CAPE CANAVERAL, Florida (NV) – Một phi thuyền đổ bộ Mặt Trăng tư nhân của Hoa Kỳ dự trù sẽ ngừng hoạt động vào Thứ Ba, 27 Tháng Hai, nhiệm vụ của phi thuyền bị rút ngắn sau khi hạ cánh trong tình trạng nghiêng một bên gần Cực Nam Mặt Trăng, theo hãng thông tấn AP.
Intuitive Machines, công ty đặt trụ sở tại Houston chế tạo và điều khiển phi thuyền, cho biết hôm Thứ Hai rằng họ sẽ tiếp tục thu thập dữ liệu cho tới khi ánh sáng Mặt Trời không còn chiếu vào các tấm pin mặt trời nữa. Dựa trên vị trí của Trái Đất và Mặt Trăng, các viên chức dự đoán điều đó sẽ diễn ra vào sáng Thứ Ba. Đó là khoảng thời gian bị rút ngắn hơn hai tới ba ngày so với một tuần lễ mà NASA và các khách hàng khác mong chờ.
Tàu đổ bộ có tên Odysseus là phi thuyền vũ trụ đầu tiên của Hoa Kỳ đáp xuống Mặt Trăng trong hơn 50 năm, chở theo các chương trình thí nghiệm cho NASA, nhà tài trợ chính. Tuy nhiên, vào Thứ Năm tuần trước, nó hạ cánh quá nhanh và một chân trong sáu chân của tàu bị vấp lên bề mặt Mặt Trăng làm nó ngã nhào, theo giới chức của Intuitive Machines.
Dựa trên những tấm hình từ Phi Thuyền Trinh Sát Quỹ Đạo Mặt Trăng LRO của NASA chụp được khi bay trên không, Odysseus hạ cánh cách mục tiêu dự tính khoảng 1.5 kilometer, gần miệng núi lửa Malapert A, chỉ cách Cực Nam Mặt Trăng khoảng 185 dặm (300 kilometer).
Những tấm hình LRO chụp từ khoảng cách 56 dặm (90 kilometer) trở lên là những tấm hình duy nhất chụp được tàu đổ bộ trên bề mặt, nhưng chỉ thấy phi thuyền bự hơn dấu chấm một chút trong những tấm hình bị nhiễu hạt. Một thí nghiệm phóng máy quay của đại học Embry-Riddle Aeronautical University, nhằm ghi lại hình ảnh của tàu đổ bộ khi cả hai đều hạ cánh, bị hủy bỏ ngay trước khi phi thuyền hạ cánh vì trục trặc kỹ thuật điều phối hướng phóng vào phút chót.
Theo NASA, phi thuyền đổ bộ rơi vào một miệng núi lửa nhỏ đã tan rã với độ dốc 12 độ. Đó là vị trí gần nhất mà một phi thuyền vũ trụ từng tiến tới Cực Nam, một khu vực được để ý vì có thể có nước đóng băng trong các miệng núi lửa luôn luôn khuất bóng ở đó.
NASA, dự định đưa các phi hành gia tới khu vực này trong vài năm tới, trả cho Intuitive Machines $118 triệu để đưa sáu thí nghiệm lên bề mặt Mặt Trăng. Những khách hàng khác cũng có thí nghiệm được phi thuyền chở theo.
Thay vì hạ cánh thẳng đứng, Odysseus cao 14 foot (4.3 mét) lại nghiêng xuống, gây trở ngại trong việc liên lạc với Trái Đất. Một số ăng-ten bị che phủ do tàu đổ bộ bị lật, và cũng có những cây ăng-ten lộ ra gần mặt đất, dẫn tới liên lạc không ổn định. Các tấm pin mặt trời cũng ở gần bề mặt hơn nhiều so với dự đoán, một trở ngại nữa ở địa hình đồi núi. Ngay cả trong hoàn cảnh tốt nhất, Odysseus cũng chỉ có một tuần để hoạt động trên bề mặt Mặt Trăng trước khi đêm âm lịch kéo dài bắt đầu.
Tính từ những năm 1960, chỉ có Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản thực hiện thành công chiến dịch đổ bộ lên Mặt Trăng và chỉ có Mỹ là có phi hành đoàn. Tàu đổ bộ của Nhật Bản cũng không hoạt động được đúng mức vào tháng trước.
Bất chấp việc hạ cánh nghiêng, Intuitive Machines trở thành công ty tư nhân đầu tiên gia nhập nhóm ưu việt. Một công ty khác của Hoa Kỳ, Astrobotic Technology, thử đổ bộ vào tháng trước nhưng không thể lên Mặt Trăng do rò rỉ nhiên liệu.
Intuitive Machines cũng suýt chút nữa là thất bại. Lực lượng nghiên cứu dưới Trái Đất không bật công tắc laser điều hướng của phi thuyền đổ bộ trước lần cất cánh từ Florida vào ngày 15 Tháng Hai. Lỗi này không được phát giác cho tới khi Odysseus bay vòng quanh Mặt Trăng, buộc chuyên gia điều khiển chuyến bay phải nhờ vào dụng cụ điều hướng bằng laser của NASA được gắn trên tàu vốn chỉ nhằm mục đích thử nghiệm.
Cuối cùng, các tia laser thử nghiệm của NASA lại hướng dẫn Odysseus hạ cánh gần như trúng đích, nhờ vậy mà Hoa Kỳ đạt được thành tựu có phi thuyền vũ trụ đổ bộ lên Mặt Trăng lần đầu tiên từ tính từ đề án Apollo.
Mười hai phi hành gia Apollo từng dạo bước trên Mặt Trăng từ năm 1969 tới 1972. Trong khi NASA tiếp tục đưa một vệ tinh chỉ dành để phục vụ cho chiến dịch đặc biệt bay quanh Mặt Trăng, Hoa Kỳ không thực hiện sứ mệnh hạ cánh lên Mặt Trăng nào khác cho tới tháng trước. Chiến dịch phóng phi thuyền thất bại của Astrobotic là chuyến bay đầu tiên trong chương trình của NASA nhằm tăng cường vận chuyển thương mại lên Mặt Trăng. (TTHN)
