WASHINGTON, DC (NV) – Bộ Tư Pháp Mỹ hôm Thứ Sáu, 17 Tháng Bảy, cho biết nhân viên liên bang có thể tải TikTok xuống thiết bị công vụ, đánh dấu một sự đảo ngược đáng chú ý đối với chính sách từng xem ứng dụng do công ty Trung Quốc ByteDance sở hữu là mối đe dọa an ninh quốc gia, theo Reuters loan tin.
Theo chỉ thị mới, lệnh cấm ban hành năm 2022 không còn được áp dụng vì ByteDance đã chuyển quyền kiểm soát dữ liệu người dùng và hoạt động của TikTok tại Mỹ sang liên doanh TikTok USDS, hoàn tất hồi Tháng Giêng. Tuy nhiên, việc cho phép tải ứng dụng vẫn tùy thuộc quyết định của từng cơ quan và các quy định tại nơi làm việc.
TikTok nói liên doanh mới sẽ huấn luyện lại, thử nghiệm và cập nhật thuật toán đề nghị nội dung bằng dữ liệu người dùng Mỹ. Dữ liệu và thuật toán sẽ được bảo vệ trên hệ thống điện toán đám mây của Oracle tại Mỹ. Oracle là một trong ba nhà đầu tư chính.
Theo thỏa thuận, các nhà đầu tư Mỹ và quốc tế nắm 80.1% liên doanh, trong khi ByteDance vẫn giữ 19.9%. Bộ Tư Pháp nói việc ByteDance tiếp tục là cổ đông thiểu số “không tạo ra khác biệt đáng kể trên thực tế.”
Kết luận này có nghĩa một ứng dụng từng bị cấm trên điện thoại chính phủ vì lo ngại Trung Quốc thu thập dữ liệu nay có thể được chính nhân viên liên bang sử dụng trên những thiết bị đó.
Trump từng gọi TikTok là mối đe dọa nghiêm trọng
Sự thay đổi càng đáng chú ý vì Tổng Thống Donald Trump từng là một trong những người thúc đẩy mạnh nhất việc cấm TikTok trong nhiệm kỳ đầu.
Trong sắc lệnh ngày 6 Tháng Tám, 2020, ông Trump tuyên bố các ứng dụng thuộc sở hữu công ty Trung Quốc đe dọa “an ninh quốc gia, chính sách đối ngoại và nền kinh tế” của Mỹ, đồng thời nói cần có hành động đặc biệt đối với TikTok.
Sắc lệnh khi đó cáo buộc TikTok thu thập số lượng lớn dữ liệu, gồm vị trí, hoạt động trên mạng và lịch sử tìm kiếm. Chính quyền Trump nói dữ liệu có thể giúp đảng Cộng Sản Trung Quốc theo dõi nhân viên cùng nhà thầu liên bang, xây dựng hồ sơ cá nhân để tống tiền và tiến hành hoạt động gián điệp doanh nghiệp.
Ông Trump cũng cáo buộc TikTok kiểm duyệt những nội dung nhạy cảm với chính quyền Trung Quốc và có thể được dùng để phổ biến thông tin sai lệch có lợi cho Bắc Kinh. Sắc lệnh kết luận Mỹ phải có “hành động mạnh mẽ” chống lại chủ sở hữu TikTok để bảo vệ an ninh quốc gia.
Những lo ngại đó sau này dẫn đến luật buộc TikTok phải được gỡ khỏi các thiết bị của cơ quan liên bang, ngoại trừ một số trường hợp phục vụ công tác điều tra, an ninh quốc gia hoặc nghiên cứu bảo mật.
Quan điểm đổi chiều trong nhiệm kỳ hai
Nhưng khi trở lại Tòa Bạch Ốc, Tổng Thống Trump nhanh chóng chuyển từ người muốn cấm TikTok thành người tìm cách duy trì hoạt động của ứng dụng.
Ngay ngày đầu nhiệm kỳ hai, 20 Tháng Một, 2025, ông ra lệnh Bộ Tư Pháp trì hoãn 75 ngày việc thi hành đạo luật buộc ByteDance phải bán TikTok hoặc đối diện lệnh cấm. Sắc lệnh nói cần thêm thời gian để đánh giá những lo ngại an ninh và tìm giải pháp vừa bảo vệ quốc gia, vừa tránh đóng cửa một nền tảng được hàng triệu người Mỹ sử dụng.
Thời hạn trì hoãn sau đó được gia hạn nhiều lần trong năm 2025, trong khi chính quyền tìm kiếm một thỏa thuận mới về quyền sở hữu, dữ liệu và thuật toán.
Reuters cũng lưu ý ông Trump thường xuyên ca ngợi mức độ nổi tiếng của mình trên TikTok. Ông không thi hành ngay đạo luật được Quốc Hội thông qua hồi Tháng Tư, 2024, yêu cầu ByteDance bán tài sản TikTok tại Mỹ – một đạo luật sau đó được Tối Cao Pháp Viện giữ nguyên.
Tòa Bạch Ốc thậm chí mở tài khoản TikTok chính thức hồi Tháng Tám, 2025, nhằm phổ biến thông điệp của Tổng Thống Trump đến người dùng, đặc biệt là giới trẻ.
An ninh thay đổi hay nhu cầu chính trị thay đổi?
Có một khác biệt thực tế giữa TikTok năm 2020 và cơ cấu hiện nay: Dữ liệu cùng thuật toán tại Mỹ được chuyển sang liên doanh do các nhà đầu tư Mỹ và quốc tế nắm đa số, đặt trên hệ thống của Oracle. Đây là cơ sở để Bộ Tư Pháp nói phiên bản hiện tại không còn tạo ra những rủi ro trước đây.
Tuy nhiên, ByteDance vẫn giữ gần 20% cổ phần và tiếp tục sở hữu hoạt động kinh doanh TikTok tại Mỹ, dù nhường quyền kiểm soát dữ liệu, nội dung và thuật toán cho liên doanh.
Vì vậy, sự đảo ngược đặt ra một câu hỏi chính trị: Những nguy cơ mà ông Trump từng mô tả là đủ nghiêm trọng để đe dọa an ninh quốc gia đã thật sự được loại bỏ hoàn toàn, hay TikTok trở nên dễ chấp nhận hơn sau khi nền tảng này chứng minh giá trị đối với chiến dịch tranh cử và khả năng tiếp cận cử tri trẻ?
Năm 2020, ông Trump nói TikTok có thể giúp Trung Quốc theo dõi nhân viên liên bang. Đến nhiệm kỳ hai, chính quyền của ông cho phép các nhân viên ấy tải TikTok ngay trên thiết bị công vụ. Sự thay đổi có thể được giải thích bằng một thỏa thuận kinh doanh mới, nhưng mức độ đảo chiều vẫn cho thấy chính sách an ninh quốc gia dưới thời ông Trump có thể thay đổi nhanh chóng khi lợi ích công nghệ và chính trị cũng thay đổi. (MPL) [dt]
