, cho biết. Ông từng nhiều lần nêu lên tình trạng lạm phát thu nhỏ do lạm phát trên trang mạng Consumer World của mình trong nhiều thập niên.
Ông Dworsky bắt đầu chú ý rằng những hộp ngũ cốc (cereal) kích thước nhỏ hơn xuất hiện vào mùa Thu năm ngoái, và tình trạng lạm phát thu nhỏ bắt đầu từ lúc đó. Có rất nhiều công ty đang áp dụng biện pháp thu nhỏ do lạm phát.
Theo ông, hành động “lạm phát thu nhỏ” có sức hấp dẫn rất lớn đối với các nhà sản xuất, vì họ biết rằng khách hàng chỉ để ý giá, chứ không theo dõi khối lượng tịnh hoặc các chi tiết nhỏ như số lượng tờ giấy trong một hộp giấy. Các công ty cũng có thể làm vài mẹo để khiến khách hàng không chú ý vào việc giảm kích thước, chẳng hạn bằng những bao bì, nhãn dán mới sáng sủa, tạo sự thu hút.
Chẳng hạn sản phẩm Fritos của PepsiCo. Một túi Fritos Scoops loại “Party Size” từng có khối lượng 18 ounce và có một số vẫn đang được bày bán trong những cửa hàng tạp hóa ở Texas. Tuy nhiên hầu hết các hệ thống mua sắm lớn khác đều đang quảng cáo Fritos Scoops “Party Size” khối lượng 15.5 ounce nhưng bán với giá cao hơn.
PepsiCo không đưa ra trả lời cho câu hỏi về Fritos. Tuy nhiên họ thừa nhận các chai Gatorade bị thu nhỏ. Họ dần loại bỏ chai 32 ounce và thay bằng chai 28 ounce thuôn nhọn ở giữa, dễ cầm hơn. PepsiCo cho biết sự thay đổi bắt đầu từ nhiều năm trước và không liên quan đến tình hình kinh tế hiện tại. Tuy nhiên họ lại không trả lời được vì sao chai 28 ounce lại đắt hơn.
Tương tự vậy, Kimberly-Clark, công ty sở hữu Cottonelle và Kleenex, không giải thích vì sao giảm kích thước gói hàng. Procter & Gamble Co. cũng không nói gì khi được hỏi vì sao chai dầu xả Pantene Pro-V Curl Perfection giảm từ 12 ounce xuống còn 10.4 ounce nhưng vẫn giữ nguyên giá $3.39.
Có một số công ty thẳng thắn công bố những thay đổi này.
Tại Nhật, nhà sản xuất đồ ăn nhẹ Calbee Inc. thông báo giảm 10% trọng lượng và tăng 10% giá đối với nhiều sản phẩm vào Tháng Năm, bao gồm rau củ chiên giòn và bánh edamame chiên giòn. Công ty nói rằng việc này là do chi phí nguyên vật liệu tăng mạnh.
Trong khi đó vào Tháng Giêng, Domino’s Pizza thông báo giảm phần cánh gà từ 10 cánh xuống còn tám cánh và giữ nguyên giá $7.99, với lý do thịt gà tăng giá.
Ở Ấn Độ, tại những vùng nông thôn, nơi người dân nghèo hơn và nhạy cảm hơn với giá cả, thì các công ty sẽ tiến hành lạm phát thu nhỏ. Còn ở các thành phố lớn thì công ty mạnh dạn tăng giá.
Khách hàng bắt đầu chú ý đến lạm phát thu nhỏ và chia sẻ trên mạng xã hội. Một số người khác nói rằng lạm phát thu nhỏ sẽ khiến họ thay đổi thói quen mua sắm.
Xu hướng này đôi khi có thể đảo ngược. Khi lạm phát giảm bớt, sự cạnh tranh có thể buộc các nhà sản xuất phải giảm giá hoặc đưa ra các gói hàng lớn hơn. Tuy nhiên theo ông Dworsky, một khi sản phẩm đã bị thu nhỏ thì thường vẫn giữ nguyên như vậy. Việc tăng kích thước “rất hiếm khi xảy ra.”
Theo ông Hitendra Chaturvedi, giáo sư quản trị chuỗi cung ứng tại đại học Arizona State University cho biết việc các công ty vật lộn với giá cả và tình trạng thiếu lao động là có thật. Tuy nhiên đồng thời lợi nhuận của họ cũng đang tăng theo cấp số nhân.
Ông lấy ví dụ về Mondelez International. Công ty này vào mùa Xuân thu nhỏ kích thước thanh Cadbury Dairy Milk ở Anh mà không giảm giá. Thu nhập của công ty tăng 21% vào năm 2021, nhưng giảm 15% vào quý đầu tiên khi áp lực giá cả tăng. Trong khi đó, lợi nhuận của PepsiCo tăng 11% vào năm 2021 và 128% vào quý đầu tiên.
“Họ khẳng định không trục lợi, nhưng có vẻ như điều này đang diễn ra,” ông cho biết. (V.Giang) [qd]
