Hà Giang/Người Việt
RIVERSIDE, California (NV) – Khoảng 11 giờ 15 sáng, tại trường trung học Arlington High School, giữa lúc buổi thảo luận về chương trình dinh dưỡng trẻ em do New American Media (NAM), The California Endowment và Học Khu Riverside đồng bảo trợ, đang trở nên hấp dẫn, mùi thịt nướng ở đâu bốc lên, thoạt đầu thoang thoảng, rồi dần đà ngào ngạt, khiến nhiều người trong cử tọa, đa số là giới truyền thông, phải nén tiếng xít xoa.
Học sinh một trường trong Học Khu Riverside xúm quanh quầy rau xà lách mới của trường trong giờ ăn trưa. (Hình: Riverside School District cung cấp)
“Mới hơn 11 giờ, nhưng mùi thơm làm tôi đói rồi đó.” Một ký giả trẻ thốt lên.
Ông Rodney Taylor, tổng giám đốc Dịch Vụ Thực Phẩm của Học Khu Riverside, mỉm cười, rồi giải thích: “Các lò nướng đang bắt đầu làm việc, chuẩn bị cho bữa ăn trưa. Ðặt lò nướng ngoài trời là một trong những chiến thuật của chúng tôi. Nướng thịt ngoài trời, làm cho cả trường thơm lừng lên, làm học sinh thấy đói. Trong lúc xếp hàng, học sinh sẽ thấy thịt tươi đang bị những ngọn lửa làm chín dần. Cạnh lò nướng, đủ các loại rau củ và trái cây tươi được xếp ngay ngắn trong các khay lớn.”
Thay đồ hộp bằng thịt tươi, thay Coke, Sprite và các loại nước ngọt bằng nước lọc, loại bỏ những thức ăn nhiều muối như chip, đồ hộp hay “mystery meat” ra khỏi thực đơn, thay trái cây đóng hộp bằng trái cây tươi, dọn nhiều rau quả cho các bữa ăn, là điều ông Rodney Taylor, và hơn 300 nhân viên của ông tại học khu, đã cố gắng thực hiện từ vài năm qua.
Ðây là một trong những học khu trên toàn quốc đang nỗ lực tham gia vào mặt trận chống nạn trẻ em mập phì, ngày càng bành trướng tại Hoa Kỳ, bằng cách vừa cung cấp một thực đơn nhiều dinh dưỡng, và lành mạnh hơn cho học sinh, vừa tạo thói quen ăn uống tốt cho các em sau này.
Mập phì, vấn đề an ninh quốc gia
Theo tài liệu của tổ chức Food Reseach and Action Center, tính đến cuối năm 2010, tỷ lệ người lớn ở Mỹ bị thừa cân là 69%, hơn 36% trong số đó bị mập phì. Tỉ lệ thừa cân của trẻ em từ tuổi vị thành niên trở xuống là 32%, trong đó 17%, tức gần 13 triệu em, bị bệnh mập phì.
Gọi nạn mập phì ngày càng lan rộng là một “dịch,” cơ quan National Center for Health Statistics cho biết từ năm 1970 đến giờ, số người lớn và trẻ em Mỹ bị mập phì tăng gấp đôi.
Tệ hơn thế nữa, vẫn theo National Center for Health Statistics, những người mập phì thời nay có trọng lượng nặng hơn cách đây một thập niên khoảng 12%.
Lên tiếng cảnh báo về hiện tượng này, ông John M. Shalikashvili, cựu tham mưu trưởng Quân Ðội Hoa Kỳ, nói: “Dịch mập phì là một vấn đề an ninh quốc gia. Mập phì tăng rủi ro cho bệnh tim, tiểu đường và ung thư. Thừa cân và mập phì hiện là nguyên nhân hàng đầu khiến nhiều thanh niên thiếu nữ Hoa Kỳ không thể nhập ngũ.”
“Tôi không quá lời đâu! Hãy tưởng tượng một quốc gia mà đa số người dân đều bị thừa cân, mập phì hay bệnh hoạn.” Ông Shalikashvili nhấn mạnh.
“Healthy, Hunger-Free Kids Act of 2010”
Ðể đáp ứng với nguy cơ này, vào Tháng Mười Hai, 2010, Tổng Thống Obama ký đạo luật “Healthy, Hunger-Free Kids Act 2010,” đòi hỏi Bộ Canh Nông Hoa Kỳ (USDA) phải cập nhật tiêu chuẩn dinh dưỡng cho thức ăn của trẻ em tại trường học, sao cho những bữa ăn này phải đầy đủ dinh dưỡng và lành mạnh.
Ðể tạo điều kiện cho luật được thực hành đúng đắn, vào cuối Tháng Giêng, USDA công bố tiêu chuẩn dinh dưỡng cho các bữa ăn trưa và ăn sáng tại trường. Luật “Healthy, Hunger-Free Kids Act 2010” đòi bữa ăn trưa của mọi học khu trên toàn quốc phải theo đúng tiêu chuẩn dinh dưỡng này bắt đầu từ ngày 1 Tháng Bảy. Riêng bữa ăn sáng, các học khu phải theo đúng tiêu chuẩn trong vòng ba năm.
“Healthy, Hunger-Free Kids Act 2010” tạo ra sự thay đổi lớn nhất trong thực đơn tại trường của học sinh trong vòng 15 năm qua, một thay đổi ảnh hưởng đến sức khỏe của 32 triệu học sinh ăn trưa và 12 triệu học sinh ăn sáng tại trường mỗi ngày.
Không chỉ bắt thực đơn phải thay đổi, đạo luật này có điều khoản tặng các trường đạt được tiêu chuẩn dinh dưỡng thêm 6 cent ($.06) cho mỗi buổi ăn trưa, điều khoản tài trợ việc thiết lập mạng lưới giữa nông trại và trường học, cũng như khoản đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho các nhà cung cấp dịch vụ thực phẩm cho học sinh ở trường.
Vận động để cho ra đời một bộ luật không dễ, nhưng làm sao để luật được thi hành cũng không kém phần khó khăn, vì không phải học khu nào cũng đáp ứng được các tiêu chuẩn mới này một cách dễ dàng.
Học Khu Riverside đi tiên phong
Khai giảng niên học 2012, Học Khu Riverside được tiểu bang California chọn làm học khu kiểu mẫu, đóng vai trò lãnh đạo trong việc đẩy mạnh việc thi hành luật “Healthy, Hunger-Free Kids Act 2010” trên toàn tiểu bang.
Lý do là vì các chuyên gia dịch vụ thực phẩm (Food Services) tại đây đã bắt tay vào việc cải tiến thực đơn cho 43,000 học sinh theo học tại 47 trường trong học khu này hơn bảy năm nay, từ lúc học khu mời được ông Rodney Taylor, một chuyên gia về dịch vụ thực phẩm, về hợp tác.
Lúc ấy, học khu tìm cách tuyển ông Taylor là vì lý do ngân sách. Ngày ông về làm việc, ngân quỹ thực phẩm của học khu bị thâm thủng $3.1 triệu. Trao đổi với hội đồng quản trị của học khu lúc đó, ông Taylor kể, ông nhấn mạnh về hoài bão cả đời của mình là muốn dọn các món ăn tươi tốt, đầy đủ chất bổ cho học sinh, cũng như tạo cho các em một “thói quen ăn uống lành mạnh sau này”.
Cũng theo lời kể của ông Taylor, vài vị trong hội đồng quản trị nhắc nhở ông là làm gì thì làm, cũng phải nhớ cân bằng ngân quỹ hiện đang bị thâm thủng, có vị còn nói thẳng với ông là vừa muốn cân bằng ngân quỹ, vừa muốn tăng chất dinh dưỡng, có lẽ là “ước mơ khó thực hiện được”.
Không chỉ cân bằng được ngân quỹ, sau bảy năm dưới sự lãnh đạo của ông, quỹ thực phẩm đã có dư được hơn $2 triệu, dự định sẽ được dùng để tân trang dụng cụ nấu ăn và bảo quản thực phẩm cho phòng ăn của mọi trường học.
Trả lời câu hỏi của phóng viên nhật báo Người Việt về bí quyết thành công, ông Taylor giải thích: “Bước đầu tiên của chúng tôi tạo ra quầy xà lách, mua rau trái từ các nông trại địa phương thay vì mua ở siêu thị, vừa rẻ hơn, vừa tươi ngon hơn, xây các lò nướng ngoài trời, từ từ tạo ra những món ăn ngon miệng, nâng số học sinh ăn trưa ở học khu từ 40% lên đến hơn 70%. Với số thu lớn hơn, chúng tôi mời được đầu bếp Ryan Douglas nổi tiếng về cộng tác, và cứ thế mà phát triển…”
Ðầu bếp Ryan Douglas, người phụ trách thực đơn, tuyển và huấn luyện hơn 300 nhân viên của các phòng ăn trong học khu, tiếp lời: “Ðể xem học sinh thích ăn gì, chúng tôi tổ chức nhiều buổi nếm thức ăn, hỏi ý kiến học sinh, và chăm chú tạo những món ăn vừa tươi tốt vừa ngon miệng, vừa bổ dưỡng.”
Ðầu bếp này nói thêm: “Có một điều mà đa số học sinh và cả phụ huynh không để ý là thức ăn no bụng không hẳn là đầy đủ bổ dưỡng. Chẳng hạn các em ăn một gói chip, uống một lon nước ngọt, ăn một cái hotdog sẽ thấy no ngay lúc đó, nhưng vì những món này thiếu chất bổ, chỉ vài tiếng sau lại thấy đói, và lại ăn những thức ăn tương tự, và kết quả là thừa cân, mà người vẫn thiếu dinh dưỡng.”
Ðầu bếp Ryan Douglas (giữa), người phụ trách thực đơn của Học Khu Riverside, trò chuyện với nhân viên tại một nông trại lúc mua rau tươi cho học sinh. (Hình: Riverside School District cung cấp)
Em Louis Najera, học trò của học khu Riverside từ lớp 7, hiện là học sinh lớp 11 của trường Arlington High School, cho biết em là nhân chứng “sự thay đổi từ từ” trong những bữa ăn ở trường, kể: “Ðến lớp 9 thì tụi em kêu ca là không có chip nữa, mà thay vào đó là trái táo hay trái cam. Ðến lớp 10 thì không có nước trái cây đóng hộp nữa mà là nước lạnh vắt chanh và dưa leo thái mỏng, hay trái đào. Ðặc biệt là trái cây trông không đẹp không hoàn hảo như ở chợ, nhưng cắn vào mới thấy giòn, ngọt, ngon hơn nhiều.”
“Ðặc biệt là bây giờ đi học về em không thấy đói phải chạy ngay vào tủ lạnh nữa, mà có thể chờ ăn cơm tối với gia đình.” Em Louis tâm sự với phóng viên báo Người Việt.
Rồi Louis cười tươi: “Chị biết cái hình vẽ ‘School Food is Nasty!’ không? Tụi em bây giờ bảo nhau. Hình đó xưa rồi và sai rồi. Thực phẩm trường học thực ra rất ngon! Ít nhất là trong Học Khu Riverside.”
––
Liên lạc tác giả: [email protected]
