SACRAMENTO, California (NV) – Thiếu Tướng David Baldwin, tư lệnh Vệ Binh Quốc Gia California, kêu gọi giới chức Mỹ và Tây phương nên gửi chiến đấu cơ đến Ukraine “càng sớm càng tốt,” trong đó gửi chiến đấu cơ MiG thời Liên Xô là một “giải pháp tức thời” tốt nhất, theo bản tin của POLITICO hôm Thứ Sáu, 3 Tháng Sáu.
Những bình luận này được đưa ra một ngày sau khi ông Baldwin nói với phóng viên rằng giới chức quân sự Mỹ đang làm việc với những người đồng cấp Ukraine về yêu cầu viện trợ chiến đấu cơ của Kiev với các quốc gia Tây phương.
Mặc dù thỏa thuận ba bên giữa Mỹ – Ukraine – Ba Lan, trong đó Mỹ sẽ gửi F-16 đến Ba Lan để Ba Lan gửi MiG-29 cho Ukraine, đã không thành hồi Tháng Ba vừa qua, tuy nhiên các giới chức Vệ Binh vẫn chọn các chiến đấu cơ MiG là giải pháp trong thời gian gần.
Các thành viên của Lực Lượng Vệ Binh Quốc Gia California có mối quan hệ lâu đời với quân đội Ukraine. Lực lượng này có các cuộc huấn luyện với những đơn vị Ukraine ở Đông Âu theo quan hệ đối tác quốc gia kể từ thập niên 1990. Khi Nga xâm lăng Ukraine vào Tháng Hai, các thành viên Lực Lượng Vệ Binh hỗ trợ chuyển giao những yêu cầu trợ giúp võ khí của Kiev đến Ngũ Giác Đài.
Trung Tá Brandon Hill, phát ngôn viên Vệ Binh Quốc Gia California, nhấn mạnh rằng quyết định cung cấp chiến đấu cơ do Mỹ sản xuất cho Kiev là thẩm quyền Tòa Bạch Ốc và Ngũ Giác Đài. Tuy nhiên ông nhắc lại rằng ngay cả trước khi cuộc xung đột nổ ra, mục đích vẫn luôn là để Ukraine có thể “phối hợp chung NATO,” bao gồm việc cho họ cơ hội vận hành chiến đấu cơ của Tây phương.
Theo ông Baldwin, các thành viên Vệ Binh Quốc Gia California, đặc biệt là các phi công, thường liên lạc với quân đội Ukraine để chia sẻ chiến thuật và ý tưởng mới.
Một số thành viên của NATO là Bulgaria, Ba Lan và Slovakia đều đang sở hữu MiG-29, nhưng số lượng hạn chế và đang cạn kiệt. Slovakia sẽ thay thế MiG bằng F-16 của Mỹ vào năm 2024. Mỹ cũng chấp nhận bán một số chiến đấu cơ F-16 cho Bulgaria vào Tháng Tư. Trong khi đó Ba Lan ký thỏa thuận vào năm 2020 mua 32 chiếc F-35.
Thương thảo ba bên giữa Ba Lan, Mỹ và Ukraine bất thành vào Tháng Ba khi Mỹ không đồng ý việc chuyển giao chiến đấu cơ.
Ở thời điểm đó, Ngũ Giác Đài và cộng đồng tình báo Mỹ đánh giá rằng các chiến đấu cơ sẽ không giúp Ukraine cải thiện về mặt hỏa lực để chống lại Nga. Hơn thế nữa, việc này có thể kéo NATO trực tiếp vào cuộc xung đột. Đó là chưa tính đến những vấn đề kỹ thuật liên quan đến việc đưa chiến đấu cơ từ một quốc gia NATO vào vùng chiến sự.
Tuy nhiên trong những ngày gần đây, Mỹ và các quốc gia Tây phương bắt đầu cung cấp cho Ukraine những vũ khí tối tân hơn. Mỹ sẽ gửi hệ thống rốc két cơ động HIMARS có khả năng tấn công mục tiêu cách xa 48km. Phía Anh cũng đang có kế hoạch gửi các hệ thống hỏa tiễn tối tân. Trong khi đó Reuters đưa tin rằng chính quyền Biden dự tính bán cho Kiev bốn máy bay không người lái MQ-1C Grey Eagle có trang bị hỏa tiễn Hellfire.
Các giới chức Mỹ tranh luận nhiều tuần về việc gửi HIMARS đến Ukraine vì lo ngại rằng vũ khí này có thể khiến leo thang xung đột. Vậy nên cuối cùng họ gửi rốc két tầm ngắn hơn cho Ukraine. Phía Ukraine cũng cam kết không sử dụng các vũ khí này để tấn công mục tiêu ở Nga.
Về hành động này của Mỹ, ông Biden cho rằng Mỹ “muốn thấy một Ukraine dân chủ, độc lập” nhưng không muốn khơi mào chiến tranh giữa NATO và Nga. (V.Giang) [qd]
