Văn Lan/Người Việt
GARDEN GROVE, California (NV) – Những trái tim thổn thức, những giọt nước mắt thầm của khán giả khi vở tuồng cải lương tâm lý xã hội “Tấm Lòng Của Biển,” một tuyệt phẩm của soạn giả Hà Triều-Hoa Phượng, trình diễn trên sân khấu đài SBTN, hôm Chủ Nhật, 4 Tháng Sáu. Không chỉ khán giả có mặt tại đài, mà khán giả khắp nơi trên thế giới, trên toàn Hoa Kỳ, và tại địa phương đều theo dõi được qua truyền hình trực tiếp trên băng tần 57.22.
Các nghệ sĩ Bảo Quốc (vai Ông Đệ), Cẩm Thu (Dì Hai ở vú), Tuấn Châu (Giáo Oanh, chồng của Dì Hai), Hồng Loan (Thanh, con gái Ông Đệ), Chí Sang (Tấn, con trai Ông Đệ), Phillip Nam (Cử Hưng, chồng sắp cưới của Thanh), Quỳnh Hoa (Xuân, người làm nhà Ông Đệ), đã xuất sắc trong từng vai diễn, khiến thính phòng như đang ở trong chuyện đời thường của xã hội Việt Nam vào thập niên 50 của thế kỷ trước.
Tất cả câu chuyện diễn ra trong nhà ông Đệ, từ phòng khách tới nhà bếp, và các nghệ sĩ đều thể hiện xuất sắc nội tâm vai diễn của từng nhân vật, qua tình mẹ thiêng liêng cùng những cảm xúc chân thật, những thông điệp sâu sắc nhất, khiến khán giả mủi lòng rơi lệ.
Tuồng cải lương “Tấm Lòng Của Biển” dù đã xuất hiện trên sân khấu cải lương miền Nam từ thập niên 60, đến nay đã hơn 60 năm nhưng vẫn còn ăn khách, kể về một bà mẹ nghèo (dì Hai ở vú) có chồng là giáo Oanh bị tù đày, nhà cửa thiếu thốn không nuôi nổi đứa con gái mới sanh, phải đành lòng làm giấy giao con cho ông bà Đệ, một gia đình thương gia giàu có nuôi dưỡng. Ông Đệ đặt tên con gái là Thanh.
Hơn 20 năm sau, Thanh lớn lên học hành giỏi giang và sắp có chồng là cử Hưng, cũng là một cử nhân, con của một gia đình thương gia giàu có, anh tìm cách cho Thanh biết ông Đệ dự tính tục huyền với dì Hai ở vú. Điều này gây sự bực bội trong lòng, khiến Thanh khinh bạc với bà vú chính là mẹ ruột của mình, nhưng vì vô tình không biết nên cô ra mặt đối xử tàn tệ và đuổi bà ra khỏi nhà.
Khi giáo Oanh ra tù, nhiều lần lén lút gặp bà vú để muốn nói cho con biết sự thật, nhưng bà năn nỉ xin ông cho bà giữ im lặng như bao nhiêu năm qua, chỉ vì muốn con được vẹn tròn hạnh phúc khi sắp cưới chồng, và bà bỏ nhà ra đi.
Đúng lúc ấy thì Tấn, con trai ruột ông bà Đệ, buồn vì thi rớt nên chán đời sinh ra bê tha, phần vì bị cha la rầy nên bỏ nhà ra đi, nay trở về trao lá thơ của mẹ viết cho anh trước khi bà mất, dặn dò rằng phải sống hòa thuận thương yêu và coi Thanh như chị ruột của mình. Đến lúc đó Thanh mới biết được dì Hai ở vú chính là mẹ ruột của mình, cô vô cùng hối hận, quỳ lạy xin mẹ tha thứ và cho dù bên nhà chồng có từ hôn, cô cũng chấp nhận.
Đây là đoạn cao trào nhất của tuồng cải lương “Tấm Lòng Của Biển,” khi tình mẹ con, chồng vợ, cha con, chị em đều thể hiện một cách trọn vẹn. Lúc đó thì cử Hưng cũng cảm động vì tấm lòng của người mẹ hy sinh cả cuộc đời cho con, nên vẫn tiến tới hôn nhân với Thanh. Và ông Đệ ngập tràn hạnh phúc khi Tấn nhào vô ôm cha ruột của mình.
Là một nền ca cổ nhạc lâu đời của miền Nam, cải lương đã chiếm trọn cảm tình của khán giả với những vở tuồng đặc sắc trên sân khấu, với tình tiết éo le gay cấn thay đổi theo từng màn diễn khiến khán giả say mê theo dõi, nhất là lời thoại của các nhân vật thật hay và đúng chất giọng, phong cách của người miền Nam. Đặc biệt nhất là lời đối thoại luôn toát ra vẻ lịch sự văn vẻ, tuy sắc sảo nhưng vẫn đậm nét văn chương chứ không “cải lương” hay “sến” như nhiều người gán ghép.
Như khi cậu Tấn nói với chị Hai: “Chị không biết sự tích con cá bạc má này hả? Tay mang khăn gói theo chồng/ Cá kêu mặc má, theo chồng cứ theo.’ Nó ở bạc với má nó, nên khi chết nó trở thành con cá bạc má. Nhưng mà thôi, cứ quăng bỏ nó đi. Em nghĩ trong nhà này sẽ còn con cá bạc má thứ hai nữa…” để ám chỉ chị của mình ăn ở bạc bẽo với mẹ là dì Hai ở vú, lời nói ẩn dụ trách cứ nhưng không độc địa sâu cay. Hoặc như chị mình sắp đi chơi với cử Hưng ở Cấp (Vũng Tàu) cậu Tấn lại nói xa nói gần rằng: “Nếu sáng nay đi du ngoạn, chắc chị sẽ không tiếc lời ca tụng cảnh biển rộng trời cao. Đối với cảnh vật vô tri thì người ta hay bày tỏ mối cảm tình tha thiết. Nhưng giữa con người thì mọi tình cảm kia nó hời hợt, mong manh…”
MC Kim Nhung cho rằng: “Người mẹ trong vở tuồng ‘Tấm Lòng Của Biển’ là vai đau khổ nhất vì phải giao con cho người khác nuôi nhưng cũng hạnh phúc nhất khi vẫn được ở bên con, nuôi con bằng bầu sữa của mình và thấy con được sống hạnh phúc trong một gia đình giàu có. Nhưng đau khổ nhất khi con gái không hề biết bà vú chính là mẹ ruột của mình.”
Nghệ sĩ Tuấn Châu chia sẻ: “‘Tấm Lòng Của Biển’ là vở tuồng tâm huyết nhất của tôi khi theo đoàn Thanh Minh-Thanh Nga trình diễn khắp nơi, khi bác Tám Vân truyền nghề lại cho các anh chị em nghệ sĩ cách nay cũng khoảng 40 năm.”
Anh cho hay: “Tuồng này có sức thu hút khán giả rất mạnh, và giáo Oanh là một vai diễn rất khó, làm sao lấy được nước mắt của khán giả, khi thể hiện người cha khi ra tù, điều đau khổ nhất là ông muốn trở về với gia đình vợ con mình, nhưng không thể được vì vợ ông vẫn phải chấp nhận chịu đựng làm bà vú, bị con mình ra mặt khinh khi chỉ vì muốn con mình giữ được hạnh phúc khi sắp lấy chồng.”
“Xin cám ơn anh Trúc Hồ và đài SBTN đã hết sức gìn giữ và ủng hộ Đoàn Cổ Nhạc Phương Nam, để khán giả được thưởng thức. Mong khán giả thương mến Cổ Nhạc Phương Nam, để bộ môn cổ nhạc không bị mai một, cùng hỗ trợ đài SBTN để có thể ba tháng chúng tôi sẽ có một tuồng và mời bà con tham dự,” nghệ sĩ Tuấn Châu bộc bạch.
Trong khi vở tuồng diễn ra trên sân khấu, khán giả từ khắp nơi đã gọi vào đài để ủng hộ, trong đó cô Ánh Anderson ở Seattle, Washington, đã ủng hộ $1,000. Cô là người luôn ủng hộ tinh thần và vật chất để giúp SBTN có những chương trình hay và ý nghĩa cho cộng đồng Việt Nam ở hải ngoại.
Ông Hai Tỷ, từ El Monte, Los Angeles, lái xe về dự, cho hay: “Tình mẹ bao la thương con như biển trời. Ở xã hội nào cũng có những người con hiếu để với cha mẹ, nhưng cũng có những loại người xem nhẹ tình thương với mẹ cha. Qua tuồng này, tôi rất cám ơn các nghệ sĩ đã cống hiến vở tuồng quá hay, đáng để cho lớp trẻ ở đây học hỏi, với điều kiện phải được quảng bá rộng rãi hơn nữa.”
Nghệ sĩ Bảo Quốc chia sẻ: “Vở tuồng này in dấu ấn rất sâu đậm của Đoàn Thanh Minh-Thanh Nga của gia đình ba má tôi và tất cả anh chị em nghệ sĩ xuất sắc của đoàn. Vở tuồng nói lên tình cảm bao la của người mẹ vì nghèo khổ đành phải bán con của mình, nhưng sau đó xin được ở lại trong gia đình người chủ để có điều kiện chăm sóc con mình, không kể khi bị con khinh khi coi rẻ. Tình mẹ muôn đời vẫn bao la như biển trời, vẫn là đề tài muôn thuở của con người.”
Nghệ sĩ Phillip Nam nói: “Vở tuồng này có thể được giới thiệu đến giới trẻ gốc Việt nếu biết nói tiếng Việt và được trau dồi nền tảng văn hóa truyền thống Việt Nam, sẽ hiểu và thông cảm chấp nhận vì ngoài đời cũng có những trường hợp giống như vậy.”
Cô Jacqueline Mai, cư dân Fountain Valley, xúc động nói: “Tình mẹ bao la luôn hy sinh vì con, thật tuyệt vời. Em cũng thích nhất vai của người cha (ông Đệ) khi thương Thanh như con ruột của mình. Cảm động nhất khi Tấn, con ruột của ông Đệ nhào vô ôm cha, đó là tình thương mà người cha muốn có từ lâu rồi nhưng không để lộ ra. Khúc cuối thật tuyệt vời, em tuy lớn lên ở Mỹ, nhưng cũng có sự thân thiết với gia đình nên rất hiểu về văn hóa Việt Nam, mình phải biết thương yêu kính trọng cha mẹ và anh chị em trong nhà. Đó là điều không bao giờ quên, người Mỹ cũng có văn hóa giống như vậy.”
“Tấm Lòng Của Biển” là một trong những tuồng cải lương tâm lý xã hội kinh điển, thu hút khán giả của sân khấu Thanh Minh-Thanh Nga trước đây, và cũng từng lưu diễn tại Pháp trước 1975, chiếm được cảm tình nồng nhiệt của đồng hương hải ngoại, đến nay vẫn còn trong lòng khán giả mộ điệu.
Tình mẹ bao la như biển trời, một đề tài muôn thuở của nhân loại, cùng tiếng đàn của ba nhạc sĩ Hoàng Phúc (guitar phím lõm), Hoàng Nam (đàn sến), và Hoàng Khang (keyboard) đã góp phần làm nên buổi diễn thật tuyệt vời tại Little Saigon. [qd]
