KIEV, Ukraine (NV) – Nga hôm Chủ Nhật, 30 Tháng Mười, khởi sự tái phong tỏa các bến cảng của Ukraine, không cho tàu chở ngũ cốc xuất cảng ra đi, sau khi thông báo một ngày trước đó sẽ ngay lập tức đình chỉ việc thực hiện thỏa thuận xuất cảng ngũ cốc do Liên Hiệp Quốc làm trung gian.
Nhờ thỏa thuận này có hơn 9 triệu tấn ngũ cốc được xuất cảng từ Ukraine trong thời gian chiến tranh, giúp làm giảm tăng giá lương thực tăng giá và cũng giúp tránh xảy ra tình trạng đói kém tại các nước nghèo trên thế giới, theo AP.
Sau tuyên bố trên của Nga, phía Ukraine cáo buộc Nga sử dụng “trò chơi bạo quyền” để gây ra nạn đói trên toàn cầu.
Giải thích lý do cho việc đình chỉ thỏa thuận ngũ cốc, Bộ Quốc Phòng Nga cáo buộc Ukraine tổ chức tấn công bằng tàu không người lái vào hôm Thứ Bảy, nhắm vào hạm đội Hắc Hải của Nga khi các chiến hạm này đang neo đậu ngoài khơi đảo Crimea.
Ukraine phủ nhận vụ tấn công này, đồng thời tố cáo ngược lại Nga rằng sự việc là do lính Nga bất cẩn trong khi di chuyển đạn dược chất nổ.
Tuyên bố của Nga được đưa ra một ngày sau khi ông Antonio Guterres, tổng thư ký Liên Hiệp Quốc, thúc giục Nga và Ukraine gia hạn thỏa thuận xuất cảng ngũ cốc, dự trù sẽ hết hạn vào ngày 19 Tháng Mười Một.
Ông Guterres cũng kêu gọi các nước khác, phần lớn là các quốc gia Tây phương, xúc tiến việc dỡ bỏ các rào cản cho việc xuất cảng ngũ cốc và phân bón của Nga.
Ông Guterres cho biết thỏa thuận ngũ cốc (do Liên Hiệp Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ làm trung gian vào Tháng Bảy) giúp “xoa dịu nỗi đau mà cuộc khủng hoảng giá sinh hoạt toàn cầu đang gây ra cho hàng tỷ người.”
Giới chức UN đã liên lạc với nhà chức trách Nga về việc đình chỉ được thông báo kể trên.
Bà Stephane Dujarric, phát ngôn viên của Tổng Thư Ký Guterres, cho biết: “Điều quan trọng là tất cả các bên phải kiềm chế bất kỳ hành động nào có thể ảnh hưởng đến Sáng Kiến Ngũ Cốc Hắc Hải, vốn được xem là nỗ lực nhân đạo có ảnh hưởng tích cực đến việc cung cấp lương thực cho hàng triệu người.”
Ông Volodymyr Zelenskyy, tổng thống Ukraine, gọi hành động của Nga là “đã dự đoán từ trước.” Ông cáo buộc Moscow đã cản trở các tàu chở ngũ cốc kể từ Tháng Chín. Ông cho biết, hiện có 176 tàu đang neo đậu trong các cảng của Ukraine, chở theo hơn hai triệu tấn lương thực.
“Đây là một nỗ lực rõ ràng của Nga nhằm trở lại làm mối đe dọa gây ra nạn đói quy mô lớn ở Phi Châu và Á Châu,” ông Zelenskyy tố cáo Nga vào hôm Thứ Bảy trong bài phát biểu hàng đêm.
Tổng thống Ukraine kêu gọi phản ứng cứng rắn chống lại Nga từ các tổ chức quốc tế như LHQ và G-20.
Ông Antony Blinken, ngoại trưởng Mỹ, cho biết việc Nga đình chỉ thỏa thuận trên là điều đáng tiếc, đồng thời kêu gọi “tất cả các bên nỗ lực duy trì hoạt động của Sáng Kiến Ngũ Cốc Hắc Hải vốn thiết yếu và có thể cứu sống hàng triệu người này.”
“Bất kỳ hành động nào của Nga nhằm làm gián đoạn hoạt động xuất cảng ngũ cốc về cơ bản là một lời tuyên bố với mọi người và các gia đình trên toàn thế giới rằng họ nên trả nhiều tiền hơn cho thực phẩm, hoặc nhịn đói,” ông Blinken nói trong một tuyên bố vào tối Thứ Bảy.
“Khi đình chỉ thỏa thuận này, Nga tiếp tục võ khí hóa lương thực trong cuộc chiến, tác động trực tiếp đến các nước có thu nhập thấp và trung bình cũng như giá lương thực toàn cầu, đồng thời làm trầm trọng thêm các cuộc khủng hoảng nhân đạo và mất an ninh lương thực vốn đã nặng nề,” theo ông Blinken.
Ukraine cho biết chưa bao giờ đe dọa hành lang ngũ cốc ở Hắc Hải và sẽ tiếp tục cố gắng duy trì các chuyến hàng. Quốc gia này cũng cho biết kể từ khi con tàu đầu tiên rời Odesa vào ngày 1 Tháng Tám, hơn chín triệu tấn thực phẩm đã được xuất cảng, trong đó có hơn năm triệu tấn sang các nước Châu Phi và Châu Á.
Theo chương trình Lương Thực Thế Giới của UN, 190,000 tấn lúa mì đã được gửi đến các quốc gia gặp nạn đói.
Bộ Nông Nghiệp Nga cho hay Moscow sẵn sàng “thay thế hoàn toàn ngũ cốc của Ukraine và cung cấp nguồn hàng với giá cả phải chăng cho tất cả các nước đang cần.”
Trả lời với đài truyền hình Rossiya 24 của nhà nước Nga, ông Dmitry Patrushev, đệ nhất phó đại sứ của Nga tại UN, cho hay Moscow đã chuẩn bị sẵn sàng để “cung cấp miễn phí tới 500,000 tấn ngũ cốc cho các nước nghèo nhất trong bốn tháng tới,” với sự giúp đỡ của Thổ Nhĩ Kỳ. (V.Giang) [kn]
