LOS ANGELES, California (NV) – Một số công ty xăng ở California bị tố cáo sử dụng trí thông minh nhân tạo (AI) để tăng giá xăng trong một vụ kiện liên bang.
Theo nhật báo Los Angeles Times hôm Thứ Tư, 1 Tháng Bảy, đơn kiện này tố cáo một số công ty xăng đang thông đồng trong việc sử dụng nhu liệu AI để tăng giá xăng và còn thử thách luật chống độc quyền của California trong lúc có nhiều người đang lo ngại về công nghệ ảnh hưởng đến chi phí sinh hoạt như thế nào.
Đơn kiện tập thể tố cáo mười mấy công ty và công ty con của họ, trong đó có Walmart và 7-Eleven, sử dụng nhu liệu AI để tăng giá. Công ty cung cấp nhu liệu đó là Kalibrate, và họ là một bị cáo của vụ kiện.
Đơn kiện cho biết nhu liệu của Kalibrate khuyến khích cây xăng cung cấp thông tin giá xăng, sau đó sử dụng nhu liệu AI, có tên Kalibrate Fuel Prices, để đưa ra giá xăng. Những tài liệu quảng cáo của Kalibrate cho biết sẽ giúp các công ty xăng “vắt hết lợi nhuận.”
Vấn đề mà vụ kiện này muốn nhắc đến là cách nhiều công ty sử dụng công nghệ, trong đó có AI, để tăng giá.
Trong một vụ kiện của năm 2024, chính phủ liên bang kiện một công ty có nhu liệu về thông số thuật toán được chủ nhà sử dụng để đăng thông tin riêng tư về giá thuê nhà lên mạng, sau đó nhu liệu đề nghị họ định giá thuê nhà lại, làm giá thuê chung cư tăng.
Trong năm 2025, nhiều nhà báo phát hiện công ty giao hàng tạp hóa Instacart thử nghiệm định giá bằng AI, làm một số mặt hàng có giá chênh lệch đến $3.
Các luật sự trong vụ kiện công ty xăng cho rằng công nghệ đang tạo ra nhiều vi phạm luật chống độc quyền. Tuy các công ty không thảo luận trực tiếp với nhau về cách định giá, nhu liệu cho phép họ chia sẻ thông tin và giữ giá cả trên một mức nào đó.
Họ viết trong đơn kiện: “Hình ảnh điển hình về những vụ tăng giá là một giao kèo bí mật giữa các đối tác đang hút xì gà trong một căn phòng đầy khói. Nhưng vì công nghệ ngày càng tiến bộ, đối tác đó có nhiều cách để tăng giá hơn mà không cần xì gà hay khói thuốc và căn phòng.”
Các luật sư đó đại diện cho hai công ty luật, trong đó có một số người từng làm việc cho Ủy Ban Thương Mại Liên Bang (FTC) trong thời kỳ thi hành luật chống độc quyền nghiêm ngặt dưới chính quyền Joe Biden.
LA Times liên lạc với những công ty xăng bị kiện, nhưng chỉ có Walmart trả lời, cho biết họ sẽ giải thích những cáo buộc tại tòa án.
Trong thông cáo, công ty Kalibrate bác bỏ các cáo buộc.
Ông Matias Toye, giám đốc pháp lý của Kalibrate Technologies, viết: “Chúng tôi không đồng ý với những cáo buộc trong đơn kiện và sẽ bào chữa cho công ty hết mình. Kalibrate cam kết phục vụ khách hàng bằng công nghệ định giá xăng đúng luật, và chúng tôi sẽ hỗ trợ khách hàng khi vẫn coi trọng vụ kiện.”
Vụ kiện này xảy ra khi nhiều người tiêu dùng không thể mua được những thứ cơ bản cho cuộc sống. Một khảo sát gần dây của Gallup cho thấy người Mỹ đang lo ngại nhiều nhất về giá thuê nhà và giá năng lượng như giá xăng.
Tại California, cư dân trả nhiều tiền đổ xăng nhất Hoa Kỳ. Thuế và các chi phí môi trường cùng chiến tranh Iran làm tăng giá xăng. Theo Hiệp Hội Xe Hơi Mỹ, giá xăng trung bình hiện nay ở California là $5.43/gallon, cao hơn các tiểu bang như Texas và Oklahoma đến $2.
Đơn kiện tố cáo nhu liệu của Kalibrate làm giá xăng tại các cây xăng tăng cao. Các luật sư dẫn chứng một nghiên cứu cho thấy khi một cây xăng sử dụng nhu liệu đó, giá tại cây xăng này tăng trung bình 6 cent/gallon..
Luật chống độc quyền của California được đưa ra vào năm 1907, biến việc các công ty thỏa thuận để định giá thành bất hợp pháp. Các chuyên gia cho biết điều đó chống cạnh tranh và gây khó khăn cho người tiêu dùng.
Đến năm 2025, các nhà lập pháp cập nhật luật này, cho biết các công ty không cần phải liên lạc trực tiếp với nhau nữa, mà bây giờ có thể sử dụng nhu liệu về thuật toán để định ra một giá chung.
Có vài nhóm phản đối thay đổi đó, trong đó có Phòng Thương Mại California, cho rằng ngôn ngữ mới của luật quá mơ hồ. Ông Eric Enson, luật sư đại diện Phòng Thương Mại California, cho biết các doanh nghiệp sử dụng thuật toán để định giá không có nghĩa là họ muốn tăng giá.
Đây không phải là lần đầu tiên việc sử dụng thông tin riêng tư về giá cả trong nhu liệu thuật toán là mục tiêu của kiện tụng.
Vào năm 2024, Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ kiện RealPage, một công ty nhu liệu ở Texas, tố cáo họ lấy thông tin riêng từ chủ nhà để định giá thuê nhà và làm những người quản lý đất khó tránh được những đề nghị về giá cả.
Trong một trường hợp, một chủ nhà báo với RealPage họ tăng giá thuê chỉ một tuần sau khi sử dụng nhu liệu của công ty này. Chỉ sau một năm, giá thuê nhà của họ tăng 25%.
Đến năm 2025, Bộ Tư Pháp đồng ý thỏa thuận của RealPage, yêu cầu công ty đó không lấy thông tin giá thuê từ chủ nhà nữa.
Trong trường hợp của Instacart, công ty đó cho biết họ không cho các chợ hay siêu thị sử dụng công nghệ để định giá khác nhau cho từng khách hàng, sau khi một báo cáo cho thấy có những lúc giá của một số mặt hàng chênh lệch đến $10 đối với nhiều khách hàng khác nhau.
Vì người tiêu dùng đang phải thắt lưng buộc bụng, ông Ted Mermin, tổng giám đốc Trung Tâm Luật Tiêu Dùng và Công Lý Kinh Tế của đại học UC Berkeley, cho biết đang có nhiều người chú ý đến cách định giá của các công ty.
Chính phủ liên bang và các tiểu bang đang điều tra cách định giá của nhiều công ty tạo ra được lợi nhuận, tạo ra nhiều sự chỉ trích vào cách định giá bằng theo dõi thông tin hơn.
Định giá bằng cách theo dõi thông tin là khi một công ty sử dụng thông tin cá nhân của một khách hàng để cho họ thấy giá phù hợp với họ nhất, thay vì tính cùng một giá cho mọi khách hàng. California đang có một dự luật ở Hạ Viện tiểu bang để cấm cách định giá đó.
Vào năm 2024, FTC yêu cầu tám công ty công khai cách họ sử dụng công nghệ như AI và thuật toán để định giá riêng cho khách hàng. Trong báo cáo, FTC cho biết những công ty định giá bằng cách theo dõi thông tin tăng lợi nhuận từ 2% đến 5%, và còn giảm được nhiều chi phí.
Vào Tháng Giêng năm nay, Bộ Trưởng Tư Pháp Rob Bonta của California công bố điều tra cách định giá bằng cách theo dõi thông tin, nhưng chưa nói tiểu bang đã thực hiện điều gì chưa. (TL) [đ.d.]
