WASHINGTON, DC (NV) – Tờ New York Times và phóng viên Julian E. Barnes đạt chiến thắng khi một chánh án liên bang tại Washington, DC, ra phán quyết bác bỏ chính sách báo chí của Bộ Quốc phòng với lý do vi phạm Hiến Pháp, theo nhật báo Washington Post loan tin hôm Thứ Sáu, 20 Tháng Ba.
Chánh Án Liên Bang Paul L. Friedman nhấn mạnh rằng “việc công chúng có quyền tiếp cận thông tin về những gì chính phủ đang làm trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.”
Lệnh của tòa yêu cầu khôi phục ngay lập tức thẻ tác nghiệp cho ký giả Barnes và tuyên bố vô hiệu bản thỏa thuận mà các báo đã từ chối ký.
Cuộc tháo chạy và sự trỗi dậy của “báo chí thân hữu”
Mọi chuyện bắt đầu vào Tháng Mười, 2025, khi Bộ Quốc Phòng dưới sự lãnh đạo của Bộ Trưởng Pete Hegseth đưa ra một quy định chấn động đó là các nhà báo muốn giữ thẻ tác nghiệp tại Ngũ Giác Đài phải ký vào một thỏa thuận mới. Theo đó, bộ có quyền thu hồi thẻ của bất kỳ ai tìm cách thu thập thông tin mà bộ chưa cho phép công khai, ngay cả vào thời điểm đó không phải tin mật.
Hành động này đã dẫn đến một cuộc phản ứng mạnh chưa từng có. Hàng loạt hãng tin lớn như The New York Times, The Washington Post và các đài truyền hình lớn đồng loạt từ chối ký tên, chấp nhận để phóng viên bị đẩy ra ngoài hành lang quốc phòng thay vì chịu sự kiểm duyệt.
Trong khi đó, một nhóm nhỏ các nhà hoạt động và cơ quan truyền thông cánh hữu thân chính quyền như nhà hoạt động Laura Loomer và Jack Posobiec lại nhanh chóng ký kết để giành lấy quyền tiếp cận.
Trận chiến pháp lý của New York Times
Không chấp nhận sự im lặng, phóng viên Julian E. Barnes và tờ The New York Times đã kiện ra tòa. Họ lập luận rằng đây là một cuộc tấn công trực diện vào quyền tự do báo chí.
Chiều Thứ Sáu, Chánh Án Friedman tại Washington DC ra phán quyết đanh thép: Chính sách của ông Hegseth là vi hiến. Lệnh của tòa đòi khôi phục ngay lập tức thẻ tác nghiệp cho ký giả Barnes và tuyên bố vô hiệu bản thỏa thuận mà các báo đã từ chối ký.
Mặc dù thẩm phán không ra lệnh khôi phục thẻ cho các phóng viên từ các cơ quan khác, nhưng ông đã hủy bỏ chính sách mà họ đã từ chối ký, mở đường cho họ được cấp thẻ tác nghiệp trở lại.
Ông Theodore J. Boutrous Jr., một luật sư của công ty pháp lý Gibson Dunn, đại diện cho tờ Times tại tòa, gọi quyết định của tòa là một sự “bác bỏ mạnh mẽ” đối với việc trấn áp thông tin của Ngũ Giác Đài trong thời chiến.
“Như tòa án đã công nhận, những điều khoản đó không chỉ vi phạm Tu Chính Án Thứ Nhất mà còn vi phạm nguyên tắc cơ bản rằng an ninh của quốc gia phụ thuộc vào một nền báo chí tự do,” ông viết trong một tuyên bố. “Phán quyết của tòa án không chỉ là chiến thắng cho tờ Times, ông Barnes và các nhà báo khác, mà quan trọng nhất là cho người dân Mỹ, những người được hưởng lợi từ sự đưa tin của họ về Bộ Quốc Phòng.”
Di sản của John McCain
Phán quyết này không chỉ là thắng lợi của một tòa soạn, mà là sự bảo vệ cho nền tảng quyền tự do ngôn luận của Tu Chính Án Thứ Nhất. Hiến Pháp Mỹ không trao quyền cho chính phủ được phép “chọn lọc” ai là người được đưa tin dựa trên mức độ “vâng lời” của họ.
Sự việc này gợi nhắc đến lời cảnh báo bất hủ của cố Thượng Nghị Sĩ John McCain, một người vốn có mối quan hệ đầy sóng gió với báo chí nhưng luôn tôn thờ sự tự do. Ông từng tuyên bố: “Nếu bạn muốn bảo vệ dân chủ, bạn phải có một nền báo chí tự do và thường là đối lập. Nếu không có nó, tôi e rằng chúng ta sẽ mất đi rất nhiều quyền tự do cá nhân theo thời gian. Đó là cách mà các nhà độc tài bắt đầu.”
Ông McCain hiểu rõ rằng báo chí không phải là kẻ thù của nhân dân, mà là “người gác cổng” cho sự thật. Việc chính quyền Trump tìm cách “thanh lọc” báo chí chính là bước đi đầu tiên trong việc làm xói mòn trách nhiệm giải trình của Bộ Quốc Phòng trước công chúng. Quyết định của Chánh Án Friedman đã dựng lại bức tường ngăn cách giữa quyền lực nhà nước và sự thật báo chí, đúng như tinh thần mà McCain và các nhà lập quốc đã dày công bảo vệ.
Chiến thắng của nhật báo The New York Times là lời nhắc nhở rằng trong một nền dân chủ, sự an toàn của quốc gia không nằm ở sự che giấu, mà nằm ở một nền báo chí tự do. (MPL)
