Cholesterol và thuốc statin: Huyền thoại và sự thật

Thuốc Statin trị cholesterol (Hình: Getty Images)

BS. Hồ Ngọc Minh

LTS: Bác Sĩ Hồ Ngọc Minh được biết trong cộng đồng người Việt nhiều năm qua với chuyên khoa về hiếm muộn, vô sinh, và lựa chọn trai gái theo ý muốn. Ông đã từng làm nghiên cứu về bệnh hiếm muộn, và các bệnh ung thư của phụ nữ tại National Cancer Institute trực thuộc National Institutes of Health. Bác Sĩ Minh là Board Certified về Obstertrics, Gynecology và Reproductive Endocrinology Infertility. Phòng mạch tọa lạc trong khuôn viên bệnh viện Fountain Valley, tại 11180 Warner Ave., Suite 465, Fountain Valley, CA 92708. Số phone liên lạc: (714) 429-5848, trang nhà: www.bacsihongocminh.com.

 

Những kiến thức và nghiên cứu về cholesterol và công dụng của thuốc giảm cholesterol, statin, tưởng là đúng như chân lý, nhưng cũng có lúc được xem như là một sự lường gạt trắng trợn nhất trong lịch sử y khoa.

Mọi người ai ai cũng hiểu một cách đơn giản, cholesterol có hai loại HDL (high-density lipoprotein) và LDL (low-density lipoprotein), và, HDL là loại “tốt” còn LDL là loại “xấu”. Cholesterol là lý do quan trọng nhất gây ra bệnh tim mạch.

Như thế thì có gì sai?

Trước hết ngay trong cách phân loại, nghe không được ổn cho lắm, vì thật ra chỉ có một loại cholesterol duy nhất. Cholesterol rất cần để xây dựng nên tất cả màng tế bào trong cơ thể, nhất là các tế bào thần kinh. Trên 70% cholesterol do lá gan sản xuất ra và 30% đến từ thức ăn. Vì thế, một vài quả trứng gà cuối tuần, chả ăn nhằm gì đến lượng cholesterol cả.

Từ cholesterol, cơ thể biến chế ra tất cả các loại hormone sinh lý cũng như Vitamin D rất cần cho cơ thể. Hai cái tên HDL và LDL thật ra chỉ để phân loại các protein chuyên chở cholesterol mà thôi. HDL chuyên chở cholesterol thừa về lá gan để recycle lại vì thế được xem là “tốt”, còn LDL ngược lại, chuyên chở cholesterol từ lá gan ra ngoài và “bị” xem là “xấu”.

Những nghiên cứu mới đây cho thấy người có lượng cholesterol HDL cao vẫn bị bệnh tim mạch, trong khi đó trên 60% những trường hợp bị đột quỵ tim, nạn nhân có lượng LDL cũng như tổng số cholesterol hoàn toàn bình thường.

Đúng là khi tổng số cholesterol cao thì nguy cơ bị bệnh tim mạch cũng tăng nhưng điều ấy không đủ để kết luận cholesterol là nguyên nhân gây ra bệnh tim mạch. Trong tự nhiên, có rất nhiều sự kiện xảy ra song song với nhau nhưng không có một mối liên hệ nào giữa hai bên cả. Ví dụ, hai chiếc xe chạy song song trên xa lộ, không có nghĩa là hai người lái xe có liên hệ với nhau, không phải chiếc xe nầy “xúi” chiếc kia chạy theo, và không có nghĩa là cả hai chiếc xe sẽ đến cũng một điểm.

Bệnh tim mạch xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau, mà trong đó cholesterol chỉ là một và có thể chỉ là tòng phạm bất đắc dĩ mà thôi. Có 14 lý do khác nhau gây ra bệnh tim mạch bao gồm, hút thuốc lá, bệnh tiểu đường, cao huyết áp, gia đình có người bị bệnh tim mạch, trên cân và không vận động thể dục thể thao.

Hiểu đơn giản rằng khi cholesterol tăng cao sẽ làm nghẽn mạch máu là một sự hiểu lầm to lớn. Chúng ta thường được minh họa rằng, thì, là mạch máu bị lở loét và do cholesterol đóng vào đó lâu ngày làm cho nghẽn lại, đại khái giống như nghẽn ống nước vì chất dơ. Thật ra, sự hư hại của mạch máu bắt đầu ngay từ phía bên trong vách tường của mạch máu chứ không phải là bị lở từ bên ngoài vào. Trước hết, một số tế bào bên trong vách mạch máu bị oxide hóa và chết do 14 lý do kể trên hay chỉ vì già yếu. Kế đến, những nguyên vật liệu cần phải huy động để trám vào chỗ trống ấy gồm có cholesterol, calcium, và chất sợi fibrous tissue. Nếu nguyên do gây ra sự hao mòn của tế bào tiếp tục, chỗ trám sẽ phình ra từ bên trong, giống như ruột xe đạp hay bong bóng bị phình từ một chỗ yếu, và cuối cũng sẽ bể. Những mảnh vụn sẽ chạy đến những mạch máu nhỏ hơn và làm nghẽn động mạch cấp tính. Ví dụ khác dễ hiểu, ổ gà trên mặt đường sanh ra do cấu trúc đất đá bên dưới bị sụp lở chứ không phải do xe chạy qua chạy lại làm hư hại mặt đường! Nói như thế, việc các xe chuyên chở cholesterol chạy qua chạy lại trong mạch máu, chẳng phải là nguyên do đầu tiên gây ra chuyện lở mạch máu. Dĩ nhiên, một khi chỗ lở bị bung ra thì sự nghẽn mạch máu càng tăng, HDL hay LDL cũng thế mà thôi, giống như, một khi ổ gà lớn làm sụp đường thì tai nạn lưu thông xảy ra, bất kỳ là xe lớn hay xe nhỏ.

Trong nhóm protein chuyên chở cholesterol, có một chủng loại cực nhỏ gọi là Lipoprotein (a) hay Lp (a). Loại “xe chuyên chở” nầy vì kích thước nhỏ nên có thể xâm nhập vào những nơi tế bào bị hư để làm công chuyện trám lại chỗ yếu của hệ thống mạch máu. So với HDL và LDL, Lp (a) phản ánh tình trạng bất ổn của cơ thể chính xác hơn. Lp (a) tăng cao phần lớn vì di truyền, phần khác do bệnh tiểu đường trong hội chứng Mở Đường Máu. Thuốc trị bệnh tiểu đường Metformin, thuốc aspirin, và thuốc Niacin được biết làm giảm lượng Lp (a), còn thuốc statin tuy giảm LDL nhưng không làm giảm Lp (a).

Những nghiên cứu gần đây cho rằng thuốc statin có giảm nguy cơ bị bệnh tim mạch, nhờ vào hiệu ứng trực tiếp trên mạch máu hơn là hiệu ứng giảm cholesterol. Cũng vì thế những loại thuốc mới đắc tiền có thể giảm LDL đến 70% nhưng không chứng minh được là giảm nguy cơ bị bệnh tim. Người dùng thuốc statin lâu năm được biết giảm bớt kích thước chỗ phình trên vách mạch máu và do đó giảm khả năng chỗ phình ấy bị vỡ ra. Cho dù thuốc statin dùng trung kiên mỗi ngày trong vòng 5 năm sẽ giảm nguy cơ bị bệnh tim mạch từ 3% xuống còn 2%, nhưng, nếu 1% ấy tương đương khoảng 80 ngàn ca bị đột quỵ tim mỗi năm ở Mỹ, thì theo nhiều bác sĩ, statin là thuốc mà mọi người nên uống. Ngược lại một số bác sĩ khác, thí dụ như hội bác sĩ của Anh Quốc, cho rằng thuốc statin là một loại thuốc bịp bợm nhất trong lịch sử y khoa.

Thuốc statin có thể là thích hợp cho một số trường hợp bệnh nhân, nhưng phải đề phòng những phản ứng phụ như bệnh đau nhức bắp thịt, bệnh tiểu đường, và bệnh mất trí nhớ. Ngoài ra, khi dùng thuốc statin, nên nhớ phải uống thêm thuốc CoQ10 vì thuốc statin ngăn chận sự sản xuất của CoQ10. Thiếu CoQ10, các tế bào sẽ kiệt quệ vì thiếu năng lượng. Trái tim và bộ não cần nhiều CoQ10 nhất.

Nói chung, giảm nguy cơ bị bệnh tim mạch bằng cách vận động, giảm cân và sẽ làm cholesterol. Uống thuốc statin chỉ là giải pháp tạm thời. Vì, một lần nữa, cho rằng cholesterol là nguyên nhân chính gây ra bệnh tim mạch, và chỉ cần uống thuốc statin là đủ để giảm nguy cơ bị đột quỵ tim, là một hiểu lầm tai hại.

Lưu ý: Để mở âm thanh, xin bấm vào nút muted icon imagephía góc phải bên dưới của khung video.

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Ung thư nhiếp hộ tuyến, căn bệnh chết người của thế kỷ

Bác Sĩ Khôi cho biết ung thư nhiếp hộ tuyến qua các dấu hiệu: Đi tiểu nhiều lần, nhất là vào ban đêm, tiểu khó hoặc tiểu són...

Bảo vệ căn nhà trước và sau một trận lụt

Điều quan trọng nhất phải làm trước một trận bão có thể gây lụt lội là lắng nghe các viên chức. Lưu ý những lời cảnh cáo để di tản.

Thuốc Aspirin, một muỗng muối, và 10 ngàn bước chân

Trong những năm gần đây, “luật” đi bộ 10 ngàn bước mỗi ngày đã hằn sâu vào nếp sống vui sống khỏe trên toàn thế giới. Hàng triệu người mang FitBit hay các dụng cụ tương tự để đếm bước chân khi đi bộ.

Công dụng của gừng

Gừng là một trong những thực phẩm quen thuộc của người Á Đông không chỉ dùng trong ăn uống mà còn dùng để chữa bệnh.

Bảo vệ tài sản bằng tín mục

Tín mục là thành phần chính yếu trong mọi kế hoạch bảo vệ tài sản và được dùng rất thông dụng trong mục đích quản trị để sinh lợi cho thân nhân thụ hưởng cùng phân chia cho thừa kế về sau

Những chiếc xe hybrid có mức tiết kiệm nhiên liệu cao nhất tại Hoa Kỳ

Việc hãng Toyota góp cả 3 model trong danh sách top 10 tiết kiệm nhiên liệu cũng không phải là điều ngạc nhiên, bởi vì Toyota luôn là thương hiệu đi đôi với tiết kiệm nhiên liệu.

Target tuyển 28,000 nhân viên cho mùa lễ ở California

Hãng siêu thị Target công bố hôm Thứ Năm, 13 Tháng Chín, cần tuyển 28,000 nhân viên ở California cho mùa lễ cuối năm sắp đến.

‘Advancing Justice giúp tôi tiết kiệm $725 làm đơn xin nhập tịch’

“Ở đây, họ giúp mình mà không lấy đồng nào. Tôi hỏi nhiều nơi rồi, đắt lắm. Bữa nay hội này giúp tôi tiết kiệm $725 là ít nhất. Có chỗ đòi hơn vậy nữa.”

Nghiên cứu: Chất hóa học từ vật dụng trong nhà gây nguy hại cho thận

Một số chất hóa học nhân tạo, gọi là "per- và polyfluoroalkyl substances," viết tắt là PFAS, không tự phân hủy và gây nguy hiểm cho thận.

Ít người muốn thành nhà giáo, ngành sư phạm Mỹ phải thay đổi để thu hút sinh viên

Các học khu ở Mỹ đang cần rất nhiều các giáo viên được huấn luyện kỹ càng, nhưng số sinh viên ghi danh các đại học sư phạm lại đang giảm sút.