Nguyễn Văn Khanh
Khi còn sinh thời, Tổng Thống Ronald Reagan từng nói địa điểm lý tưởng nhất của ông ở thủ đô là Camp David, đến độ “nếu tí thì giờ rảnh rỗi là tôi về đó ngay”. Lý do Tổng Thống Reagan chọn địa điểm đó vì “vắng vẻ, yên tĩnh”, đồng thời cũng giúp cho ông “vẫn ở Washington D.C. nhưng tránh được không khí chính trị ngột ngạt đôi khi tới mức khó thở của Washington D.C.”
Hôm nay (Thứ Sáu 18 Tháng Năm 2012), địa điểm được ông Reagan ca ngợi là yên tĩnh sẽ rất náo nhiệt vì Tổng Thống Barack Obama và lãnh tụ các cường quốc thuộc nhóm G-8 sẽ gặp nhau để bàn luận về tình hình thế giới và những điểm phải cùng nhau làm. Thượng đỉnh G-8 diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới chưa thật sáng sủa, các quốc gia trong khối sử dụng đồng Euro vẫn khá lúng túng chưa biết phải làm những gì để cứu nguy cho khối, nước Pháp mới có tân tổng thống, kinh tế Châu Âu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế nước Mỹ và đến cả hy vọng tái đắc cử của ông Obama.
Theo các viên chức thân cận với tổng thống Hoa Kỳ quyết định dời thượng đỉnh G-8 từ thành phố Chicago về Camp David là một quyết đình “hoàn toàn đúng”, dựa vào tiêu chuẩn “đây là nơi yên tĩnh, giúp các nhà lãnh đạo những cường quốc có điều kiện để suy tính, thảo luận rốt ráo, thẳng thắn hơn” về tất cả các vấn đề có liên quan đến họ, đến toàn cầu và đến nước Mỹ.
Ông Michael Froman, phụ tá cố vấn an ninh quốc gia đặc trách Quan Hệ Kinh Tế Thế Giới cho báo chí biết trước khi lên đường đến Washington D.C., “lãnh đạo Châu Âu đã bắn tiếng cho biết họ sẽ làm tất cả những gì có thể làm để đảm bảo khối Euro không đỗ vỡ”. Dù vậy, “Tổng thống Hoa Kỳ sẽ lên tiếng cảnh báo, nói rằng ông tin tưởng và ủng hộ quyết tâm của các nước bạn, nhưng đừng quên vẫn còn nhiều khó khăn phải giải quyết trước khi mọi người nhìn thấy thị trường chứng khoán toàn cầu thật sự ổn định”. Ông Froman cũng nói “Theo tôi hiểu, Tổng Thống Obama sẽ trình bày với các nhà lãnh đạo những nước đồng minh rằng thị trường chứng khoán thế giới vẫn còn dấu hiệu chao đảo chỉ vì giới đầu tư không tin các biện pháp đã được đưa ra đã đủ để có thể giải quyết tình trạng hiện giờ, chưa kể đến chuyện nếu không khéo léo thực hiện các giải pháp cứu nguy, có thể tình trạng lại trở nên tệ hơn”.
Chắc chắn Tòa Bạch Ốc sẽ đưa ra nhiều ý kiến đề nghị, nhưng điều Tổng Thống Obama không thể nói với những người ngồi cùng bạn thảo luận là “các ông bà ơi, đừng quên trở ngại ở Châu Âu có thể sẽ làm kế hoạch kích cầu kinh tế của nước Mỹ bị chậm lại, và điều này nếu xảy ra, sẽ gây rất nhiều khó khăn cho tôi trong cuộc vận động tái ứng cử”, theo nhận xét của kinh tế gia Sean Tyler của tổ hợp đầu tư Merrill Lynch.
“Trong 6 tháng tới, tình hình kinh tế Âu Châu sẽ nắm một phần khá quan trọng trong việc định đoạt lá phiếu của cử tri Hoa Kỳ”, ông Tyler bảo tiếp. “Ông Obama biết rõ lãnh đạo các G-8 làm chưa đủ mạnh, do đó ông thấy cần phải báo động cho họ biết và thúc đẩy họ phải làm mạnh hơn nữa”.
Hầu hết các nhà phân tích đều tin một Châu Âu với nền kinh tế vững chắc sẽ tạo cơ hội tốt hơn cho ông Obama khi vận động tranh cử, vì thế “thượng đỉnh G-8 năm nay là thượng đỉnh bàn về tình hình kinh tế Âu Châu”, theo nhận định của bà Heather Conley, giám đốc Chương Trình Nghiên Cứu Châu Âu của Trung Tâm Nghiên Cứu Chiến Lược Toàn Cầu CSIS.
Cũng như kinh tế gia Tyler, bà Conley cho rằng trong 3 năm qua “kinh tế của Hoa Kỳ có nhích chút đỉnh, và chỉ cần một cơn gió lớn ở Âu Châu là đủ để mức phát triển kinh tế của nước Mỹ ngưng lại”. Lúc đó, “chính những người đang ủng hộ ông Obama cũng sẽ ngưng lại, tự hỏi liệu có nên chọn một người khác làm chủ Tòa Bạch Ốc hay không”. Bà Conley cũng nhắc lại trong cuộc phỏng vấn mới nhất, chính Tổng Thống Obama đã nói “trở lại của Âu Châu đang gây khó khăn cho cộng đồng thương mại của Mỹ” và điều đó, theo bà, “phải được hiểu là ông Obama cảm thấy chiếc ghế tổng thống của ông đang lung lay” và trách nhiệm của các nước đồng minh là phải giúp ông “bắt vít cho chặt lại” bằng cách đưa ra những kế hoạch kích cầu và giải quyết ngay bất ổn cho khối sử dụng chung đồng Euro.
Kích cầu kinh tế cũng là điều Tân Tổng Thống Pháp Francois Hollande nói đến từ khi còn vận động kiếm phiếu, tin rằng đó là giải pháp duy nhất “để kinh tế Châu Âu tiếp tục chạy”, tương tự như các gói kích cầu đã được ông Obama cho thực hiện trong 3 năm qua để đưa nước Mỹ ra khỏi giai đoạn khủng hoảng. Các nhà phân tích tin tưởng nêu ông Hollande làm điều này, chắc chắn bà Thủ Tướng Ðức Angela Merkel sẽ gật đầu ủng hộ.
Tòa Bạch Ốc cũng muốn dùng Thượng Ðỉnh G-8 để kêu gọi các cường quốc giúp Châu Phi xóa đói giảm nghèo, do đó, Tổng Thống Obama mời 3 vị nguyên thủ của những nước Phi Châu có mức sản xuất nông nghiệp cao nhất tham dự. Các đề tài khác như kế hoạch hỗ trợ cho Afghanistan, bảo vệ môi trường, biến động chính trị ở Syria và giải pháp cho Iran và Bắc Hàn cũng sẽ được nói tới.
Vắng bóng ở thượng đỉnh là Tân Tổng Thống Nga Vladimir Putin. Ðiện Kremlin giải thích ông Putin bận rộn thành lập chính phủ, nhưng các viên chức cao cấp hành pháp Mỹ tin rằng ông Putin không đến Washington D.C. vì không muốn phải trả lời những thắc mắc của các nước khác về chuyện tại sao vẫn ủng hộ chính phủ Bashar al-Assad ở Syria, tại sao không tán thành chủ trương cứng rắn với Iran. Một lý do khác nữa cũng được nói tới: Ông Putin vẫn bực bội chuyện Hoa Kỳ chưa bỏ ý định dựng hệ thống phòng thủ phi đạn cho các nước đồng minh Ðông Âu nằm trong khối NATO.
Trong cuộc họp báo cuối tuần trước, phát ngôn viên Jay Carney của Tòa Bạch Ốc cố gắng làm nhẹ vấn đề, nói rằng Washington và Moscow “vẫn liên lạc chặt chẽ với nhau” và tháng tới hai nhà lãnh đạo sẽ gặp nhau ở Thượng Ðỉnh G-20 tổ chức tại Los Cabos, Mexico. Lời giải thích này không được nhiều người ủng hộ, điển hình là bà Heather Conley đưa ra nhận xét cho rằng chuyện ông Putin không sang dự thượng đỉnh “là dấu hiệu cho thấy thế giới sẽ vất vả khi làm việc với Nga trong những năm tới” khi muốn tìm hậu thuẫn của Nga để giải quyết “những điểm nóng” trong chính trường quốc tế.
