WASHINGTON, DC (NV) – Chính quyền Tổng Thống Donald Trump đang đối mặt cáo buộc chính trị hóa ngân sách phòng chống thảm họa, theo bài phân tích các dữ liệu của nhật báo Washington Post hôm Thứ Sáu, 8 Tháng Năm, cho thấy các tiểu bang Dân Chủ như California và Colorado gần như không nhận được tiền phòng cháy rừng từ Cơ Quan Quản Trị Tình Trạng Khẩn Cấp Liên Bang (FEMA) kể từ Tháng Bảy, 2025, trong khi các tiểu bang Cộng Hòa như Florida, Texas và Louisiana nhận hàng trăm triệu đô la trong cùng thời gian.
Theo The Washington Post, FEMA giải ngân trung bình khoảng $91 triệu mỗi tháng cho chương trình Hazard Mitigation Grant Program trong giai đoạn từ Tháng Hai đến Tháng Sáu, 2025. Nhưng từ sau Tháng Bảy, 2025, con số này giảm mạnh xuống chỉ còn khoảng $3 triệu mỗi tháng trong phần còn lại của năm. Sau khi bị giám sát pháp lý vì giữ lại tiền liên quan đến thảm họa, FEMA đảo chiều và giải ngân $760 triệu chỉ trong Tháng Ba, 2026, trong tổng số $1.1 tỷ tính đến nay trong năm 2026.
Điều gây tranh cãi là dòng tiền này không chảy đều giữa các tiểu bang. Bởi vì, California, tiểu bang thường xuyên đối mặt cháy rừng lớn, chỉ nhận $830,000 từ chương trình kể từ Tháng Bảy, 2025. Con số này chưa tới 1% tổng số tiền tiểu bang nhận được trong giai đoạn từ Tháng Hai đến Tháng Sáu, 2025. Văn Phòng Dịch Vụ Khẩn Cấp California cho biết tiểu bang vẫn đang chờ $1.68 tỷ, trong đó có các khoản dành cho dự án phòng cháy tại cả những địa hạt mà ông Trump thắng trong năm 2024.
Colorado còn nghiêm trọng hơn. Theo phân tích của Washington Post, tiểu bang này không nhận được bất kỳ nguồn tài trợ liên bang nào để phòng ngừa thảm họa kể từ Tháng Bảy, 2025, dù đang đối mặt mùa cháy rừng có nguy cơ cao. Dân Biểu Joe Neguse (Dân Chủ-Colorado) nói đây là “bằng chứng rõ ràng rằng tổng thống đang chơi trò chính trị với cứu trợ thảm họa,” và gọi hành động đó là “vô lương tâm.”
Trong khi đó, các tiểu bang Cộng Hòa lại nhận được khoản tiền rất lớn. FEMA gửi $239 triệu tài trợ giảm thiểu rủi ro cho Florida, $131 triệu cho Texas và $117 triệu cho Louisiana trong cùng thời gian.
Một số tiểu bang khác như Illinois, Indiana, Kentucky và Minnesota nhận dưới $500,000 mỗi tiểu bang, nhưng sự tương phản lớn nhất vẫn nằm giữa California-Colorado khi so sánh với các tiểu bang đỏ lớn ở miền Nam.
Toà Bạch Ốc phủ nhận có yếu tố chính trị với biểu của phát ngôn viên Abigail Jackson rằng: “Không có sự chính trị hóa nào trong các quyết định cứu trợ thảm họa của tổng thống.” Bà nói ông Trump xem xét từng yêu cầu theo Stafford Act “với sự cẩn trọng và cân nhắc kỹ lưỡng,” nhằm bảo đảm tiền thuế được dùng phù hợp và hiệu quả, đồng thời nhấn mạnh tiền liên bang chỉ để bổ sung, không thay thế trách nhiệm của các tiểu bang.
FEMA cũng nói việc thiếu ngân sách phân bổ trong 76 ngày ảnh hưởng đến khả năng xét duyệt hồ sơ trên toàn quốc và cơ quan này đang giải quyết hồ sơ tồn đọng, kể cả các dự án tại California và Colorado.
Nhưng nhật báo Washington Post vạch ra rằng nhiều chậm trễ đã bắt đầu trước đợt đóng cửa chính phủ giữa Tháng Hai. Một chính sách do Cựu Bộ Trưởng Nội An Kristi L. Noem thiết lập quy định bà phải phê duyệt mọi khoản tài trợ từ $100,000 trở lên khiến tạo thêm tồn đọng và làm chậm tiền đến các cộng đồng đang cần giải cứu.
Một chi tiết đặc biệt nhạy cảm là các giới chức được Tổng Thống Trump bổ nhiệm tại Bộ Nội An từng đình lại các khoản tài trợ để kiểm duyệt những hồ sơ có các từ như biến đổi khí hậu, truyền thông mạng xã hội, đa dạng, bình đẳng hoặc hội nhập.
Tờ Washington Post cũng có được một email Tháng Sáu, 2025, trong đó ông Josh Gruenbaum, khi đó là ủy viên Federal Acquisition Service, viết cho các giới chức DHS và U.S. DOGE Service rằng có một “nỗ lực toàn chính phủ nhằm chấm dứt tài trợ cho California.”
Tác động thực tế đang rơi xuống các cộng đồng sống trong khu vực dễ bị hoả hoạn, như bộ lạc Hoopa Valley Tribe tại miền Bắc California đang chờ khoản $7 triệu để dọn khoảng 600 mẫu Anh cây cỏ dễ cháy, tạo vùng phòng thủ quanh đường di tản, tháp truyền tin, bồn nước và nhà dân. Ông RobRoy Latham, quản lý khẩn cấp của bộ lạc, nói sau nhiều năm chuẩn bị hồ sơ, “mọi thứ dừng lại.”
Tại Plumas County, California, giới chức địa phương không chắc có thể bảo vệ khoảng 65 căn nhà dễ bị bốc cháy hay không vì khoản tài trợ đối ứng tiểu bang hết hạn sau nhiều tháng chờ phản hồi từ văn phòng của bà Noem. Bà Tracey Ferguson, giám đốc quy hoạch của Plumas County, cho biết quận hạt bây giờ phải chọn giữa “tái xây dựng những gì chúng tôi đã mất, hoặc cố bảo vệ những gì chúng tôi có thể mất.”
Tháng trước, ông Gavin Newsom, thống đốc California, mô tả sự chậm trễ các khoản tài trợ này gây ra tác động các khu dân cư bị hỏa hoạn ở Los Angeles County: “Các cộng đồng nơi này vẫn còn các cơ sở công viên bị hư hại, các lối vào đường mòn bị rào lại, và các tuyến đường được vá tạm nhưng bị cuốn trôi khi mưa lớn vì công việc sửa chữa lâu dài không thể diễn ra hết tốc độ nếu không có khoản tài trợ liên bang như được hứa. Các trường học vẫn chờ tiền để tái xây dựng cơ sở và lớp học đã bị cháy hoặc hư hại nặng.”
Nếu đúng như mô hình dữ liệu và các email nội bộ mà tờ Washington Post nêu ra, cho thấy chính phủ ông Trump đang thực hiện một kiểu quản trị đặt lòng trung thành chính trị lên trên nguyên tắc cứu trợ thảm họa cho các tiểu bang. Cháy rừng không phân biệt cử tri Cộng Hòa hay Dân Chủ. Lửa không hỏi khu vực đó bầu cho ai trước khi bùng cháy nhà dân. Nhưng khi ngân sách phòng ngừa lại có dấu hiệu chảy mạnh về các tiểu bang đỏ và nghẽn lại ở các tiểu bang xanh, vấn đề không còn là thủ tục hành chính mà trở thành câu hỏi về sự quản trị công bằng trên ngân sách liên bang.
Tổng Thống Trump thường chỉ trích California và các thành phố Dân Chủ là quản trị yếu kém, nhưng cùng lúc, nếu chính quyền liên bang giữ lại tiền đã được phê duyệt để giúp họ phòng cháy và tái xây dựng, thì đó là một cách “gài bẫy” đưa tài trợ chậm trễ sau đó chỉ trích trước công luận là các địa phương do Dân Chủ kiểm soát không phục hồi đủ nhanh. Đây không phải là cách chính phủ liên bang giải quyết thảm họa mà thực chất biến thảm họa thành công cụ trừng phạt chính trị.
Với các chính phủ trước đây, dù Cộng Hòa hay Dân Chủ nắm Tòa Bạch Ốc, không xảy ra trường hợp tài trợ chống thiên tai về cho các tiểu bang với cách biệt bất thường như thế.
Về mặt lịch sử, California và Texas đối mặt với các rủi ro thảm họa tương tự nhau, theo các chuyên gia và giới chức FEMA, cả hai tiểu bang đều nhận được mức hỗ trợ từ liên bang. Từ năm 2005 đến năm 2022, FEMA được phép cấp $1.5 tỷ tài trợ giảm thiểu rủi ro cho Texas, và tiểu bang này đã nhận được 56% số tiền đó. Còn California, nơi có gần gấp đôi số thảm họa trong cùng thời gian, được cho phép nhận khoảng tương đương là $1.6 tỷ, và Sacramento nhận được khoảng một nửa, theo dữ liệu nội bộ của cơ quan.
Điểm đáng chú ý nhất là nhiều dự án bị chậm nằm ở các địa hạt thuộc California, nơi ông Trump thắng năm 2024. Điều này cho thấy khi một tổng thống đối xử với tiểu bang như đối thủ chính trị, chính cử tri ủng hộ cho ông trong các tiểu bang đó cũng có thể trở thành nạn nhân. (MPL)
