Vũ Quí Hạo Nhiên/Người Việt
Hạ Viện Mỹ có tới 435 dân biểu, cho nên không phải dân biểu nào cũng nổi tiếng. Ðược thường xuyên mời lên các chương trình tin tức truyền hình là ngon rồi.
Ngon vậy, nên Dân Biểu Thaddeus McCotter mới nghĩ mình có hy vọng làm tổng thống. Năm ngoái, ông nhảy ra tranh cử tổng thống trong đảng Cộng Hòa, nhưng lúc đó mới ngớ ra là mấy lần xuất hiện trên Fox News chưa đủ để được cử tri ủng hộ. Mức ủng hộ thấp tới nỗi ông còn không được mời tham gia các cuộc tranh luận trên truyền hình. Lội ngược dòng được vài tháng thì ông ngao ngán tuyên bố bỏ cuộc.
Mấy tháng tranh cử tổng thống chưa đủ để Thad McCotter được báo chí quan tâm. Nhưng giấy tờ luộm thuộm tới mức không được ra tái tranh cử, là ông lên AP, New York Times, Washington Post liền.
McCotter là dân biểu, đảng Cộng Hòa, đại diện một vùng nhà giàu ngoại ô Detroit, Michigan. Nhà cũ của ông bố Mitt Romney làm nằm trong địa hạt của McCotter.
McCotter nói là lúc lo ra tranh cử tổng thống thì ông bỏ mặc cho nhân viên lo giấy tờ tái tranh cử dân biểu.
Ðể ứng cử, luật Michigan đòi tất cả ứng cử viên, kể cả người đương nhiệm, phải nộp 1000 chữ ký cử tri. McCotter nộp gần 2000 chữ ký, tưởng là yên tâm.
Nhưng, tới ngày 25 tháng 5, 2012, bộ trưởng tiểu bang loan báo hầu hết chữ ký do McCotter nộp là bất hợp lệ. Bộ Trưởng Ruth Johnson, một người cũng Cộng Hòa, nói có những chữ ký được copy nhiều lần, làm cho có vẻ nhiều, theo báo Detroit Free Press. Luật Michigan là nếu nộp chữ ký copy là cả chữ ký gốc và chữ ký copy đều bị loại.
Giám đốc văn phòng bầu cử tiểu bang Michigan, Chris Thomas, nhảy vô điều tra thêm, báo Detroit News cho biết. Ông này kết luận, văn phòng McCotter nộp 1830 chữ ký, thì chỉ có 244 chữ ký là hợp lệ. Nhiều tờ có cùng những chữ ký đó, nhưng tên người thu thập chữ ký thì ghi tên khác, và bị nghi là làm như vậy để đánh lừa ván phòng bầu cử. Nhiều trang chữ ký khác là lấy bản cũ nộp năm 2010 đem copy lại cho năm 2012. Ông Thomas gọi vụ này là một vụ lừa đảo “chưa từng thấy.”
Bộ Trưởng Johnson bèn chuyển hồ sơ qua cho bộ trưởng tư pháp tiểu bang, cũng thuộc đảng Cộng Hòa, để điều tra và nếu cần thì truy tố. McCotter nói ông giao cho nhân viên làm nên không biết chuyện gì gây nên tình trạng này. Ông nói sẽ hợp tác với nhân viên điều tra.
McCotter trở thành dân biểu đương nhiệm đầu tiên từ nửa thế kỷ nay mà không đủ tiêu chuẩn tham gia vòng bầu cử sơ bộ.
Chuyện bị điều tra là chuyện riêng của McCotter. Nhưng cái ghế của ông, là chuyện cả đảng Cộng Hòa quan tâm.
Ghế của McCotter, đang là một ghế rất vững của phe Cộng Hòa, cái ghế thuộc loại ngủ ngon cũng yên tâm là ghế này không bị Dân Chủ giựt mất.
Nhưng khi McCotter không tái tranh cử được, thì ván cờ lật ngược.
Trong vòng sơ bộ, ứng cử viên Cộng Hòa duy nhất còn sót lại là Kerry Bentivolio, một giáo viên dạy Anh văn và Lịch sử. Ông này nuôi tuần lộc rồi mỗi năm vào Giáng Sinh ông đóng vai ông già Noel cho tuần lộc kéo xe chạy vòng vòng ngoài phố cho trẻ em vui mừng.
Trẻ em có thể vui mừng, nhưng đảng Cộng Hòa thì lo lắng. Các em nhỏ có thể thích Bentivolio nhưng phụ huynh các em chưa chắc đã bầu cho ông ấy, vì ông ấy có chủ trương gần với phe Tea Party, trong khi địa hạt này, 55% Cộng Hòa, gồm những người có tiền, có địa vị, họ không cực đoan như vậy.
Bên Dân Chủ có hai ứng cử viên, và họ đang hy vọng vào Bác Sĩ Taj Syed, một nghị viên thị xã kêu gọi cử tri ủng hộ ông vì ông không cực đoan, từng hợp tác với đồng nghiệp Cộng Hòa để giúp giải quyết khó khăn ngân sách và thu hút hãng xưởng tới mở tại địa phương.
Sợ mất ghế này vào tay Dân Chủ, phía Cộng Hòa thuyết phục cựu Thượng nghị sĩ Tiểu bang Nancy Cassis ra giành lại. Nhưng bà Cassis sẽ phải tranh cử với tư cách được cử tri viết tên vào lá phiếu – một điều xưa nay rất khó. Cử tri phải nhớ ghi tên bà vào lá phiếu chứ không phải chỉ bấm vào tên ứng cử viên có sẵn.
Tuần trước, đã thấy một ghế Dân Chủ nhắm tới ở California bị chạy thẳng vào phe đối phương. Tuần này lại thấy một ghế tưởng của Cộng Hòa bỗng vuột mất. Chứng tỏ là trong cuộc chiến giành phần đa số Hạ Viện, có những điều bất ngờ không lường trước được.
Bầu sơ bộ “Top 2” California không được như tiên đoán
Tại California, một trong những điều lường trước, là cuộc bầu cử sơ bộ “Top 2” sẽ có lợi cho những ứng cử viên độc lập, trung dung. Cái người ta nghĩ là như vầy:
Theo kiểu bầu sơ bộ bình thường, Cộng Hòa đấu với nhau, Dân Chủ đấu với nhau, Green đấu với nhau, Constitution đấu với nhau, nói chung mỗi đảng đấu riêng nhau rồi mỗi đảng cử ra một người ra tranh cử trong tháng 11.
Nhưng, khi làm như vậy, thì trong đảng Cộng Hòa ai “Cộng Hòa cực đoan” nhất sẽ thắng, trong đảng Dân Chủ ai “Dân Chủ cực đoan” nhất sẽ thắng, và rốt cuộc tới tháng 11 thì cử tri phải chọn giữa một người híp-pi của Dân Chủ và một rô bô người máy của Cộng Hòa. Cả hai đều không phải là chọn lựa của cử tri. Cử tri không cực đoan, cử tri rất trung dung, nhưng ứng cử viên trung dung thì rớt từ vòng sơ bộ rồi.
Với kiểu bầu sơ bộ “Top 2,” hai ứng cử viên nào được nhiều phiếu nhất sẽ vào vòng trong, bất kể theo đảng nào. Người ta cho là như vậy thì ứng cử viên độc lập, trung dung sẽ gom được phiếu của cả cử tri Cộng Hòa, Dân Chủ, lẫn không đảng phái, thế là ứng cử viên trung dung sẽ thắng.
Tuần trước là lần đầu tiền California áp dụng bầu sơ bộ “Top 2.” Và kết quả cho thấy – ứng cử viên thắng cuộc là Vũ Như Cẩn – vẫn như cũ, không có gì thay đổi. Các ứng cử viên độc lập vẫn rớt như trước đây rớt.
Ở quận hạt Ventura, nơi có ghế Hạ Viện liên bang bỏ trống, ứng cử viên độc lập Linda Parks về hạng 3, sau hai ứng cử viên Dân Chủ, Cộng Hòa.
Trên vùng ngoại ô Modesto, Fresno, ứng cử viên độc lập Chad Condit, con trai cựu Dân Biểu Gary Condit, cũng hạng 3 sau dân biểu đương nhiệm Cộng Hòa và ứng cử viên Dân Chủ.
Ở San Francisco, một cựu dân biểu tiểu bang đảng Cộng Hòa, đổi qua độc lập, tụt xuống tới hạng 9 trong bầu cử sơ bộ Hạ Viện liên bang.
Ở San Diego, cũng một dân biểu tiểu bang đảng Cộng Hòa đổi qua độc lập, ra tranh cử thị trưởng, thua cả ứng cử viên Dân Chủ lẫn Cộng Hòa.
Cho nên hy vọng bầu sơ bộ “Top 2” sẽ mở cửa cho ứng cử viên độc lập coi như thất bại trong năm nay. Chắc phải chờ kỳ tới!
