WASHINGTON, DC (NV) – Tòa Kháng Án Liên Bang Khu Vực DC hôm Thứ Sáu, 7 Tháng Tám, ra lệnh chính quyền Tổng Thống Donald Trump ngưng xây dựng phần nổi của phòng khiêu vũ trị giá $400 triệu tại Tòa Bạch Ốc, với một lời nhắc nhở đặc biệt rõ ràng rằng tổng thống chỉ là người tạm thời sử dụng Tòa Bạch Ốc, không phải chủ nhân có quyền muốn phá gì, xây gì tùy ý, theo Reuters.
Phán quyết 2-1 giữ nguyên lệnh tạm thời mà National Trust for Historic Preservation giành được sau khi chính quyền phá East Wing và bắt đầu xây phòng khiêu vũ rộng 90,000 square feet mà chưa được Quốc Hội chấp thuận.
Tổng Thống Donald Trump nói chuyện với báo giới tại công trường xây phòng khiêu vũ Toà Bạch Ốc. (Hình: Kent NISHIMURA/AFP via Getty Images)
Đa số thẩm phán nói thẳng rằng việc có nên xây một phòng khiêu vũ khổng lồ hay không là quyết định của Quốc Hội, không phải một hình thức Hành Pháp tự tiện hành động (Executive self-help) để tổng thống tự giải quyết theo ý mình. Tòa nhấn mạnh Quốc Hội chưa trao cho Hành Pháp quyền không giới hạn để “thiết kế lại, thay đổi hình dạng và tái xây dựng” Tòa Bạch Ốc nhằm đáp ứng mong muốn của một tổng thống cụ thể.
Điểm pháp lý này đặc biệt quan trọng vì ông Trump nhiều lần bảo vệ dự án bằng lập luận rằng phòng khiêu vũ được xây bằng tiền tư nhân, không phải tiền thuế. Nhưng tiền tư nhân không biến một tài sản công thành tài sản tư. Tòa kháng án nói vấn đề không phải phòng khiêu vũ đẹp hay xấu, mà là tổng thống phải có thẩm quyền pháp lý trước khi thay đổi căn bản Tòa Bạch Ốc.
Trước đó, Chánh Án Liên Bang Richard Leon, người được Tổng Thống Cộng Hòa George W. Bush bổ nhiệm, hai lần chặn phần xây dựng trên mặt đất, dù cho phép công trình an ninh dưới lòng đất tiếp tục. Ông kết luận không có đạo luật liên bang nào trao cho tổng thống quyền cần thiết để xây phòng khiêu vũ mà không qua Quốc Hội.
Chính quyền Trump viện dẫn an ninh quốc gia, cho rằng khu East Wing cũ khiến tổng thống dễ bị tấn công. Nhưng đa số tòa kháng án bác quan điểm rằng chỉ cần nói đến an ninh thì có thể vượt qua luật pháp, gọi lý luận đó không phải một “tấm thẻ miễn tuân luật.” Phán quyết được tạm hoãn 14 ngày để Trump có thể đưa lên Tối Cao Pháp Viện.
Tranh cãi còn lớn hơn khi nhìn vào nguồn tiền. Theo phân tích của tổ chức giám sát Public Citizen dựa trên dữ liệu USA Spending, 14 trong 27 công ty tài trợ phòng khiêu vũ được xác định công khai đã nhận hơn $50.45 tỷ hợp đồng liên bang mới hoặc được tăng thêm trong sáu tháng. Riêng Lockheed Martin chiếm khoảng $43.8 tỷ, Booz Allen Hamilton $4.2 tỷ, Palantir hơn $1 tỷ; tiếp theo là Parsons, Microsoft, Amazon, HP, Caterpillar, Google và nhiều công ty khác, theo Public Citizen.
Public Citizen còn cho biết 19 trong 27 nhà tài trợ doanh nghiệp đã nhận tổng cộng khoảng $338 tỷ hợp đồng liên bang trong hơn năm năm, trong khi 16 công ty đang hoặc từng liên quan đến các thủ tục giám sát, chống độc quyền, lao động hay chứng khoán của chính phủ.
Những con số này không tự chứng minh có hành động đổi tiền tài trợ lấy hợp đồng chính phủ. Nhưng chính đó là lý do các quy định minh bạch và xung đột quyền lợi tồn tại đó là một công ty đóng tiền cho dự án mang dấu ấn cá nhân của tổng thống rồi đồng thời nhận hàng tỷ đô la kinh doanh từ chính quyền thì công chúng có quyền đặt câu hỏi.
Ông chủ Mar-a-Lago có thể gọi phòng khiêu vũ là một món quà cho nước Mỹ. Nhưng phán quyết của tòa đặt lại câu hỏi căn bản hơn rằng một tổng thống có thể nhận hàng trăm triệu đô la từ những doanh nghiệp đang làm ăn với chính phủ, rồi tự quyết định thay đổi Tòa Bạch Ốc mà không cần Quốc Hội hay không? Cho đến lúc này, hai cấp tòa liên bang đều trả lời là “không.” (MPL) [dt]
