WINDOW ROCK, Arizona (NV) – Ít nhất 15 người bản địa tại Arizona và New Mexico cho biết họ bị cơ quan thực thi công lực liên bang thẩm vấn hoặc bị giam giữ và bị yêu cầu trình ra bằng chứng về quyền công dân trong các cuộc truy quét dân nhập cư tại nhà và nơi làm việc từ Thứ Tư, 22 Tháng Giêng, theo các viên chức bộ lạc Navajo Nation.
Các nguồn tin này làm cộng đồng bộ lạc ở cả hai tiểu bang hoảng loạn đồng thời xuất hiện trong thời điểm chính quyền Trump mạnh tay bắt giữ dân nhập cư không có giấy tờ trên toàn Hoa Kỳ và huy động các lực lượng trên quy mô lớn hơn nhằm thực hiện chiến dịch cam kết trục xuất hàng loạt. CNN đã liên lạc với Tòa Bạch Ốc để yêu cầu bình luận.
Giới chức vẫn đang điều tra chính xác xem có bao nhiêu người Diné/Navajo và các công dân bộ lạc bản địa bị bắt giữ trong các cuộc đột kích, Chủ Tịch Hội Đồng Navajo Nation Crystalyne Curley nói với CNN. Vẫn chưa rõ Cơ Quan Thực Thi Di Trú và Quan Thuế ICE hay các cơ quan thực thi công lực khác có thực hiện các chiến dịch bắt giữ hay không. ICE vẫn chưa trả lời yêu cầu bình luận từ CNN.
Giới chức Navajo Nation liên lạc với Bộ Nội An, các thống đốc Arizona và New Mexico, cũng như ICE, nhằm kiểm chứng các nguồn tin, Văn Phòng Tổng Thống Navajo Nation Buu Nygren cho biết trong một thông cáo báo chí hôm Thứ Sáu tuần trước.
“Văn phòng tổng thống Navajo Nation nhận được nhiều tin tức từ công dân Navajo cho biết họ đã hứng chịu những hành động không mấy tốt đẹp, thậm chí gây hoảng loạn, khi đối diện với các đặc vụ liên bang nhắm vào dân nhập cư không có giấy tờ cư trú ở miền Tây Nam Hoa Kỳ,” Nygren cho biết trong thông cáo báo chí.
Tổng Thống Buu Nygren có cha là người gốc Việt, mẹ là thổ dân Navajo.
Justin Ahasteen, giám đốc điều hành Văn Phòng Navajo Nation tại Washington DC cho biết văn phòng chưa xác nhận bất kỳ tin tức nào liên quan tới hành động của các đặc vụ ICE nhắm vào công dân Navajo.
Ahasteen, một người dân bộ lạc dính líu tới một cuộc đột kích diễn ra tại Phoenix nói với CNN rằng hành động thực thi công lực xảy ra “không đúng nơi, không đúng lúc,” đồng thời cho biết ban đầu cơ quan thực thi công lực không nhắm tới một trường hợp cụ thể nào, nhưng vẫn có một người dân bộ lạc bị giam giữ và bị thẩm vấn sau khi trình ra giấy tờ tùy thân chứng minh thuộc về bộ lạc.
Sau đó người này được thả, Ahasteen cho biết.
CNN cũng đồng thời liên lạc với Cảnh Sát Tiểu Bang New Mexico, Văn Phòng Cảnh Sát Quận Navajo và Sở Cảnh Sát Navajo Nation để yêu cầu bình luận.
Thượng Nghị Sĩ Arizona Theresa Hatathlie, một người Diné/Navajo, nói với CNN rằng bà nhận được tin tức từ gia đình một phụ nữ Navajo cho biết người này bị ICE thẩm vấn và yêu cầu trình ra bằng chứng cho thấy bà là người bản địa sau khi đột kích vào nơi làm việc của bà vào sáng Thứ Tư tuần trước.
Người phụ nữ cho biết cuối cùng bà cũng được phép dùng điện thoại di động và nhắn tin cho thân nhân trong gia đình, sau đó họ gửi cho bà một tấm hình chụp lại Giấy Chứng Nhận Nhóm Máu Người Da Đỏ CDIB, sau đó người phụ nữ này được các đặc vụ ICE công nhận, Hatathlie cho biết. Chưa rõ số phận của bảy người bản địa khác cũng bị thẩm vấn đang ra sao.
Hội Đồng Navajo Nation biết được các tin tức nhờ mạng xã hội và các cuộc điện thoại trình báo cho các đại biểu hội đồng từ các gia đình, cho biết ICE đã ghé qua chung cư và nơi làm việc của họ, Curley cho biết.
“Tôi nghĩ chắc là có điều chi nhầm lẫn với các chủng tộc khác, có thể chỉ vì dân bản địa có làn da nâu thì họ tự động bị phân loại hoặc đánh giá theo tiêu chuẩn là thuộc về một nhóm chủng tộc nhất định.”
Chiến Dịch Bảy Sắc Cầu Vồng ORB, một tổ chức bất vụ lợi giúp đỡ công dân Navajo sau khi trở thành nạn nhân của tình trạng gian lận Medicaid tại Arizona, là nơi khởi động Sáng Kiến Khủng Hoảng Di Trú nhằm tương trợ người dân bản địa chịu ảnh hưởng trong các cuộc đột kích của cơ quan thực thi công lực liên bang.
Diné, tức là “Người Dân” và cũng là cách dân Navajo tự gọi chính họ. Các thành viên bộ lạc bản địa khác cũng được khuyến cáo đem theo giấy tờ tùy thân do tiểu bang cấp cùng giấy chứng nhận huyết thống da đỏ CDIB phòng khi các viên chức nhập cư liên bang và các cơ quan thực thi công lực khác kiểm tra.
Sáng kiến này lập ra đường dây phản ứng khẩn cấp để Diné và các công dân bản địa khác bị thẩm vấn hoặc bị giam giữ có thể gọi điện thoại để được hỗ trợ tức thời cũng như giúp các đặc vụ liên bang kiểm chứng giấy tờ tùy thân.
Văn Phòng Tổng Thống Navajo Nation cũng ban hành một bản chỉ dẫn cho Diné khi tiếp xúc với viên chức di trú, trong đó khuyến cáo họ nên yêu cầu các sĩ quan trình ra giấy tờ xem họ có đúng là sĩ quan hợp pháp không, đồng thời thực hiện quyền im lặng và nói chuyện với luật sư nếu bị bắt giữ hoặc giam giữ, đồng thời quay phim buổi kiểm tra giấy tờ nếu được, điều này giúp người dân lưu giữ bằng chứng rằng họ từng bị các viên chức kiểm tra.
Chiến dịch càn quét nhập cư diễn ra trong thời gian gần đây khơi lại những vết thương cũ của dân bản địa sinh sống tại Mỹ Châu từ hàng ngàn năm trước, khi quê cha đất tổ bị chủ nghĩa thực dân xâm chiếm còn người dân thì bị đối xử tàn bạo.
Trưởng lão Diné, James Jackson, một nhà hoạt động được cộng đồng Navajo kính trọng, nói với CNN rằng chiến dịch càn quét dân nhập cư gần đây cũng như những ảnh hưởng hằn lên cộng đồng Navajo là “một điều đáng hổ thẹn.”
Hatathlie và Jackson cho biết quyết sách chống nhập cư, tỷ như các cuộc đột kích gần đây đều đi ngược lại với các giá trị của dân bản địa và cung cách an cư bao đời nay, vốn là những giá trị cho phép dân bản địa có một cuộc sống sung túc và hòa hợp với đất trời trong hàng ngàn năm trước khi người Mỹ xâm chiếm. (TTHN)
