SACRAMENTO, California (NV) – Các nhà lập pháp California bỏ ra $128 tỷ cho giáo dục trong ngân sách của tài khóa 2026-2027, và điều đó sẽ có nhiều thay đổi cho mọi cấp giáo dục của tiểu bang.
Theo nhật báo The Orange County hôm Thứ Năm, 9 Tháng Bảy, ngân sách California có tổng cộng $350 tỷ, và $128 tỷ trong đó là cho giáo dục, gồm có trường học công lập, đại học cộng đồng, và học sinh khuyết tật.
Ngân sách còn tăng cường những chương trình hỗ trợ học sinh mới nhập cư, những người cần học tiếng Anh, và những người cần hỗ trợ tài chánh để tiếp tục học sau trung học.
Tuy nhiên, ngân sách cũng có một số yếu tố gây tranh cãi về chuyện trường học sẽ nhận được bao nhiêu tiền, làm các lãnh đạo giáo dục, nghiệp đoàn giáo viên, và thậm chí một số ứng cử viên chính trị, bất mãn.
Dưới đây là một số thay đổi mà ngân sách mới sẽ mang lại cho hệ thống giáo dục California.
Thay đổi cơ cấu của Bộ Giáo Dục California
Vào Tháng Giêng, Bộ Giáo Dục California sẽ không thuộc quyền điều hành của bộ trưởng giáo dục nữa. Hội Đồng Giáo Dục của tiểu bang sẽ mở rộng từ 11 thành 13 ủy viên, cho văn phòng thống đốc và Quốc Hội California nhiều quyền kiểm soát hơn.
Quyền điều hành và quản lý của Bộ Giáo Dục California, từng nằm trong tay bộ trưởng, bây giờ sẽ được giao cho một “chủ tịch giáo dục” do thống đốc bổ nhiệm, trong khi Thượng Viện và Hạ Viện sẽ chọn hai ủy viên mới cho Hội Đồng Giáo Dục.
Thống Đốc Gavin Newsom, người ủng hộ thay đổi này, cho biết “tiểu bang không thể trì hoãn những cải cách thường được đề nghị trong cả một thế kỷ vừa qua.”
Trung tâm nghiên cứu Phân Tích Chính Sách Giáo Dục California cho biết trong báo cáo của Tháng Mười Hai năm ngoái, những cải cách này sẽ tạo ra “vai trò rõ ràng hơn, điều phối tốt hơn và lãnh đạo chặt chẽ hơn.”
Ông David Goldberg, chủ tịch Hiệp Hội Giáo Viên California, cho rằng thay đổi này có thể bắt học sinh và các nhà giáo chịu theo “sự tùy hứng chính trị” của văn phòng thống đốc trong tương lai.
Thay đổi này còn có nghĩa là bộ trưởng giáo dục mới của tiểu bang sẽ giữ chức vụ có mục đích chính là vận động chính sách, là “tiếng nói không theo đảng nào vì lợi ích của công chúng.”
Cử tri sẽ chọn giữa hai ứng cử viên là ông Richard Barrera và bà Sonja Shaw vào Tháng Mười Một, và cả hai người đều chỉ trích thay đổi vai trò của bộ trưởng giáo dục.
Trong một thông cáo, ông Barrera, một cố vấn chính sách cấp cao của Bộ Giáo Dục California, cho rằng thay đổi này là một quá trình “vội vã và bí mật.”
Trong một cuộc phỏng vấn với đài Fox News, bà Shaw, chủ tịch Học Khu Chino Valley, cho rằng thay đổi này là “tấn công trực tiếp vào Hiến Pháp California và ý chí của cử tri.”
Thay đổi chi phí cho trường học
Ngân sách cuối cùng của tiểu bang có kèm theo kế hoạch giữ lại $3.9 tỷ chi phí cho trường học, làm một số lãnh đạo giáo dục phẫn nộ.
Kế hoạch này có mục đích đề phòng trường hợp tiểu bang có thu nhập thấp hơn dự tính. Số tiền đó sẽ được giữ lại cho đến đầu năm 2027 khi thống đốc mới đánh giá lại tình hình tài chánh với những nguồn thu nhập rõ ràng hơn.
Một đạo luật có tên Prop. 98 được cử tri thông qua vào năm 1988, tạo ra chi phí tối thiểu cho các trường K-12 công lập và đại học cộng đồng. Mỗi năm, chi phí cho Prop. 98 được tính theo tỉ lệ của thu nhập, khoảng 40%, hay dựa theo chi phí của năm trước và điều chỉnh lại phù hợp với số học sinh và lạm phát.
Prop. 98 có hơn $125 tỷ trong tài khóa trước, và năm nay có $128 tỷ. Ngân sách có $9.8 tỷ trong quỹ dự phòng.
Ông Goldberg cho rằng các nhà lập pháp nên bảo vệ học sinh, thay vì làm ngơ những yêu cầu trong Hiến Pháp.
“Lãnh đạo của tiểu bang phải ưu tiên những nỗ lực tăng thu nhập, nhất là khi California là kinh tế lớn thứ tư thế giới, nhưng các nhà giáo phải tìm cách chống lại việc bị sa thải và cắt giảm phúc lợi y tế. Điều đó gây ra nhiều bất ổn trong lớp học và làm hại đến học sinh,” ông Goldberg viết trong thông cáo.
Một thay đổi khác trong ngân sách là cách cung cấp chi phí những chương trình Mẫu Giáo. Trước đây, những chương trình Mẫu Giáo tư nhân được hỗ trợ bằng quỹ chung, nhưng bây giờ được hỗ trợ bằng tiền trong Prop. 98.
Thay đổi cho nghỉ phép được nhận lương và các chương trình sau giờ học
Trường học ở California sẽ nhận được 4.31% tiền điều chỉnh chi phí sống, cao hơn yêu cầu 2.87% trong Hiến Pháp California. Điều này cho phép nhân viên của đại học cộng đồng và các trường K-12 được nghỉ phép đến 14 tuần vẫn nhận lương khi có thai vào năm học sắp tới.
Các trường công lập sẽ có thêm tiền sử dụng tùy ý qua $5 tỷ từ Trợ Cấp Tùy Chọn Phát Triển Chuyên Môn, nhiều hơn $2 tỷ so với năm ngoái.
Những chương trình sau giờ học và chương trình mùa Hè cho học sinh K-6 có thêm $64 triệu qua Chương Trình Mở Rộng Cơ Hội Học.
Thay đổi cho học sinh mới nhập cư và giáo viên Anh Ngữ
Ngân sách bỏ ra $100 triệu cho một chương trình hỗ trợ học sinh và gia đình mới nhập cư vào Hoa Kỳ. Đó là chương trình Người Mỹ Mới Trong Trường California, sẽ cung cấp chi phí cho phát triển Anh Ngữ, các chương trình giảng dạy và các khóa học cho học sinh mới nhập cư và gia đình qua trợ cấp cho học khu.
Chương trình này gần như thay thế một chương trình tương tự được bắt đầu vào năm 2017.
Các nhà lập pháp từng kêu gọi ngân sách bỏ ra $350 triệu cho chương trình mới, nhưng chỉ lấy được $100 triệu, và Bộ Giáo Dục California sẽ phụ trách phân phối tiền.
Chương trình cũ từng nhận được $6.9 triệu để chia đều cho 20 học khu khắp tiểu bang, có cả hai học khu Garden Grove và Santa Ana, cũng như Sở Giáo Dục Los Angeles County.
Tiểu bang còn bỏ ra $10 triệu cho một chương trình khuyến khích học sinh trung học lấy chứng chỉ dạy tiếng Anh. Những khoản trợ cấp đó có thể lên đến $600,000 và được thưởng dựa theo mức cạnh tranh. Số tiền đó sẽ giúp học sinh lấy chứng chỉ dạy cho những người cần học tiếng Anh bằng cách hợp tác với cao đẳng và đại học.
Chương trình này là một phần của nỗ lực “California Toàn Cầu 2030” của Bộ Giáo Dục bắt đầu năm 2018, có mục tiêu là giúp 50% học sinh K-12 thông thạo ít nhất hai ngôn ngữ.
Thay đổi cho sinh viên mượn nợ học phí
Một chương trình giáo dục tài chánh miễn phí và giúp đỡ sinh viên kiểm soát nợ học phí của họ đã hết hạn sau hai năm.
Chương trình này bắt đầu vào tài khóa 2024-2025 và giúp được hơn 3,000 sinh viên trong hai năm, theo Bộ Tài Chánh California. Chương trình này nhận được $10 triệu vào năm đó.
Tuy nhiên, những chương trình và nỗ lực khác của đại học được hỗ trợ nhiều hơn trong ngân sách mới.
Chương trình Học Bổng Trung Lưu, cấp đến $250,000 cho sinh viên vào đại học tiểu bang hay đại học cộng đồng, sẽ nhận được thêm $167 triệu.
Các đại học cộng đồng California sẽ nhận được $63.8 triệu để tăng số người ghi danh lên 2.5%. Tiểu bang còn bỏ ra $70 triệu cho một chương trình hỗ trợ tài chánh cho sinh viên nhập cư trái phép.
Những thay đổi cho giúp đỡ học sinh khuyết tật
Các hệ thống giáo dục cho học sinh khuyết tật khắp tiểu bang sẽ có thêm $2.4 tỷ trong tài khóa này, tăng 43% so với năm ngoái và là khoản đầu tư lớn nhất trong lịch sử của tiểu bang.
Trong khi đó, Quốc Hội California đang cân nhắc một dự luật tạo ra mạng lưới giáo dục đặc biệt đầu tiên của tiểu bang “để bảo đảm gia đình được đào tạo và có các công cụ để vận động cho học sinh khuyết tật.”
Đây là dự luật của Dân Biểu Stephanie Nguyễn (Dân Chủ-Elk Grove), sẽ cung cấp $2.4 triệu trong ba năm cho Hội Đồng Phát Triển Khuyết Tật Tiểu Bang để tạo ra mạng lưới đó.
“Đây là một bước quan trọng để hỗ trợ phụ huynh khi họ đi vào hệ thống giáo dục đặc biệt. Số tiền này bảo đảm phụ huynh sát cánh nhau để giữ quyền lợi cho học sinh khuyết tật,” Dân Biểu Stephanie Nguyễn cho biết.
Theo văn phòng của bà, California có hơn 800,000 học sinh khuyết tật. (TL) [đ.d.]
