WASHINGTON, DC (NV) – Thượng Viện vào sáng sớm Thứ Bảy, 8 Tháng Tám, thông qua với tỷ số áp đảo 90-6 một dự luật tài trợ chính phủ liên bang đến ngày 11 Tháng Mười Hai, nhằm tránh nguy cơ chính phủ đóng cửa từ ngày 1 Tháng Mười, chỉ hơn một tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3 Tháng Mười Một, nhật báo Washington Post loan tin.
Dự luật còn tạm thời ngăn Tòa Bạch Ốc thực hiện kế hoạch trao thêm quyền cho các viên chức được bổ nhiệm chính trị trong việc quyết định những khoản tài trợ liên bang. Dự luật hiện được chuyển sang Hạ Viện do đảng Cộng Hòa kiểm soát.
Cuộc bỏ phiếu diễn ra sau nhiều giờ thương lượng xuyên đêm trước khi các thượng nghị sĩ rời Washington cho kỳ nghỉ Tháng Tám kéo dài năm tuần. Chỉ sáu thượng nghị sĩ bỏ phiếu chống gồm ông Bill Cassidy và ông Rand Paul thuộc đảng Cộng Hòa và các ông Tim Kaine, Ed Markey và Elizabeth Warren thuộc đảng Dân Chủ; cùng Thượng Nghị Sĩ Độc Lập Bernie Sanders.
Dự luật tiếp tục tài trợ chính phủ sau hạn chót 30 Tháng Chín, đồng thời cấp ngân sách cho một số chương trình mà Tòa Bạch Ốc yêu cầu, trong đó có nhà ở, dinh dưỡng và gia hạn những chương trình chăm sóc sức khỏe dành cho cựu chiến binh. Tuy nhiên, khác biệt quan trọng nhất so với dự luật đã được Hạ Viện thông qua tháng trước nằm ở cách kiểm soát tiền tài trợ liên bang.
Ngăn giới chức chính trị quyết định ai được nhận tiền liên bang
Theo kế hoạch mà chính quyền Tổng Thống Donald Trump đề nghị từ Tháng Năm, các giới chức được tổng thống bổ nhiệm sẽ được quyền xem xét những khoản tài trợ trước khi tiền được cấp, nhằm bảo đảm các chương trình đó phục vụ “ưu tiên của Tổng Thống” và không tài trợ cho những chính sách mà chính quyền phản đối.
Điều này sẽ làm giảm vai trò của những chuyên gia độc lập đang thẩm định các đơn xin tài trợ dựa trên tiêu chuẩn chuyên môn. Quy định còn cho phép các cơ quan chấm dứt tài trợ bất cứ lúc nào.
Trong số những chương trình có thể bị loại là các dự án “tài trợ, quảng bá, khuyến khích, trợ cấp hoặc tạo điều kiện” cho chính sách đa dạng, công bằng và hòa nhập, thường gọi là DEI, hoặc những chương trình mà chính quyền cho rằng phủ nhận “thực tế sinh học” của hai giới tính.
Chính quyền ông Trump lập luận thay đổi này sẽ giúp giám sát tốt hơn việc sử dụng tiền liên bang, tránh lãng phí hoặc lạm dụng ngân sách. Nhưng Thượng Nghị Sĩ Susan Collins (Cộng Hòa – Maine), chủ tịch Ủy Ban Chuẩn Chi Thượng Viện, cảnh báo chính sách đó có khả năng “chính trị hóa các khoản tài trợ,” đồng thời gây thiệt hại cho cộng đồng nông thôn, các gia đình và nghiên cứu y sinh.
Bà Collins cùng Thượng Nghị Sĩ Patty Murray (Dân Chủ – Washington) soạn thảo điều khoản lưỡng đảng nhằm tạm thời ngăn Tòa Bạch Ốc thực hiện thay đổi này.
Tuy nhiên, dự luật vẫn phải vượt qua Hạ Viện. Nếu phe Cộng Hòa tại Hạ Viện phản đối điều khoản hạn chế quyền của Tòa Bạch Ốc, hai viện sẽ phải thương lượng một văn bản thống nhất trước ngày 30 Tháng Chín, nếu không chính phủ vẫn có nguy cơ đóng cửa.
$150 tỷ cho chiến tranh Iran và luật bầu cử bị hoãn
Trong lúc giải quyết nguy cơ đóng cửa chính phủ, phe Cộng Hòa tại Thượng Viện còn định đưa ra một khung ngân sách riêng trị giá tới $150 tỷ, chủ yếu để bổ sung chi phí cho cuộc chiến Iran và thực hiện những thay đổi trong luật bầu cử trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Nhưng kế hoạch này bị hoãn vào tối Thứ Sáu sau một cuộc họp kín kéo dài hai giờ, khi một số Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa phản đối. Một nhóm nghị sĩ sau đó nói chuyện với Tổng Thống Donald Trump và đồng ý dời cuộc bỏ phiếu đến Tháng Chín.
Thượng Nghị Sĩ Ron Johnson của Wisconsin, Chủ Tịch Ủy Ban Ngân Sách, nói các bên “hoàn toàn đồng ý” với quyết định trì hoãn.
Khung $150 tỷ lớn hơn đáng kể so với gói $95 tỷ mà Hạ Viện thông qua trước đó, mặc dù Johnson cho biết lãnh đạo Thượng Viện cuối cùng chỉ dự tính chi khoảng $105 tỷ.
Trong kế hoạch này, khoảng $60 tỷ dành cho Ngũ Giác Đài, đang đối diện tình trạng thiếu ngân sách phần lớn vì cuộc chiến Iran, thêm $13 tỷ cho hoạt động tình báo liên quan đến chiến tranh và $12 tỷ hỗ trợ nông dân đang chịu sức ép từ lạm phát.
Đáng chú ý, phe Cộng Hòa muốn dành tới $20 tỷ cho các biện pháp liên quan đến bầu cử, gấp đôi số tiền trong kế hoạch của Hạ Viện. Một phần có thể được dùng để thực hiện các điều khoản trong Save America Act, dự luật siết chặt các quy định bầu cử mà Tổng Thống Trump muốn Quốc Hội thông qua.
Trước đó, phe Dân Chủ tại Thượng Viện chặn một dự luật yêu cầu cử tri trình giấy tờ tùy thân có hình. Tổng Thống Trump yêu cầu Thượng Viện thông qua Save America Act trước khi nghỉ, nhưng Thượng Nghị Sĩ John Thune (Texas), lãnh đạo phe Cộng Hoà đa số, thừa nhận dự luật hiện không có đủ 60 phiếu cần thiết.
Một số thương nghị sĩ Cộng Hòa cũng phản đối như ông Thom Tillis (North Carolina) cho biết ông sẽ không ủng hộ một gói ngân sách chứa các điều khoản của Save America Act.
Các thượng nghị sĩ Cộng Hoà khác như bà Susan Collins (Maine) và bà Lisa Murkowski (Alaska) cũng báo hiệu phản đối, cùng lúc Thượng Nghị Sĩ Bill Cassidy (Louisiana) chỉ trích việc tăng chi tiêu mà không có cắt giảm tương ứng, trong lúc nợ quốc gia lên tới mức $39.9 nghìn tỷ.
Cuộc chạy đua với thời gian trước bầu cử
Phe Cộng Hòa dự định sử dụng thủ tục reconciliation, tức là cho phép thông qua một số dự luật ngân sách bằng đa số đơn giản thay vì cần 60 phiếu, qua đó tránh được việc phe Dân Chủ áp dụng filibuster, thủ thuật câu giờ. Nhưng Hạ Viện và Thượng Viện trước tiên phải thông qua cùng một khung ngân sách.
Thời gian không còn nhiều. Thượng Viện nghỉ đến ngày 14 Tháng Chín và sau đó chỉ làm việc khoảng ba tuần trước khi lại nghỉ. Trong thời gian ngắn đó, Quốc Hội vừa phải hoàn tất ngân sách tránh chính phủ đóng cửa, vừa giải quyết gói chi tiêu chiến tranh Iran và những đề nghị thay đổi luật bầu cử trước ngày 3 Tháng Mười Một. (MPL)
