WASHINGTON, DC (NV) – Mỹ và Iran đạt thỏa thuận hòa bình hôm Chủ Nhật, 14 Tháng Sáu, và sẽ ký vào ngày 19 Tháng Sáu, hai bên loan báo, theo CNN.
Đây là diễn biến quan trọng mới nhất trong tiến trình đàm phán kéo dài mấy tháng qua.
“Thỏa thuận với Iran nay đã hoàn tất. Chúc mừng tất cả!” Tổng Thống Donald Trump tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social.
Tổng Thống Trump tuyên bố eo biển Hormuz sẽ mở lại vào Thứ Sáu sau khi hai bên ký thỏa thuận.
“Sau khi eo biển này mở lại để gỡ mìn sau lễ ký thỏa thuận vào Thứ Sáu, dầu sẽ lại được vận chuyển qua lại cho vùng đó, và thế giới!”
Chưa có chi tiết nào của thỏa thuận này được công bố.
Ông Kazem Gharibabadi, thứ trưởng Ngoại Giao Iran, xác nhận trong cuộc điện thoại trên truyền hình nhà nước rằng Iran đạt thỏa thuận với Mỹ và lễ ký kết chính thức sẽ diễn ra ở Thụy Sĩ vào Thứ Sáu tới, theo BBC.
“Tối nay, chúng tôi sẽ công bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn cuộc chiến cũng như chiến dịch quân sự này ở nhiều mặt trận khác nhau, gồm Lebanon,” ông Gharibabadi tuyên bố.
Ông Gharibabadi nhấn mạnh thỏa thuận này “không chỉ là kết quả của công tác ngoại giao,” mà còn là “thành tựu quân sự” của Iran.
Không lâu trước đó, ông Shehbaz Sharif, thủ tướng Pakistan, cũng cho hay Mỹ và Iran đạt thỏa thuận hòa bình.
“Lễ ký kết chính thức sẽ diễn ra vào Thứ Sáu, 19 Tháng Sáu, ở Thụy Sĩ,” ông Sharif cho hay trên mạng xã hội.
Trên Truth Social, Tổng Thống Trump cho hay ông sẽ ra lệnh Hải Quân Mỹ bỏ phong tỏa cảng Iran ngay lập tức.
“Tàu thuyền thế giới, hãy nổ máy đi. Hãy chở dầu đi!” ông viết.
Trên đài Fox News, Phó Tổng Thống JD Vance gọi thỏa thuận đạt được với Iran là “thời khắc trọng đại cho Mỹ,” nhưng lưu ý vẫn còn nhiều việc phải làm. Ông Vance cho biết ông dự định dự lễ ký thỏa thuận chính thức, nhưng có thể đích thân Tổng Thống Trump sẽ dự.
Diễn biến quan trọng này xảy ra sau khi Tổng Thống Trump liên tục bày tỏ tin tưởng suốt ngày Chủ Nhật rằng hai bên sẽ đạt thỏa thuận cùng ngày.
Trước đó, Tổng Thống Trump nói với báo Wall Street Journal (WSJ) rằng bất cứ thỏa thuận nào với Iran cũng sẽ được đích thân ông hoặc Phó Tổng Thống Vance ký qua mạng.
Ông Trump cho WSJ hay thỏa thuận đó sẽ bao gồm Iran cam kết không chế tạo vũ khí nguyên tử và lập tức mở lại eo biển Hormuz, tuyến đường biển nơi khoảng 20% lượng dầu khí toàn cầu đi qua trước khi cuộc chiến nổ ra hôm 28 Tháng Hai.
Tổng Thống Trump cho biết, cũng theo thỏa thuận đó, chương trình nguyên tử Iran sẽ bị thanh tra, nhưng ông không nói rõ như thế nào. Ông cũng tỏ ý sẽ cân nhắc nới lỏng lệnh cấm vận Iran nhưng khẳng định Iran sẽ không nhận được tiền mặt. “Chúng tôi sẽ xem họ cư xử ra sao,” ông nói.
“Về việc thay đổi chế độ, tôi không bao giờ quan tâm tới thay đổi chế độ. Đây là nhóm thứ ba mà chúng tôi làm việc, và là nhóm biết điều nhất,” ông cho hay.
Về uranium đã làm giàu của Iran, Tổng Thống Trump nói, “Chúng tôi sẽ lấy lượng vật liệu nguyên tử đó sau này khi nào chúng tôi sẵn sàng tới đó lấy.” Ông cho biết thêm, “Tôi nghĩ trong một hoặc hai tháng nữa, không có gì gấp,” và khẳng định lượng uranium đó “vô hại.”
Trong khi đó, trả lời cuộc phỏng vấn của báo mạng Axios, Tổng Thống Trump cho hay ông vẫn dự trù sẽ đạt được thỏa thuận với Iran bất chấp Israel tấn công Lebanon và Iran đe dọa trả thù.
Tổng Thống Trump cho hay ông sửng sốt khi nhóm cố vấn của ông thông báo Israel tấn công thủ đô Beirut, và ông bực bội với ông Benjamin Netanyahu, thủ tướng Israel.
“Quá tệ. Tôi không tin nổi. Một tiếng trước khi chúng tôi dự trù ký thỏa thuận.”
Tổng Thống Trump thừa nhận Hezbollah, nhóm phiến quân ở Lebanon được Iran hậu thuẫn, tấn công Israel trước, nhưng nhấn mạnh vụ tấn công đó không gây thiệt hại và không làm ai thiệt mạng.
“Tại sao ông Bibi (ông Netanyahu) Đ.M. tấn công? Tôi bực bội lắm. Tôi sẽ nói cho ông biết. Ông không có quyền gì, Đ.M.” ông Trump nói.
Giá dầu giảm mạnh sau khi có tin Mỹ và Iran đạt thỏa thuận hôm Chủ Nhật. Giá dầu Brent quốc tế giảm 3.9% còn $84 một thùng, và giá dầu WTI ở Mỹ giảm 4.8% còn khoảng $81 một thùng. (Th.Long)
