WASHINGTON, DC (NV) – Một chánh án ở tiểu bang New Mexico hôm Thứ Ba, 6 Tháng Chín, ra lệnh cho một ủy viên quận, từng bị kết tội tham gia vụ bạo loạn 6 Tháng Giêng tại tòa nhà Quốc Hội Mỹ, phải rời khỏi chức vụ, theo Tu Chính Án thứ 14.
Phán quyết này khiến lần đầu tiên từ hơn một thế kỷ nay có một giới chức công quyền bị cấm không được giữ chức vụ theo điều khoản Hiến Pháp về chống khởi loạn, theo bản tin của tờ báo New York Times.
Phán quyết của Chánh Án Francis J. Mathew ở New Mexico tuyên bố cuộc tấn công vào tòa nhà Quốc Hội là một cuộc khởi loạn và buộc ông Couy Griffin, một ủy viên Otero County ở tiểu bang này, cũng là người đồng sáng lập tổ chức ủng hộ cựu Tổng Thống Donald Trump, có tên “Cowboys for Trump,” không được giữ chức vụ trong cơ quan chính quyền.
Ông Griffin hồi đầu năm nay bị kết tội xâm nhập bất hợp pháp khi phá rào cản bên ngoài tòa nhà Quốc Hội vào thời gian xảy ra cuộc tấn công.
Phán quyết của Chánh Án Mathew tạo sự chú ý cho nhiều người trên khắp nước Mỹ từng kêu gọi phải sử dụng Tu Chính Án thứ 14 để ông Trump cùng các giới chức dân cử từng hợp tác với ông để thay đổi kết quả bầu cử tổng thống năm 2020 từ nay không được giữ chức vụ gì trong chính quyền.
Trong phán quyết, Chánh Án Mathew viết rằng cuộc khởi loạn hôm 6 Tháng Giêng, 2021, không chỉ có cuộc bạo động của đám đông hung hãn diễn ra ngày hôm đó, mà còn là “những hành động chuẩn bị kế hoạch, huy động người tham dự và xúi giục” để đưa đến cuộc khởi loạn.
Chánh Án Mathew kết luận: “Ông Griffin bị mất quyền phục vụ trong chính quyền theo như quy định của Hiến Pháp.”
Một tòa kháng án hồi Tháng Năm cũng có phán quyết rằng những người tham gia vào cuộc nổi loạn chống lại chính phủ Mỹ có thể bị cấm không được giữ chức vụ trong chính quyền. Tuy nhiên, cá nhân bị nhắm tới trong vụ kiện này, cựu Dân Biểu Madison Cawthorn (Cộng Hòa-North Carolina) bị thất cử trong cuộc bầu sơ bộ, do vậy trường hợp này coi như đóng lại.
Lần sau cùng Tu Chính Án thứ 14 được dùng đến là khi Quốc Hội Mỹ từ chối không công nhận một dân biểu bị cáo buộc là trợ giúp Đức trong thời Đệ Nhất Thế Chiến. (V.Giang) [qd]
