Ngọc Lan/Người Việt
WESTMINSTER, California (NV) – Trong khi kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa cho rằng “cuốn Một Cơn Gió Bụi cho thấy cái ‘nhân huân chính trị’ của Trần Trọng Kim,” hay Tiến sĩ Trangđài Glassey-Trầnguyễn nhận xét “Trần Trọng Kim là một nhà chính trị dù miễn cưỡng, nhưng khi đã nhập cuộc thì tận tâm” thì cựu Trung Tá VNCH Bùi Quyền, cháu của cố Thủ Tướng Trần Trọng Kim lại khẳng định “Ông bác tôi là một nhà giáo dục, một nhà văn hóa nhưng nếu nói bác tôi là một chính trị gia thì tôi không tin,” và cựu Đại Sứ VNCH Bùi Diễm, người cũng gọi ông Trần Trọng Kim bằng bác thì dè dặt “nếu nói ông là một chính trị gia thì chỉ có một từ để gọi cho đúng, đó là một chính trị gia bất đắc dĩ.”
Đó là những điều khá thú vị mà người tham dự buổi ra mắt tái bản hồi ký “Một Cơn Gió Bụi” của tác giả Trần Trọng Kim được nghe tại hội trường nhật báo Việt Báo, Westminster, vào trưa Thứ Bảy, 24 Tháng Năm.
Hồi ký tái bản “Một Cơn Gió Bụi” của cựu Thủ tướng Trần Trọng Kim. (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)
***
Hồi ký này do nhà xuất bản Sống in ấn và phát hành cùng nhiều những tài liệu hình ảnh trong phần phụ lục nhằm mục đích, như nhà báo Khánh Hòa, chủ nhiệm tuần báo này kiêm giám đốc nhà xuất bản Sống, phát biểu, để “độc giả hiểu thêm về một giai đoạn lịch sử nhiễu nhương, bi thương, cũng như để hiểu thêm những việc làm đầy nhân bản của cụ Trần Trọng Kim và chính phủ cũ trong hơn 120 ngày cầm quyền.”
“Chúng ta hãy nhắc nhau để nhớ lịch sử Việt Nam không có ngày Cách Mạng Tháng Tám, không có ngày 2 Tháng Chín, mà chỉ có ngày 11 Tháng Ba năm 1945, ngày vua Bảo Đại long trọng tuyên cáo cùng quốc dân và trên toàn thế giới: Nước Việt Nam độc lập.” Lời phát biểu này trong phần khai mạc cũng gây nên sự nên chú ý đến ngạc nhiên đối với thính giả tham dự.
Diễn giả đầu tiên là Tiến Sĩ Trangđài Glassey-Trầnguyễn. Cô cũng là người trẻ nhất tham dự buổi ra mắt quyển hồi ký này.
Tiến Sĩ Trangđài Glassey-Trầnguyễn phát biểu. (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)
Trong phần trình bày của mình, cô nhấn mạnh đến “Tính trung thực về lịch sử trong ‘Một Cơn Gió Bụi.’”
Cô cho rằng, “Trần Trọng Kim là một con người đa tài và có óc khai phóng…Độc giả cần lưu tâm điều này để đón nhận ‘một cơn gió bụi’ một cách thấu đáo, để thấy rằng những tài liệu gọi chính phủ của ông là ‘bù nhìn của Pháp và Nhật’ là sai lệch.”
“Hồi ký của ông giúp cho hậu thế hiểu được nội tình của một giai đoạn lịch sử mấu chốt, một bước ngoặc lý tưởng nhưng đã bị bẻ ngược, những chọn lựa tốt đẹp mà Việt Nam có sau khi thoát khỏi chế độ thực dân nhưng không đạt đến được, và nguyên nhân đưa đến những ngang trái này,” cô nhận xét
Theo cô, “Quyển hồi ký này là một đài tưởng niệm bằng chữ nghĩa, tưởng niệm một giai đoạn lịch sử nhiều biến động và một vận hội tốt đẹp nhưng bị bức tử của dân tộc.”
Cựu Trung Tá Bùi Quyền, lữ đoàn phó Lữ Ðoàn 3 Nhảy Dù, cũng là một diễn giả được chú ý.
Ôn gBùi Quyền phát biểu. (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)
Trong phần phát biểu của mình, ông cho rằng, “Tôi có thể khẳng định ông bác tôi là một nhà giáo dục, một nhà văn hóa nhưng nếu nói bác tôi là một chính trị gia thì tôi không tin.”
Bởi vì, như ông nói, “Đọc trong ‘Một Cơn Gió Bụi’ thì thấy bác tôi chẳng biết gì về tình hình thế giới hết. Tôi chỉ công nhận là khi ông được mời làm tổng trưởng thì ông làm được một số việc, đặc biệt trong lãnh vực giáo dục, văn hóa.”
“Người làm chính trị phải biết nắm bắt thời cuộc, lèo lái thời cuộc bằng cách mua chuộc, thuyết phục, và bằng cách khuất phục bằng mọi cách, mọi thủ đoạn nhưng tôi tin rằng bác tôi cùng mọi người trong nội các của ông không ai làm được chuyện đó,” ông nói thêm.
Tham dự buổi ra mắt sách trong tư cách một diễn giả, kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa nhận định, “Chúng ta có nhiều cách đánh giá một nhân vật như Trần Trọng Kim, một người sinh ra khi quốc gia vừa mất chủ quyền vào năm 1883. Nhưng cách đánh giá khách quan và trung thực nhất là phải đặt ông vào hoàn cảnh lịch sử thời đó, chứ không nên dùng những khái niệm đã trở thành phổ biến và được đa số chấp nhận vào thời nay.”
Theo ông, “Trần Trọng Kim là nhà giáo dục có tinh thần nâng cao dân trí chấn hưng dân khí, là người có tầm nhìn sâu xuống dưới và rộng ra bên ngoài, là người đi tìm cái chìa khóa cho đời sau hiểu được đời trước mà khỏi đánh mất quốc hồn.”
Kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa phát biểu. (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)
Cũng theo ông Nghĩa, “Trần Trọng Kim không thể nhẹ dạ về chính trị như người ta đã phê phán. Ông cũng chẳng thể là bù nhìn tay sai của Nhật của Pháp như nhiều người đã xuyên tạc.”
Ông cho rằng, “từ rất sớm, gần như sớm hơn mọi người từ Nam chí Bắc, Trần Trọng Kim đã nhìn ra bản chất Cộng Sản đằng sau phong trào Việt Minh. Trong ngần ấy tác phẩm có đặc tính ôn hòa chừng mực của mình, Trần Trọng Kim viết về người Cộng Sản với sự nghiêm khắc hiếm hoi.”
Ông đánh giá, “Cuốn sách cho thấy cái ‘nhân huân chính trị’ của Trần Trọng Kim, là những công lao chính trị của nội các Trần Trọng Kim trên nền tảng nhân bản của một bậc chính nhân quân tử.”
Diễn giả cuối cùng và cũng được chờ đợi nhiều là ông Bùi Diễm.
Cựu Đại Sứ Bùi Diễm. (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)
“Tôi không có diễn văn cũng không diễn giả mà chỉ đến đây như đến tham dự một lễ giỗ, để chia sẻ cùng mọi người vài câu chuyện có tính cách cá nhân để thấy được con người của Trần Trọng Kim trong đời thường là như thế nào,” ông Bùi Diễm mở đầu.
Ông nói, “Mặc dù nhiều người nói ông (Trần Trọng Kim) là chính trị gia nhưng mà trong nhà tôi chẳng bao giờ ông nói gì đến chính trị cả.”
Ông Diễm kể một vài câu chuyện, từ chuyện ông Kim được người Nhật đưa từ Chiêu Nam về Bangkok rồi từ Bangkok về Sài Gòn rồi gặp ông Ngô Đình Diệm, sau đó gặp Vua Bảo Đại… “để chứng minh rằng ông không biết gì nhiều về tình hình bên ngoài.”
Theo ông, “mặc dù trong cuốn sách bác tôi có viết chế độ Cộng Sản là như thế nào, nhưng thực tế là ông cũng không biết rõ sự mưu mô xảo quyệt của người Cộng Sản. Cho nên sau khi đã thôi không làm thủ tướng, ông về ở Vĩ Dạ, tôi ở với ông vài ngày, thì nghe ông nói một câu thế này ‘Người ta nghe nói Việt Minh được Mỹ ủng hộ thì không biết có đúng hay không. Nhưng mà nếu được Mỹ ủng hộ thì tôi xin nhường hết cả chứ việc chi mà họ phải cướp chính quyền! Cướp làm gì? Tôi nhường mà, có gì mà phải cướp.’”
“Cụ làm việc chính trị chỉ là bổn phận của một công dân mà thôi chứ không phải do tham vọng chính trị gì cả và sẵn sàng từ bỏ tất cả mọi thứ để trở về với vị trí của người dân thường. Cho nên nếu nói ông là một chính trị gia thì chỉ có một từ để gọi cho đúng, đó là một chính trị gia bất đắc dĩ,” ông Bùi Diễm nêu suy nghĩ.
***
“Một Cơn Gió Bụi” là cuốn hồi ký của Trần Trọng Kim (1883-1953), xuất bản lần đầu năm 1949, mang nội dung tóm lược quãng đời làm chính trị của ông (từ năm 1942 đến năm 1948). Cuốn hồi ký gồm 12 chương, mỗi chương kể về một giai đoạn cuộc đời tác giả với những sự kiện gắn kết chặt chẽ với nhau và không tách rời bối cảnh lịch sử Việt Nam khi đó.
Trong cuốn hồi ký này, ông có đề cập và nói lên suy nghĩ của mình về các sự kiện lớn xảy ra trong nước thời bấy giờ như sự thành lập chính phủ Việt Nam do ông làm thủ tướng, sau đó là Cách Mạng Tháng Tám, sự cầm quyền của Việt Minh, cùng cuộc chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất do Việt Minh phát động.
Tác giả Trần Trọng Kim là một học giả, thủ tướng đầu tiên của Việt Nam năm 1945, cũng là đồng tác giả bộ Quốc Văn Giáo Khoa Thư nổi tiếng đối với bao thế hệ học sinh Việt Nam.
—–
Liên lạc tác giả: [email protected]
